10+ Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách (điểm cao)

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách điểm cao, hay nhất được chọn lọc từ những bài văn hay của học sinh trên cả nước giúp bạn có thêm bài văn hay để tham khảo từ đó viết văn hay hơn.

10+ Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách (điểm cao)

Dàn ý Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách

a) Mở bài:

– Dẫn dắt bằng việc khẳng định dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống đạo lý tốt đẹp được hun đúc qua ca dao, tục ngữ, trong đó nổi bật là tinh thần tương thân tương ái.

– Giới thiệu câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” như một lời nhắn gửi sâu sắc của cha ông về lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội giữa con người với con người.

– Nêu vấn đề nghị luận: ý nghĩa và giá trị bền vững của đạo lý “Lá lành đùm lá rách” trong đời sống cá nhân và cộng đồng hôm nay.

b) Thân bài:

– Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

+ Giải thích nghĩa đen: “Lá lành” là lá nguyên vẹn, “lá rách” là lá bị tổn thương; “đùm” là che chở, bao bọc.

+ Giải thích nghĩa bóng: “Lá lành” tượng trưng cho những người có cuộc sống ổn định, đầy đủ; “lá rách” chỉ những con người gặp khó khăn, bất hạnh trong xã hội; “đùm” là sự quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ bằng tấm lòng chân thành.

+ Khẳng định ý nghĩa: câu tục ngữ đề cao đạo lý tương thân tương ái, khuyên con người biết yêu thương, đỡ đần nhau trong hoạn nạn.

– Bàn luận về giá trị và vai trò của tinh thần “lá lành đùm lá rách”

+ Đối với cá nhân: giúp con người sống nhân ái, biết quan tâm đến người khác, hoàn thiện nhân cách và tìm thấy giá trị tinh thần trong sự sẻ chia.

+ Đối với người được giúp đỡ: là nguồn động viên to lớn, giúp họ có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống.

+ Đối với cộng đồng, xã hội: tạo nên sự gắn kết, đoàn kết, hạn chế phân hóa, góp phần xây dựng xã hội ổn định, nhân văn và bền vững.

+ Liên hệ thực tế: truyền thống tương thân tương ái của dân tộc trong lịch sử và trong đời sống hiện đại qua các hoạt động thiện nguyện, cứu trợ, hiến máu, giúp đỡ đồng bào gặp thiên tai, dịch bệnh.

– Phê phán và mở rộng vấn đề

+ Phê phán lối sống thờ ơ, vô cảm, ích kỷ, chỉ biết hưởng thụ mà không quan tâm đến nỗi đau của người khác.

+ Phê phán thái độ giúp đỡ mang tính ban ơn, trịch thượng, làm tổn thương lòng tự trọng của người được giúp.

+ Nhấn mạnh trách nhiệm của người nhận sự giúp đỡ: không ỷ lại, phải biết trân trọng, biết vươn lên để tự đứng vững trong cuộc sống.

– Bài học nhận thức và hành động

+ Mỗi người cần rèn luyện lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia từ những việc làm nhỏ trong gia đình, nhà trường và xã hội.

+ Học sinh cần sống có trách nhiệm, biết đồng cảm, biết giúp đỡ người khác bằng thái độ chân thành, đúng mực.

c) Kết bài:

– Khẳng định lại ý nghĩa sâu sắc và giá trị lâu dài của câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” trong việc giáo dục phẩm chất nhân ái và trách nhiệm xã hội.

– Liên hệ: trong xã hội hiện đại nhiều biến động, đạo lý ấy càng cần được gìn giữ và phát huy.

– Nêu lời nhắn nhủ: mỗi người hãy sống bằng tấm lòng yêu thương, bởi sự sẻ chia chính là nền tảng để con người và xã hội cùng phát triển bền vững.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 1

Từ bao đời nay, bên cạnh tinh thần yêu nước, tình yêu thương cũng là một trong những sợi dây gắn kết mối quan hệ giữa những con người Việt Nam cùng mang trong tim "dòng máu lạc Hồng". Ông cha ta cũng đã từng khẳng định điều này thông qua câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách". Câu tục ngữ đã thể hiện một bài học vô cùng sâu sắc về tình yêu thương con người, về sự sẻ chia và giúp đỡ nhau trong khó khăn, hoạn nạn.

Như chúng ta đã biết, "lá lành" là những chiếc lá còn nguyên vẹn, tươi xanh, bởi vậy khi liên hệ đến cuộc sống của con người, nó trở thành hình ảnh ẩn dụ cho những người có cuộc sống hạnh phúc, đủ đầy, may mắn. "Lá rách" là những chiếc lá không còn vẹn nguyên, thậm chí đã trở nên xấu xí do tác động của thời tiết hoặc do sâu bọ gây ra. Những chiếc lá rách trở thành biểu tượng cho những con người có cuộc sống bất hạnh, thiếu thốn và kém may mắn. Trên cành cây, những chiếc lá xanh tươi, nguyên vẹn và những chiếc lá xấu xí luôn đan cài vào nhau. Cuộc sống của con người cũng vậy, bên cạnh những người có cuộc sống may mắn, đủ đầy vẫn luôn có những mảnh đời bất hạnh và kém may mắn hơn. Như vậy, câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách" đã thể hiện một bài học mang tính nhân văn cao cả về mối quan hệ giữa người với người: Những con người có cuộc sống may mắn, hạnh phúc cần biết đùm bọc, sẻ chia, giúp đỡ những con người bất hạnh, khó khăn hơn mình.

Sự đùm bọc giữa người với người được thể hiện qua rất nhiều hành động khác nhau. Đó có thể là những việc làm, nghĩa cử hết sức cao đẹp như cứu sống tính mạng của người khác hay giúp đỡ người khác vượt qua những nguy hiểm, khó khăn,.... Đó cũng có thể là những hành động hết sức giản đơn như giúp đỡ một cụ già qua đường, hay lắng nghe, sẻ chia, quan tâm, từ đó thấu hiểu, động viên, truyền thêm sức mạnh để người khác vượt qua,... Dù khác nhau ở hành động nhưng những điều đó đều hết sức cao đẹp và có ý nghĩa vô cùng sâu sắc, cho thấy sức mạnh kì diệu của tình yêu thương

Khi truyền cho nhau ngọn lửa và hơi ấm của tình yêu thương, con người sẽ dễ dàng vượt qua mọi thử thách và gian nan, nguy hiểm. Năm 1945, sau khi giành được chính quyền từ thực dân Pháp và phát xít Nhật cũng là lúc mà nhân dân ta phải đối diện với muôn vàn khó khăn, đặc biệt là nạn đói với hậu quả là hơn hai triệu người bị chết đói. Nhưng rồi, nhờ tình yêu thương, hàng loạt phong trào mang tính nhân đạo đã được khởi xướng và thực hiện như "Hũ gạo cứu đói", "Một nắm khi đói bằng một gói khi no",... giúp dân tộc ta vượt qua thời kì gian nan. Tình yêu thương còn là một trong số những cội nguồn tạo ra tinh thần đoàn kết, bởi khi biết quan tâm, sẻ chia, con người sẽ có sự thấu cảm, thấu hiểu và xích lại gần nhau hơn. Những phong trào quyên góp, ủng hộ đang diễn ra rộng khắp như "Tết ấm tình thương", "Quỹ vì người nghèo", "Ủng hộ nạn nhân chất độc màu da cam",... đã thể hiện sự đồng cảm và làm cho khoảng cách giữa người với người xích lại gần nhau hơn. Đặc biệt, tình yêu thương sẽ đem lại hạnh phúc cho con người. Khi biết cho đi và sẻ chia cũng chính là lúc con người đem hơi ấm của tình thương để sưởi ấm trái tim của những mảnh đời bất hạnh; đồng thời đem lại hạnh phúc cho chính bản thân mình, giống như ai đó đã từng nói rằng: "Được sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của con người".

