17+ Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (điểm cao)

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga hay nhất, ngắn gọn với dàn ý chi tiết giúp học sinh có thêm tài liệu tham khảo để viết văn hay hơn.

17+ Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (điểm cao)

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 1

Từ biệt tôn sư về đi thi, giữa đường bất chợt gặp cảnh lũ cướp hoành hành, Lục Vân Tiên vụt dũng mãnh như chàng Thạch Sanh trong truyện cổ tích. Nhân vật ấy đọng mãi trong lòng người đọc là hình ảnh xả thân cứu Kiều Nguyệt Nga:

Vân Tiên ghé lại bên đàng,

Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.

Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,

Chớ quen cái thói hồ đồ hại dân"...

Có cảm giác là sự việc diễn ra quá bất ngờ, nhanh chóng. Bất ngờ cũng phải thôi, vì Vân Tiên "giữa đường gặp cảnh bất bình", hoàn toàn ngẫu nhiên. Không kịp suy nghĩ, không kịp đắn đo, chàng bất chấp hiểm nguy, ra tay cứu giúp. Chàng là ai? Người được che chở không hề biết; chỉ biết chàng đang quyết liệt sống mái với lũ cướp đường. Quả thật, theo mạch truyện, chính Vân Tiên đã bị cuốn vào trận đấu một cách không chủ động. Chàng có thể tránh xa nếu là người hèn nhát, có thể dửng dưng nếu là một kẻ ích kỷ...Vân Tiên đã không bàng quan, không để ngoài tai, ngoài mắt những điều trông thấy. Và sự bất ngờ "vào cuộc" của chàng tạo nên thế tự chủ vững vàng trong cái ngẫu nhiên ấy. Giá như Vân Tiên biết rằng người bị cướp tấn công là nàng Kiều Nguyệt Nga xinh đẹp, hiền thục; giá như chàng kịp dừng lại để suy nghĩ một chút thiệt hơn thì đoạn thơ sẽ mất đi cái hấp dẫn của tư thế chủ động "tả đột hữu xông; khác nào Triệu Tử mở vòng..." mạnh mẽ ấy. Ta gặp một chàng trai Nam Bộ thực sự cương trực và... hơi liều lĩnh nữa; thấy cảnh bọn cướp "làm thói hồ đồ hại dân" là xông vào đánh hết mình, đánh bằng lòng căm hờn của một đấng nam nhi quả cảm, bằng tài võ nghệ điêu luyện. Hình ảnh Vân Tiên ngang tàng xông pha giữa đám đầu trâu mặt ngựa như biểu hiện của chính nghĩa đang trừng trị cái ác, cái xấu. Nhân nghĩa và can trường biết bao!

Không hiện lên trước mắt người đọc như một Từ Hải "vai năm tấc rộng, thân mười thước cao", cũng không "vào trong phong nhã ra ngoài hào hoa" như Kim Trọng trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, nhưng qua lời nói, việc làm của Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu đã tạo được ấn tượng đậm nét về chàng. Làm ơn mà không màng được trả ơn là cách sống của người quân tử xưa nay; nhưng thái độ của Lục Vân Tiên trước tình cảnh và sự hàm ơn của Nguyệt Nga lại có những nét riêng rất đáng yêu. Mạnh mẽ, xông xáo trong cuộc chiến với lũ cướp bao nhiêu, chàng lại nhút nhát và e dè trước người con gái nhờ mình mà thoát nạn bấy nhiêu. Khi Nguyệt Nga định bước ra tạ ơn, Vân Tiên ngượng ngùng:

Khoan khoan ngồi đó chớ ra,

Nàng là phận gái, ta là phận trai...

Dẫu chưa nguôi sợ hãi, chắc rằng Nguyệt Nga khó mà giấu được nụ cười kín đáo trước chàng trai nhát gái này. Có lẽ người ta sẽ không buột miệng nói như thế nếu là một kẻ thạo đời, lọc lõi trong tiếp xúc với phụ nữ. Liệu hình ảnh Lục Vân Tiên có đẹp một cách trọn vẹn nếu như chàng tỏ ra vồ vập đối với Nguyệt Nga? Thì ra tâm hồn, bản chất chàng trai họ Lục thật trong sáng, tươi trẻ. Càng đáng quý hơn nữa khi cái chất trong trẻo, hiền lành ấy ẩn chứa sau một tính cách khí khái, dũng cảm. Sự cứng rắn của thép, nét non nớt, thư sinh của chàng trai vừa bước vào đời hài hòa trong con người Vân Tiên. Không chỉ qua hành động, cách giao tiếp mà cách ứng xử cũng bộc lộ rõ phẩm cách của chàng. Dám liều mình cứu người, lời lẽ đanh thép khi giao chiến với giặc cướp, để rồi trước một cô gái dịu dàng, Vân Tiên không tránh khỏi ngại ngùng bẽn lẽn - điều đó tự nhiên đã biểu lộ một lối sống lành mạnh, có giáo dục, nề nếp. Lời nói, thái độ khiêm nhường, nhã nhặn: "Làm ơn há dễ trông người trả ơn", "Nhớ câu kiến ngãi bất vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng"... vừa cho ta cảm cái tâm nhân ái, vừa khâm phục trước quan niệm sống trọng nghĩa của Vân Tiên.