Tuy nhiên, bên cạnh những con người giàu lòng nhân ái, sẵn sàng dang rộng đôi tay để nâng đỡ, đôi vai để san sẻ cùng người khác thì trong xã hội hiện nay, vẫn có những con người tôn thờ chủ nghĩa cá nhân, sống ích kỉ, chỉ quan tâm đến lợi ích của bản thân và thờ ơ, vô cảm trước những nỗi đau, bất hạnh của người khác. Đây là lối sống mà chúng ta cần lên án, phê phán, bởi nó chính là nguyên nhân khiến cho cuộc sống của con người mất đi ý nghĩa, niềm vui và dần trở nên lạnh lẽo, bởi "Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực, mà là nơi không có tình thương".

Như vậy, để phát huy sức mạnh của tình yêu thương, chúng ta cần biết quan tâm, đồng cảm, sẻ chia và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn, nguy hiểm, giống như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng nói: "Sống trong đời sống cần có một tấm lòng". Đồng thời, để ngọn lửa của tình thương tạo ra hơi ấm và lan truyền hiệu ứng mạnh mẽ hơn nữa trong xã hội, con người cần tích cực tham gia và các phong trào quyên góp, ủng hộ và cùng nhau cụ thể hóa, hiện thực hóa giá trị nhân văn cao đẹp trong mối quan hệ giữa người với người.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 2

Trong quan niệm sống của người xưa, tình cảm tương thân tương ái là một đặc điểm nổi bật. Bên cạnh những câu tục ngữ ca dao như "Thương người như thể thương thân", "Nhiễu điều phủ lấy giá gương", câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách" là bài học để nhân dân ta thường nhắc nhở nhau về đạo đức làm người, phải biết yêu thương đùm bọc lẫn nhau.

"Lá lành" được tượng trưng bởi những chiếc lá xanh tươi, nguyên vẹn, biểu thị cho những người có cuộc sống hạnh phúc, đầy đủ và may mắn. Trái lại, "lá rách" là những chiếc lá đã bị xé rách, thậm chí trở nên xấu xí do sâu bọ hoặc thời tiết. Biểu tượng này đại diện cho những người có cuộc sống bất hạnh, thiếu thốn và kém may mắn hơn. Tuy nhiên, trên cành cây, những chiếc lá xanh tươi và lá rách vẫn cùng đan cài vào nhau, tương tự như cuộc sống con người, bên cạnh những người may mắn vẫn luôn có những người bất hạnh và kém may mắn hơn. Câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách" gợi lên hình ảnh chiếc bánh chưng, bánh ú nơi những lá lành bao bọc bên ngoài và những lá rách bên trong. Từ đó, ta suy nghĩ đến con người, với những người giàu có và những người nghèo khổ. Những người giàu có cần phải giúp đỡ những người khó khăn, vì nếu không được giúp đỡ, họ sẽ không bao giờ có cơ hội cải thiện hoàn cảnh sống của mình. Thương người như thể thương thân là điều tất yếu. Điều này là truyền thống tốt đẹp mà cha ông ta để lại.

Trong cuộc sống, không ai sống một mình. Chúng ta cần quan tâm đến quan hệ gia đình, hàng xóm và xã hội. Dù giàu hay nghèo, chúng ta đều là con người. Chúng ta cần có thái độ sống và phương châm sống là đùm bọc và thương yêu lẫn nhau để tạo nên tình đoàn kết tương thân tương ái. Điều này là cơ sở để xây dựng một xã hội tốt đẹp. Giúp đỡ mọi người cũng là giúp đỡ chính mình, vì chúng ta cần nhau và phải giúp đỡ nhau. Tuy nhiên, việc giúp đỡ phải dựa trên tình cảm trong sáng, tốt đẹp, không phải là sự bố thí và coi khinh.

Dù ở miền Nam hay miền Bắc, miền xuôi hay miền ngược, hoặc là Việt kiều ở nước ngoài, tất cả đều là con em của đại gia đình Việt Nam. Các đồng bào của các dân tộc Tây Nguyên đã từng đồng hành với anh hùng Cụ Hồ trong thời gian chống Mỹ. Tình yêu thương và đoàn kết của các dân tộc là cơ sở của tình yêu đất nước. Do đó, chúng ta càng nhận ra trách nhiệm của mỗi người trong việc đóng góp xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.

Ngày nay, câu tục ngữ Lá lành đùm lá rách đã được truyền lại từ đời này sang đời khác, và vẫn giữ được giá trị và ý nghĩa của nó. Đó là bài học về tình thương, về tương thân tương ái và lòng nhân ái, là đạo đức và nhân sinh, giúp mọi người sống hòa thuận, đoàn kết và hạnh phúc hơn.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 3

Đoàn kết, tương thân tương ái là một tình cảm đặc biệt và nổi bật trong nhân sinh tương quan của mỗi con người Việt Nam xưa và nay. Nhờ vậy mà dân tộc ta đã vượt qua biết bao nhiêu khó khăn, thử thách, thiên tai, dịch bệnh... đứng vững vàng giữa năm châu, bốn bể. Đã có rất nhiều câu ca dao, tục ngữ trong kho tàng ca dao, tục ngữ của dân tộc để cập đến vấn đề này. Câu tục ngữ “lá lành đùm lá rách" là một trong số đó. Câu tục ngữ trên cho ta thấy bài học làm người, phản ánh mối quan hệ tình cảm đậm đà giữa người với người.

Nghĩa đen của câu tục ngữ phản ánh một hiện tượng rất đỗi bình thường trong sinh hoạt hàng ngày của nhân dân ta. Đó là việc dùng lá để gói bánh ngày xưa thì lá thông dụng được dùng để gói mọi thứ. Khi lá bị rách thì người ta lấy một tấm lá khác bao bọc bên ngoài cho thêm phần chắc chắn. Nhưng không chỉ vậy, hình ảnh "lá lành", "lá rách" ờ đây mang ý nghĩa tượng trưng cho con người chúng ta trong những hoàn cảnh, thời điểm khác nhau. "Lá lành" là con người lúc yên ổn, thuận lợi, giàu có. Còn ngược lại "lá rách" là con người lúc sa cơ, thất thế nghèo khó. Bằng lối nói tượng trưng dùng hình ảnh cụ thể và giản dị, câu tục ngữ ngụ ý khuyên chúng ta nên biết chia sẻ, giúp đỡ, thông cảm, xót thương những người bị rơi vào cảnh ngộ cùng quẫn, cô đơn.

Câu tục ngữ đã thể hiện mối quan hệ tình cảm tốt đẹp đậm đà của nhân dân ta từ xưa đến nay trong xã hội. Đoàn kết, tương thân tương ái vốn là một truyền thống tốt đẹp đáng tự hào của dân tộc ta. Ngoài câu tục ngữ trên, trong kho tàng ca dao, tục ngữ còn rất nhiều câu tương tự như thế:

Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người chung một nước thì thương nhau cùng

Hay:

Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ.

Các câu trên đều khuyên nhủ ta: Hễ là đồng bào thì nên đoàn kết, hợp tác chặt chẽ với nhau trên tinh thần tương thân tương ái, không nên thờ ơ, ngoảnh mặt, quay lưng trước nỗi bất hạnh của người khác, mà trái lại, phải luôn luôn quan tâm, giúp đỡ, đùm bọc, che chở người khó khăn, thất thế. Những người giàu có nên thương yêu, giúp đỡ cho những người nghèo khổ, nhất là những khi họ gặp hoạn nạn, tai ương. Những người có địa vị cao trong xã hội nên tạo điều kiện giúp đỡ quần chúng được sống một đời sống ấm no, hạnh phúc. Đúng như tinh thần của người xưa đã từng khuyên dạy:

Thấy ai đói rách thì thương

Rét thường cho mặc, đói thường cho ăn.

Trong đời sống xã hội, hoàn cảnh con người dễ thay đổi thất thường, khi thành công khi thất bại, khi được khi mất khi giàu có khi nghèo khổ. Vì thế tinh thần tương thân tương ái giúp cho xã hội tránh được mầm mống chia rẽ xung đột, xây dựng được tình đoàn kết, tương thân tương ái. Điều đó cho thấy rằng lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo chính là một phẩm chất tốt đẹp mà mỗi cá nhân cần phải có để lấy đó làm nền tảng xây dựng nên một xã hội bình đẳng, thân ái, hòa bình, ổn định. Cũng phải nhận ra rằng thờ ơ trước nỗi đau bất hạnh của người khác là một thói xấu, một thái độ ích kỉ, vô lương tâm.

Trong đời sống còn nhiều khó khăn của xã hội ta hiện nay, hơn lúc nào hết lòng nhân ái, tình cảm thương yêu, đùm bọc lẫn nhau, phải được nâng lên thành ý thức tự giác trong mỗi con người chúng ta.

Câu tục ngữ này đã được tiếp nối bao đời trong các thế hệ người Việt khẳng định truyền thống cao quý trong đạo lí làm người của dân tộc ta. Chính nhờ sự đoàn kết keo sơn, tinh thần tương thân tương ái đậm đà nên trải qua bao cuộc xâm lược dã man, nhân dân vẫn báo vệ được nền độc lập, bảo vệ được sự sống còn, vững mạnh của đất nước cho đến ngày nay.

Và một điều quan trọng nữa là "lá lành đùm lá rách" nghĩa là người khỏe mạnh, bình thường phải giúp đỡ người yếu đuối, khó khăn là một bổn phận cần thiết nhưng không được xuất phát từ động cơ cá nhân thấp hèn và cũng không phải là hành động ban ơn kiểu bố thí; mà nhất thiết là phải bắt nguồn từ lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo thực sự. Và người được giúp đỡ cũng không được ỷ lại, hoàn toàn sống nhờ vào tình thương xót của người khác để trở nên thụ động, biếng nhác, mà phải biết vươn lên hoàn cảnh.

Tóm lại, tình yêu thương, đùm bọc nhau là một truyền thống tốt đẹp về đạo lí làm người của dân tộc ta đã được giữ vững và phát huy qua nhiều thế hệ, giai đoạn lịch sử của đất nước.

Ngày nay truyền thống ấy cần được kế thừa và phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi người chúng ta phải có ý thức đoàn kết tương ái, tương thân, tương trợ lẫn nhau trong sinh hoạt, học tập, sẵn sàng, tích cực tham gia các công tác cứu trợ xã hội, hoạt động từ thiện. Đồng thời, hơn ai hết, thanh niên chúng ta cần kiên quyết chống tư tưởng ỷ lại, để cao tinh thần tự lực cánh sinh.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 4

Dân tộc Việt Nam từ bao đời nay luôn tự hào với những truyền thống đạo lý tốt đẹp được cha ông gửi gắm qua ca dao, tục ngữ. Đó là lòng hiếu thảo, tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Trong số những lời dạy giản dị mà sâu sắc ấy, câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho truyền thống tương thân tương ái của dân tộc.

Trước hết, câu tục ngữ có thể được hiểu từ nghĩa đen đến nghĩa bóng. Trong đời sống tự nhiên, “lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, tươi tốt; “lá rách” là những chiếc lá bị tổn thương, rách nát. Khi được “đùm” lại với nhau, lá lành sẽ che chở cho lá rách, giúp chúng cùng vượt qua mưa gió. Từ hình ảnh quen thuộc ấy, cha ông đã gửi gắm một bài học sâu sắc về cách sống của con người trong xã hội. “Lá lành” tượng trưng cho những người có cuộc sống đầy đủ, thuận lợi; “lá rách” là những con người gặp khó khăn, bất hạnh. “Đùm” chính là sự che chở, sẻ chia, giúp đỡ bằng tấm lòng nhân ái và chân thành.

Ý nghĩa của câu tục ngữ thể hiện rõ truyền thống tương thân tương ái – một đạo lý tốt đẹp đã gắn bó với dân tộc Việt Nam từ bao đời. Trong cuộc sống, không ai có thể tránh khỏi những lúc khó khăn, hoạn nạn. Khi con người biết quan tâm, chia sẻ với nhau, xã hội sẽ trở nên ấm áp và giàu tình người hơn. Đối với người cho đi, sự sẻ chia không làm họ nghèo đi mà ngược lại, giúp họ sống nhân hậu hơn, hoàn thiện nhân cách và tìm thấy niềm vui trong cuộc sống. Đối với người nhận, sự giúp đỡ là nguồn động viên tinh thần to lớn, giúp họ có thêm niềm tin và nghị lực để vượt qua nghịch cảnh. Trên bình diện rộng hơn, tinh thần “lá lành đùm lá rách” chính là sợi dây gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết để xã hội vượt qua những thử thách chung.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh rõ giá trị của đạo lý ấy. Trong suốt chiều dài lịch sử, tinh thần đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau đã giúp dân tộc ta vượt qua chiến tranh, thiên tai và nhiều biến cố lớn lao. Ngày nay, truyền thống đó vẫn được tiếp nối qua những hoạt động thiện nguyện, những phong trào giúp đỡ người nghèo, hỗ trợ đồng bào vùng thiên tai, hiến máu cứu người hay những chương trình tình nguyện của học sinh, sinh viên. Tất cả đều cho thấy “lá lành đùm lá rách” không chỉ là lời khuyên đạo đức mà còn là hành động thiết thực trong đời sống hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện tích cực, vẫn còn không ít người sống thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Lối sống ích kỷ, chỉ biết đến lợi ích cá nhân đã và đang làm phai nhạt những giá trị nhân văn tốt đẹp. Đáng phê phán hơn là thái độ giúp đỡ mang tính ban ơn, trịch thượng, làm tổn thương lòng tự trọng của người được giúp. Mặt khác, người nhận sự giúp đỡ cũng cần có ý thức vươn lên, tránh tâm lý ỷ lại. Sự sẻ chia chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trở thành động lực để con người tự đứng vững và sống có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội.

Từ ý nghĩa của câu tục ngữ, mỗi người cần rút ra cho mình bài học sâu sắc về cách sống. Hãy biết yêu thương, cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ người khác bằng những việc làm phù hợp với khả năng của mình. Đồng thời, cũng cần rèn luyện ý chí, tinh thần tự lực, không ngừng phấn đấu để trở thành “lá lành” có ích cho cộng đồng.

Tóm lại, “Lá lành đùm lá rách” là một đạo lý giàu giá trị nhân văn, thể hiện sâu sắc truyền thống tương thân tương ái của dân tộc Việt Nam. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đạo lý ấy vẫn giữ nguyên ý nghĩa, nhắc nhở con người sống nhân ái, trách nhiệm và gắn bó với nhau hơn. Chính sự sẻ chia và yêu thương ấy sẽ làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp và bền vững hơn.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 5

Lao động tình thương, lẽ phải là vẻ đẹp tính cách của con người Việt Nam. Đặc biệt, tình thương là biểu hiện cao quý của đạo lí dân tộc. Kho tàng văn học dân gian có nhiều bài ca dao, tục ngữ tuyệt hay nói về tình thương người. Một trong những câu tục ngữ được cha ông nhắc nhở con cháu là câu: "Lá lành đùm lá rách.” Chúng ta cần tìm hiểu câu tục ngữ trên thế nào cho đúng?

“Lá lành, lá rách” là hai trạng thái sống tương phản của cỏ cây trong thiên nhiên. “Đùm” nghĩa là đùm bọc, bao bọc, che chở, bảo vệ. “Lá lành đùm lá rách”: Lá lành" đùm bọc, bao bọc. che chở, bảo vệ cho “lá rách" để cùng tồn lại trong một cơ thể sống của cây cỏ nước nắng gió, thời gian. “Lá rách” có được "lá lành" đùm bọc, chở che thì đất trời mới có màu xanh, mới có sự sinh sôi nảy nở của thực vật. Hình ảnh bình dị, dân dã mà xúc động lòng người: sự đùm bọc của những người bình dân.

Nhân dân ta mượn cây cỏ làm ẩn dụ nói lên mối quan hệ giữa con người với con người. “Lá lành” - biểu tượng nói về những con người có cuộc đời ấm no, hạnh phúc, vui tươi, khoẻ mạnh. “Lá rách”- biểu tượng chỉ những con người bất hạnh, đói rét, ốm đau. họan nạn... Lấy biểu tượng “Lá lành đùm lá rách”, nhân dân ta nhắc nhắc nhở mọi người biết thương yêu, đùm bọc đồng loại, biết tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau, vượt qua hoạn nạn khó khăn, cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc lâu dài.

Có thể nói, câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” nêu lên bài học đạo lí về tình thương nhằm giáo dục mọi người.

Câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách” biểu dương cho mối quan hệ tốt đẹp, gắn bó trong nhân gian ta từ bao đời nay. Cùng sinh sống trong một vùng quê, một đường phố, học chung một mái trường, với tình làng nghĩa xóm, lúc tắt lửa tối đèn có nhau, ngọt bùi đắng cay cùng chia sẻ. Vì tình người và nghĩa đồng bào mà mọi người đều biết yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau, biết sống đẹp “Lá lành đùm lá rách”.

Cuộc sống đầy rẫy khó khăn. Khi gặp thiên tai, dịch, họa, lúc hoạn nạn... mọi người biết dựa vào nhau trên tình thương yêu. Nhờ thế mà cuộc sống đẹp đẽ hơn, đầy màu sắc ý vị hơn. Nào ai sống biệt lập, sống cô đơn, ích kỉ mà được hạnh phúc thật sự bao giờ?

Mọi người đùm bọc, che chở, thương yêu nhau... sẽ cho ta thêm sức mạnh, sống nhân đạo hơn, xã hội ngày một văn minh, tốt đẹp hơn. Mọi người trong cộng đồng phải biết tương thân tương ái để mưu cầu hạnh phúc và làm sáng đẹp đạo lí của dân tộc 'Thương người như thể thương thân”. Bài học mà câu tục ngữ "Lá lành đùm lá rách " luôn luôn mới mẻ với mọi người. Nó nhắc ta biết hướng thiện và làm việc thiện.

Tính nhân ái là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta được hun đúc qua hơn bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước tình thương là thước đo phẩm chất, nhân cách của mỗi thành viên trong gia đình, ngoài xã hội.

Tình thương phải thể hiện được bằng việc làm cụ thể: săn sóc người già yếu. bệnh tật, an ủi người đau thương, giúp đỡ trẻ mồ côi, chi viện cho đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh. Một miếng khi đói bằng một gói khi no; một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ; chị ngã em nâng... lá lành đùm lá rách là như vậy. “Gia huấn ca " tương truyền là của Nguyễn Trãi có những vần thơ đầy tình người:

"Tiếng rằng ngày đói, tháng đông,

Thương người bớt miệng, bớt lòng mà cho.

Miếng khi đói, gói khi no,

Của tuy tơ tóc, nghĩa so nghìn trùng "...

Mấy chục năm chiến tranh, bão lụt cơ hàn triền miên... thế mà nhân dân ta vẫn vượt qua để đi tới. Phong trào giúp đỡ miền Trung bị bão lụt, quỹ giúp đỡ học sinh nghèo, trẻ mồ côi, phong trào xoá đói giảm nghèo... do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động đã được đông đảo nhân dân ta hưởng ứng nhiệt liệt. Một ngày công, một quyển vở, một chiếc áo... gửi tặng nói lên tấm lòng thơm thảo nghĩa tình, làm cho tình yêu thương đoàn kết dân tộc thêm keo sơn, gắn bó.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã viết:

"Đứa ăn mày cũng trời sinh,

Bệnh còn cứu đặng, thuốc đành cho không ''.

Tình thương người được nhân lên dưới ánh sáng cách mạng:

“Thương nhau chia củ sắn lùi,

Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

Đó không chỉ là câu thơ đẹp mà còn là tấm lòng đẹp, tình nhân ái, nghĩa đồng bào, đồng chí và là biểu hiện sâu sắc nhất: "Lá lành đùm lá rách".

Câu tục ngữ đã nêu lên một triết lí sống đẹp: người với người là bạn nên ai cũng phải biết yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau. Con người chỉ đẹp khi sống giàu tình thương. Xã hội không chỉ đẹp vì sự giàu sang vật chất mà còn vì văn minh, nhân ái. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta phấn đấu vì một mục tiêu cao cả: dân giàu nước mạnh. Đến với một ngày mai tốt đẹp ấy, mọi người Việt Nam càng cần yêu thương, giúp đỡ nhau hơn. Đời đã đẹp và tình người càng thêm đẹp.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 6

Thực tế lịch sử đã cho thấy trong bốn ngàn năm sống còn trên dải đất bên bờ biển Đông đầy sóng gió này, dân tộc Việt Nam chúng ta đã từng gánh chịu biết bao là thiên tai, dịch họa vô cùng ác liệt. Phép lạ nào đã giúp tổ tiên chúng ta vượt qua được mọi khó khăn, điêu đứng ấy để đứng vững cùng bè bạn năm châu? Phải chăng là ở sức mạnh của tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau? Phải chăng là nhờ nhân dân ta đã thực hiện đúng như câu tục ngữ mà từ bao đời nay cha ông ta đã truyền đời: “Lá lành đùm lá

Nội dung chứa đựng trong câu ấy có thể xem như một bài học về đạo lí làm người, đồng thời phản ánh mối quan hệ tình cảm đậm đà trong xã hội ta ngày trước.

Đọc câu tục ngữ ấy lên, chúng ta hình dung được ngay một hiện tượng rất bình thường trong sinh hoạt hàng ngày của nhân dân ta. Đó là dùng lá cây lá chuối chẳng hạn để gói hàng. Nếu lá bị rách, người ta sẽ lấy một tấm lá khác lành lặn bọc lại bên ngoài cho thêm chắc chắn.

Đó là nghĩa đen, nghĩa thực của câu tục ngữ. Thế nhưng về mặt nghĩa bóng thì sao ? Hình ảnh “lá lành”,”lá rách” ở đây tượng trưng cho con người trong những hoàn cảnh riêng khác nhau.”Lá lành” chỉ con người lúc yên ổn, thuận lợi, cuộc sống xuôi chèo mát mái. Trái lại “lá rách” chỉ con người lúc khó khăn,sa cơ lỡ vận. Bằng lối nói tượng trưng,dùng hình ảnh cụ thể và giản dị ấy, câu tục ngữ ngụ ý khuyên chúng ta nên biết chia sẻ, giúp đỡ, thông cảm, xót thương những người bị rơi vào cảnh ngộ cùng quấn, gieo neo.

Với nội dung vừa nói, câu tục ngữ trên đã biểu hiện mối quan hệ tình cảm tốt đẹp,đậm đà của nhân dân ta từ xưa trong xã hội. Thật vậy, đoàn kết tương thân tương ái vốn là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Ngoài câu tục ngữ trên, người xưa còn truyền đời các câu:

“Chị ngã em nâng”.

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước phải thương nhau cùng”.

“Bầu ơi ! thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”…

Các câu trên đều khuyên nhủ ta hễ là đồng bào thì nên đoàn kết, hợp tác, chặt chẽ với nhau trong tinh thần tương thân tương ái, không nên thờ ơ, ngoảnh mặt, quay lưng trước nỗi bất hạnh của người khác mà trái lại phải luôn luôn quan tâm giúp đỡ, đùm bọc, chở che người khó khăn, thất thế. Những người giàu có nên thương yêu giúp đỡ cho những người nghèo khổ nhất là trong những khi họ gặp hoạn nạn tai ương như lụt lội, cháy nhà, bệnh tật…

Những người có địa vị cao, trách nhiệm lớn nên tạo điều kiện, giúp đỡ quần chúng được sống một đời no ấm hạnh phúc. Đúng như tinh thần của người xưa đã từng khuyên dạy :

“Thấy ai đói rách thì thương

Rét thường cho mặc, đói thường cho ăn”.

Trong đời sống xã hội, hoàn cảnh con người dễ thay đổi bất thường khi thành công, khi thất bại. Có cái tính thương người như thể thương thân ấy, thì cuộc sống xã hội mới tránh được mầm mống chia rẽ, xung đột, xây dựng được tình đoàn kết, tương thân, tương ái. Điều đó đủ cho thấy lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo chính là một phẩm chất tốt đẹp mà mỗi cá nhân cần phải có để lấy đó làm nền tảng xây dựng nên một xã hội bình đẳng, thân ái. Cũng phải thấy rằng thờ ơ trước nỗi đau bất hạnh của kẻ khác là một thói xấu, một thái độ ích kỉ, vô lương tâm.

Trong đời sống còn nhiều khó khăn của buổi đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay, hơn lúc nào hết, lòng nhân ái, tình cảm thương yêu, đùm bọc lẫn nhau ấy phải được nâng lên thành ý thức tự giác ở mỗi con người chúng ta.

Câu tục ngữ được truyền tiếp bao đời nay đủ khẳng định truyền thống cao quý trong đạo lí làm người của dân tộc ta. Chính nhờ sự đoàn kết keo sơn, tinh thần tương thân tương ái đậm đà nên trải qua bao đời Bắc thuộc, Pháp thuộc và Mĩ thuộc, nhân dân ta vẫn bảo vệ được nền độc lập, bảo vệ được sự sống còn vững mạnh cho đến ngày nay.

Tuy nhiên chúng ta cần phải nhận định, đánh giá đúng tinh thần của câu tục ngữ này. Lá lành đùm lá rách nghĩa là người khỏe mạnh, bình yên phải giúp đỡ người yếu đuối, khó khăn là một bổn phận cần thiết nhưng phải không được xuất phát từ động cơ cá nhân thấp hèn và cũng không phải là hành động ban ơn trịch thượng kiểu bố thí mà nhất thiết phải bắt nguồn từ lòng nhân ái hay tình cảm nhân đạo mà chúng ta vừa phân tích ở trên. Cả người được giúp đỡ cũng vậy, không nên ỷ lại, hoàn toàn sống nhờ vào tình thương xót của người khác để trở nên thụ động, biếng lười. Họ phải vươn lên xứng đáng để làm nên mối quan hệ bình đẳng thân ái với người khác.

Tóm lại, tình yêu thương đùm bọc nhau là một truyền thống đẹp đẽ về đạo lí làm người đã được dân tộc ta giữ vững và phát triển qua nhiều thế hệ, trải qua các giai đoạn lịch sử của đất nước, nhất là trong khó khăn, hoạn nạn, dịch họa, thiên tai.

Ngày nay, truyền thống ấy cần được kế thừa và phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi người chúng ta phải có ý thức đoàn kết tương ái, tương thân, tương trợ nhau trong sinh hoạt, học tập và sẵn sàng tích cực tham gia các công tác cứu trợ xã hội. Tuy nhiên, hơn ai hết, thanh niên chúng ta cần chống tư tưởng ỷ lại, đề cao tinh thần tự lực cánh sinh.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 7

Dân tộc ta lớn lên trên dải đất hình chữ S cong cong đầy nắng gió. Người Việt Nam đã từng chịu không biết bao tai trời ách nước: giặc giã, bão lụt, hoả hoạn, mất mùa, đói kém. Cứ mỗi lần cùng vượt qua mọi khó khăn, nhân dân ta lại nhắc nhở nhau cách sống thấm đượm nhân văn: Lá lành đùm lá rách.

Câu tục ngữ gợi lên một bài học về đạo lý làm người, về quan hệ giữa con người với nhau. Người ta ở đời, có người, có lúc gặp phải khó khăn, thiếu thốn, hoạn nạn. Lúc ấy, nếu chỉ một mình tự xoay xở lấy thì thật khó mà vượt qua. Trong hoàn cảnh đó, sự giúp đỡ của người khác, sự chia sẻ của người khác là rất quan trọng. Sự đùm bọc lẫn nhau, tương thân tương ái, giúp đỡ nhau trong cơn hoạn nạn là một cách sống cần thiết đầy nhân ái.

Xét về giá trị của câu tục ngữ, ta thấy có một giá trị thiết thực. Nói Lá lành đùm lá rách là nói đến thái độ nhường cơm xẻ áo giữa những người vốn cùng chung cảnh ngộ, trong cùng một cộng đồng, trên cùng một đất nước. Tuy có lành có rách nhưng cũng là lá. Đây là chia sẻ, là thông cảm. Khi mọi người bị hoạn nạn, thì những người không bị hoạn nạn cùng nhau giúp đỡ, đó là lá lành đùm lá rách.

Sự giúp đỡ của từng người có thể không nhiều, nhưng nhiều người hợp lại thì sự giúp đỡ lại trở nên rất có ý nghĩa, có thể giúp cho người hoạn nạn vượt qua khó khăn. Khi một phường, một vùng gặp hoạn nạn, thì những vùng bên cạnh cùng hợp lại, mỗi người một ít, mỗi nhà một ít, mỗi phường, mỗi huyện, mỗi tỉnh một ít, kết quả thành ra rất to lớn.

Lá lành đùm lá rách là cách sống và đạo lí đã có tự ngàn xưa của nhân dân Việt Nam. Có lẽ chính vì thế mà nhân dân Việt Nam đã vượt lên bao khó khăn có lúc tưởng chừng không vượt nổi để mãi mãi tồn tại vững vàng. Người ta nói: một miếng khi đói bằng gói khi no. Trong khi gặp hoạn nạn, người bị ít khó khăn còn chia sẻ cả với người nhiều khó khăn hơn. Giá trị nhân đạo sâu sắc của câu tục ngữ chính là ở đó.

Trải qua hơn ba mươi năm chiến tranh, rồi trong gần hai mươi năm xây dựng kinh tế, truyền thống lá lành đùm lá rách đã được nhân dân ta phát huy một cách mạnh mẽ. Chỉ nói riêng mấy năm gần đây, trên đất nước ta đã bao nhiêu lần thiên nhiên gây ra tai hoạ ghê gớm. Những trận bão tàn phá miền Trung, rồi lũ lụt ở đồng bằng Nam Bộ..., làm cho đồng ruộng bị tàn phá, lúa, hoa màu bị mất sạch, bao nhiêu nhà cửa, bệnh viện, trường học... bị phá huỷ. Những khi miền Trung, miền Nam gặp hoạn nạn, khó khăn, cả nước quan tâm theo dõi, kịp thời chia buồn và cứu trợ. Nhờ sự giúp đỡ kịp thời của cả nước, trong đó có thành phố Hồ Chí Minh, dần dần các vùng này đã trở lại cuộc sống bình thường. Những tin tức về trận lũ vừa được loan báo, những lời kêu gọi đã được phát đi thì những hành động hưởng ứng đã đáp lại ngay. Có người góp vào quỹ cứu trợ hàng triệu đồng, cũng có bạn nhỏ tự mình mang đến một hai nghìn bạc vốn dành dụm từ món tiền ăn sáng của mình để góp phần nhỏ bé. Khi đất nước đối diện với cơn đại dịch Corona chết người, Việt Nam đã dang rộng vòng tay đón những Kiều bào về nước chữa trị; những nhà hảo tâm ra sức quyên góp ủng hộ chống dịch cho các bệnh nhân... Đó là những biểu hiện cao đẹp của một dân tộc bé nhỏ mà giá trị đạo đức vô cùng vĩ đại, khó cường quốc nào có thể sánh bằng.

Một khía cạnh nào đó, hành động lá lành đùm lá rách không phải chỉ có ý nghĩa giúp đỡ người khác, mà còn chính là tự giúp đỡ mình. Thường khi gói bánh, lá lành nằm bên ngoài, lá rách nằm bên trong để gói. Gói như vậy thì chiếc bánh mới kín mới cứng. Giúp người khác, chia sẻ với người khác để người làng khác, tỉnh khác... vượt lên khó khăn, đứng vững, chính là góp phần cho đất nước đứng vững lên. Cuối cùng, cái kết quả tốt đẹp ấy, mỗi người đều được hưởng. Bởi vậy, lá lành đùm lá rách không còn là phương châm cho những hành động nhất thời, đặc biệt, mà trở nên một cách sống tốt đẹp trong cuộc sống chúng ta. Hằng ngày, vẫn có người lặng lẽ quyên góp tiền bạc, quần áo, cho một trại phong, trại nuôi dưỡng người già neo đơn, trại trẻ mồ côi, gia đình khó khăn, người tàn tật... Nhân những dịp lễ tết, những người trong phường lại chia sẻ với những bà con nghèo còn thiếu thốn.

Lá lành đùm lá rách, câu nói ngày xưa chỉ mang một nghĩa hẹp, nhằm kêu gọi sự đùm bọc lẫn nhau trong một nhà, một họ hay rộng lắm là một làng. Càng ngày, cùng với sự phát triển của đời sống, sự hiểu biết của con người, ý nghĩa của câu nói càng mang một nội dung nhân đạo sâu sắc và rộng rãi. Đây là một câu nói của tình thương đầy tính nhân đạo. Trong một xã hội, không có một sức mạnh nào lớn hơn sức mạnh của tình thương. Tình thương càng ngày càng phát triển thành tình cảm chung của mọi người, thành nếp sống phổ biến của xã hội thì tội ác cũng sẽ thu hẹp lại, xã hội sẽ ổn định hơn, tốt đẹp hơn. Cái thiện sẽ đẩy lùi cái ác.

Riêng bản thân em, câu tục ngữ lá lành đùm lá rách cũng gợi cho em nhiều suy nghĩ. Trong trường, trong lớp em, có không ít bạn hoàn cảnh rất khó khăn. Nhiều bạn đi học với chiếc áo vá, với cái bụng đói, ngoài giờ học còn phải vất vả phụ cha mẹ kiến sống hoặc tự nuôi mình. Nếu em bỏ đi một món mua sắm, tiêu xài chưa cần thiết, em cũng có thể giúp cho bạn mình đỡ chút khó khăn. Nhiều người làm được như vậy chắc chắn sẽ có ý nghĩa lớn hơn.

Lá lành đùm lá rách thật là một cách nói đầy sáng tạo và sâu sắc của người xưa. Tục ngữ không chỉ là văn chương mà còn là triết lí. Sống là phải quan tâm đến người khác, phải chia sẻ khó khăn cùng người khác. Đạo lý sống ấy thật là tốt đẹp mà ngày nay ta cần nuôi dưỡng, phát huy.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 8

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, có nhiều câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa những bài học đạo lý sâu sắc về cách sống và cách làm người. Một trong những câu tục ngữ tiêu biểu nhất là “Lá lành đùm lá rách”. Không chỉ phản ánh truyền thống nhân ái của dân tộc, câu nói ấy còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm của mình đối với cộng đồng trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống.

Xét về nghĩa đen, “lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, tươi tốt; “lá rách” là những chiếc lá bị hư tổn, không còn nguyên lành. Khi được đùm bọc, lá lành sẽ che chở cho lá rách trước mưa gió. Từ hình ảnh quen thuộc trong đời sống lao động, cha ông đã gửi gắm một ý nghĩa sâu xa. Ở nghĩa bóng, “lá lành” tượng trưng cho những người có cuộc sống đầy đủ, ổn định; “lá rách” là những người gặp khó khăn, bất hạnh trong xã hội. “Đùm” là hành động quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ bằng tấm lòng chân thành. Như vậy, câu tục ngữ khuyên con người biết yêu thương, san sẻ với nhau, đặc biệt là khi người khác đang gặp hoạn nạn.

Giá trị của tinh thần “lá lành đùm lá rách” thể hiện rõ ở vai trò gắn kết con người trong cộng đồng. Đối với cá nhân, sống biết sẻ chia giúp con người trở nên nhân hậu, giàu tình cảm và hoàn thiện nhân cách. Sự giúp đỡ không làm con người mất đi điều gì mà trái lại, còn mang đến niềm vui, sự thanh thản trong tâm hồn. Đối với những người kém may mắn, sự đùm bọc là nguồn động viên quý giá, giúp họ cảm thấy không bị bỏ rơi và có thêm nghị lực để vượt qua khó khăn. Trên bình diện xã hội, tinh thần tương thân tương ái tạo nên sức mạnh đoàn kết, giúp cộng đồng vượt qua thiên tai, dịch bệnh và những biến động chung của thời đại.

Trong thực tế, truyền thống ấy đã được dân tộc ta gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ. Từ những năm tháng chiến tranh gian khổ đến cuộc sống hiện đại hôm nay, tinh thần giúp đỡ lẫn nhau luôn hiện diện. Những hoạt động cứu trợ đồng bào vùng lũ, các phong trào thiện nguyện, hiến máu nhân đạo hay những chương trình tình nguyện của học sinh, sinh viên đều là minh chứng sinh động cho đạo lý “lá lành đùm lá rách” vẫn đang được tiếp nối trong đời sống hôm nay.

Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện đáng trân trọng ấy, vẫn còn không ít người sống thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Lối sống ích kỷ, chỉ biết lo cho bản thân đã làm phai nhạt những giá trị nhân văn tốt đẹp. Đáng phê phán hơn là thái độ giúp đỡ mang tính ban ơn, trịch thượng, khiến người nhận cảm thấy mặc cảm, tổn thương. Mặt khác, người được giúp đỡ cũng cần có ý thức vươn lên, tránh tâm lý ỷ lại, bởi sự sẻ chia chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trở thành động lực để con người tự lập và tiến bộ.

Từ ý nghĩa của câu tục ngữ, mỗi người cần tự rút ra bài học cho bản thân. Đó là sống nhân ái, biết quan tâm đến người khác từ những việc làm nhỏ nhất, đồng thời rèn luyện tinh thần trách nhiệm, tự lực và ý chí vươn lên trong cuộc sống. Đối với học sinh, việc nuôi dưỡng lòng yêu thương, tinh thần sẻ chia ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là nền tảng quan trọng để trở thành công dân có ích cho xã hội sau này.

Tóm lại, “Lá lành đùm lá rách” không chỉ là một câu tục ngữ giản dị mà còn là bài học đạo đức sâu sắc về cách sống của con người. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tinh thần tương thân tương ái ấy vẫn luôn cần được gìn giữ và phát huy, bởi chính sự sẻ chia và yêu thương sẽ làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp, nhân văn và bền vững hơn.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 9

Tình cảm tương thân tương ái là một đặc điểm nổi bật trong quan niệm sống của người xưa. Bên cạnh những câu tục ngữ ca dao thông dụng như: Thương người như thể thương thân, Nhiễu điều phủ lấy giá gương... Nhân dân ta vẫn thường nhắc nhở nhau “lá lành đùm lá rách”. Đó là những bài học đạo lý làm người của những người cùng trong một nước, phải biết yêu thương đùm bọc lẫn nhau.

Câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách” gợi một hình ảnh quen thuộc, bình thường trong cuộc sống: chiếc bánh chưng, bánh ú ta thường thấy lá rách thì gói ở bên trong, còn bao bọc bên ngoài những lá lành lặn. Từ thực tế như vậy ta liên tưởng đến con người. Lá lành là tượng trưng cho những người có cuộc sống sung túc đầy đủ về vật chất. Còn lá rách là những cảnh đời nghèo khổ bất hạnh rủi ro. Trong cuộc sống họ không gặp nhiều may mắn. Nếu như những cuộc đời này, những con người này không được xã hội giúp đỡ thì có lẽ họ không bao giờ cải thiện được hoàn cảnh sống. Do vậy thương người như thể thương thân là lẽ tất yếu. Những người có cuộc sống hạnh phúc ấm no, đầy đủ về vật chất cần nhường cơm sẻ áo cho những người có hoàn cảnh đặc biệt. Đây chính là truyền thống tốt đẹp mà cha ông để lại.

Trong cuộc sống không có ai sống lẻ loi một mình, họ phải có một quan hệ từ gia đình, làng xóm đến xã hội. Tuy lành hay rách cũng là lá, tuy “giàu sang” hay “nghèo hèn” cũng là con người. Những chiếc lá kia vô tri vô giác mà chúng còn biết che chở cho nhau huống chi con người. Do đó việc đùm bọc thương yêu nhau phải là một thái độ sống, phương châm sống của người. Sống với nhau phải biết cảm thông giúp đỡ lẫn nhau thì mới tạo được tình đoàn kết tương thân tương ái. Đây là cơ sở, là nền tảng để xây đựng một xã hội tốt đẹp. Giúp đỡ mọi người cũng chính là giúp đỡ mình mình vì mọi người, mọi người vì mình. Chẳng thế mà trong chiến tranh, trong thiên tai dân tộc ta đã làm tốt việc một miếng khi đói bằng một gói khi no. Thế nhưng giúp đỡ đùm bọc người khác phải dựa trên tình cảm trong sáng, tốt đẹp, không phải là sự bố thí coi khinh.

Dù sống ở miền Nam hay miền Bắc, miền xuôi hay miền ngược hoặc là Việt kiều tha hương,... tất cả đều là con em đại gia đình Việt Nam. Đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đã từng "hạt muối cắn đôi" với anh bộ độ Cụ Hồ trong thời chống Mĩ. Tình yêu thương đoàn kết dân tộc là cơ sở của tình yêu nước. Qua đó, ta càng thấy trách nhiệm của mỗi người phải góp phần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.

Dù là quá khứ hay hiện tại, trong chiến tranh hay khi đã hòa bình, dân tộc ta đều giữ lấy tấm lòng vàng bao bọc, cưu mang đồng bào. Năm 2020, khi cơn đại dịch Virus Corona hoành hành, cả dân tộc Việt Nam đã cùng nhau chung tay đóng góp công sức, của cải để chung tay chống giặc virus và giành lại chiến thắng oanh liệt. Cuộc chiến chống giặc giữa thời bình đã một lần nữa làm chấn động năm châu, đưa Việt Nam sáng chói lên những tờ báo nước ngoài về một đất nước nhỏ bé mà giàu tình người.

Bên cạnh đó còn một số kẻ sống thiếu lòng nhân ái, quay lưng lại với cảnh màn trời chiếu đất của đồng bào, đồng chí. Những hạng người này đáng lên án. Câu tục ngữ nêu bật một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, đó chính là lòng nhân ái bao la, con người chỉ sống tốt với nhau bằng lòng yêu thương mà thôi.

Ngày nay câu tục ngữ không bó hẹp trong gia đình, làng xã, nó chính là lòng nhân đạo giữa người với người trong thế giới này. Câu tục ngữ nhằm nhắc nhở mọi người hãy sống vì lòng nhân ái, vì người khác để xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Lá lành đùm lá rách - mẫu 10

Trong dòng chảy bền bỉ của văn hóa dân tộc Việt Nam, những câu tục ngữ giản dị đã trở thành kim chỉ nam cho cách sống của con người. Một trong những lời dạy giàu giá trị nhân văn nhất là câu “Lá lành đùm lá rách”. Câu tục ngữ không chỉ thể hiện truyền thống tương thân tườn ái mà còn nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm của mình trước những khó khăn, bất hạnh trong xã hội.

Hiểu một cách cụ thể, “lá lành” là những chiếc lá còn nguyên vẹn, tươi tốt; “lá rách” là những chiếc lá bị tổn thương bởi mưa gió, sâu bọ. Khi được đùm bọc, lá lành che chở cho lá rách để cùng tồn tại. Từ hình ảnh quen thuộc trong đời sống ấy, cha ông đã gửi gắm một ý nghĩa sâu xa. Trong nghĩa bóng, “lá lành” tượng trưng cho những người có cuộc sống ổn định, đủ đầy; “lá rách” chỉ những con người gặp khó khăn, kém may mắn; còn “đùm” là hành động sẻ chia, che chở bằng tấm lòng nhân ái. Câu tục ngữ vì thế khuyên con người biết yêu thương, giúp đỡ nhau khi hoạn nạn, coi đó là lẽ sống tự nhiên.

Giá trị của đạo lý “lá lành đùm lá rách” trước hết thể hiện ở việc nuôi dưỡng phẩm chất nhân ái trong mỗi con người. Khi biết quan tâm và chia sẻ, con người không chỉ mang lại niềm vui cho người khác mà còn làm giàu đời sống tinh thần của chính mình. Sự sẻ chia giúp con người sống nhân hậu, bao dung hơn, từ đó hoàn thiện nhân cách. Đối với những người đang gặp khó khăn, sự đùm bọc kịp thời là nguồn động viên lớn lao, giúp họ có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua nghịch cảnh. Trên phương diện xã hội, tinh thần tương thân tương ái chính là sợi dây gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết để cùng vượt qua thiên tai, dịch bệnh và những biến động của cuộc sống.

Thực tiễn lịch sử và đời sống hiện đại đã chứng minh tính đúng đắn của đạo lý ấy. Trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, tinh thần đùm bọc lẫn nhau đã giúp dân tộc ta đứng vững trước muôn vàn thử thách. Ngày nay, truyền thống đó vẫn tiếp tục được phát huy qua các hoạt động thiện nguyện, cứu trợ đồng bào vùng khó khăn, hiến máu nhân đạo, hay những phong trào tình nguyện của học sinh, sinh viên. Những việc làm ấy cho thấy “lá lành đùm lá rách” không chỉ là lời nhắc nhở đạo đức mà còn là hành động thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Tuy nhiên, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng trong xã hội hiện đại vẫn tồn tại những biểu hiện trái ngược với đạo lý ấy. Đó là lối sống thờ ơ, vô cảm, chỉ biết đến lợi ích cá nhân mà dửng dưng trước nỗi đau của người khác. Bên cạnh đó, có những trường hợp giúp đỡ mang tính ban ơn, trịch thượng, làm mất đi ý nghĩa tốt đẹp của sự sẻ chia. Mặt khác, người được giúp đỡ cũng cần có trách nhiệm với chính mình, tránh tâm lý ỷ lại, bởi mục đích cuối cùng của sự giúp đỡ là tạo động lực để con người vươn lên, tự đứng vững trong cuộc sống.

Từ câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”, mỗi người cần tự rút ra bài học cho bản thân. Đó là sống nhân ái, biết yêu thương và sẵn sàng sẻ chia bằng những hành động phù hợp với khả năng của mình. Đồng thời, cũng cần rèn luyện ý chí, tinh thần tự lực để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.

Tóm lại, “Lá lành đùm lá rách” là một đạo lý giàu giá trị nhân văn, phản ánh sâu sắc truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Trong bất kỳ thời đại nào, tinh thần ấy vẫn giữ nguyên ý nghĩa, nhắc nhở con người sống có tình, có trách nhiệm và gắn bó với nhau hơn. Chính sự sẻ chia và yêu thương sẽ làm cho xã hội trở nên tốt đẹp và bền vững.

Xem thêm những bài văn mẫu đạt điểm cao của học sinh trên cả nước hay khác:

• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Bàn về câu tục ngữ: Thương người như thể thương thân
• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Sống có trách nhiệm với bản thân và xã hội
• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Giữ chữ tín
• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Kiên trì là chìa khoá của thành công
• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Sống có ước mơ, hoài bão
• Nghị luận về một tư tưởng đạo lí: Biết lắng nghe và chia sẻ

Mục lục Văn mẫu | Văn hay lớp 8 theo từng phần:

• Mục lục Văn phân tích, phát biểu cảm nghĩ, cảm nhận
• Mục lục Văn biểu cảm
• Mục lục Văn thuyết minh
• Mục lục Văn nghị luận

---