Cái nhìn, cách nghĩ của nhà văn bao giờ cũng lộ rõ trong tác phẩm, trong cách thể hiện hình tượng, chi tiết... Có ý kiến cho rằng, cuộc đời Lục Vân Tiên là hình bóng cuộc đời nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Chỉ qua vài chi tiết nhỏ - Vân Tiên "bẻ cây làm gậy" có thể thấy được cảm quan hiện thực của nhà thơ. Không rút gươm, rút kiếm một cách oai phong như các binh tướng hay văn nhân quý tộc cao đạo, hành động của chàng chỉ mang tính dân dã, bộc trực. Bất kỳ một người con trai bình dân nào cũng có thể bẻ cây làm gậy để làm việc nghĩa, không cầu kì, chẳng nề hà. Thực chất ở đây, Vân Tiên vẫn là một chàng trai có học, sống giữa những người lao động, chưa phải là một quan chức của nhà nước phong kiến như ở đoạn sau. Ghi một cử chỉ ấy thôi, người đọc đã thấy rõ sự gắn bó mật thiết giữa tâm hồn, tình cảm của nhà thơ với cuộc sống nhân dân, hồn hậu như hạt lúa, củ khoai. Việc làm và cách nghĩ của Lục Vân Tiên như minh chứng cho quan niệm của Nguyễn Đình Chiểu về lẽ sống ở đời:

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm,

Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà

Vẫn là những vần thơ mang đậm phong cách dân gian quen thuộc nhưng được tác giả gọt giũa và nâng cao, tạo được sự hấp dẫn, thích thú đối với người đọc, nhất là trong những lời đối thoại giữa Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga. Lời thơ trau chuốt, không còn là thứ ngôn ngữ mộc mạc thường ngày:

Chút tôi liễu yếu đào thơ,

Giữa đường gặp phải bụi dơ đã phần.

Hà Khê qua đó cũng gần,

Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng...

Đây đúng là lời lẽ của một tiểu thư con nhà khuê các, có giáo dục. Và điều đó cùng chứng tỏ nhà thơ đã rất dụng công khi dùng câu chữ và có dụng ý khi thể hiện nhân vật.

Lấp lánh sau những câu thơ giản dị, hồn hậu là nét đẹp của phẩm cách, tấm lòng đáng quý, đáng phục của Vân Tiên, Nguyệt Nga... Đoạn thơ ngời sáng như chính cái tâm nhân ái của cụ Đồ Chiểu.

Dàn ý Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

1. Mở bài

Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888), là thầy giáo, thầy thuốc, nhà thơ, ...được nhân dân mến mộ. “Truyện Lục Vân Tiên” là tác phẩm xuất sắc của ông

Đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” thể hiện tinh thần đề cao đạo lí, chính nghĩa thông qua những hình tượng đẹp, có sức hấp dẫn với đông đảo công chúng

2. Thân bài

2.1. Nhân vật Lục Vân Tiên

* Đánh cướp cứu Kiều Nguyệt Nga

Hoàn cảnh: trên đường đi thi, ghé về thăm nhà.

Tình thế: đơn độc (một mình) tay không.

Thái độ: bất bình

Hành động: bẻ cây làm gậy, xông vô

Lời nói: “kêu rằng ..... hại dân”.

=> dũng cảm, nghĩa khí, mang khí phách của người anh hùng. Tính cách anh hùng, tài năng, vị nghĩa.

* Nghệ thuật:

Miêu tả nhân vật qua hành động, lời nói.

Dùng thủ pháp đối lập.

=> Làm nổi bật vẻ đẹp và sức mạnh của nhân vật.

* Trò chuyện với Kiều Nguyệt Nga

- Sau khi đánh tan bọn cướp

- Lời nói:

Hỏi: “ai than khóc” -> quan tâm, sẵn sàng giúp đỡ.

Khẳng định: “ta đã...” -> an ủi.

Can ngăn: “khoan khoan...” -> hiểu và xem trọng lễ giáo, cư xử đúng mực, coi trọng danh dự.

- Thái độ: vô tư, trong sáng, khiêm nhường, coi trọng khí phách, bổn phận của người anh hùng.

=> Thái độ ân cần, chu đáo, cư xử đúng mực, hiểu lễ giáo; tính cách khiêm nhường.

=> Vân Tiên là nhân vật lí tưởng, chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu.

2.2. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga

Thái độ: biết ơn -> trọng nghĩa.

Cử chỉ: cúi đầu lạy

Lời nói: thưa, gửi -> lễ phép.

Tính cách: chân thực, hiếu thảo, trọng nghĩa.

=> xưng hô khiêm nhường, nói năng dịu dàng, mực thước, bình dị, mộc mạc.

=> Là người con gái hiền hậu, nết na.

Cư xử: mời lên ngồi, mời đến nhà để được đền đáp ơn Vân Tiên

=> cách ứng xử ân tình, ân nghĩa.

=> Nguyệt Nga là cô gái thùy mị, nết na, có học thức và trọng tình nghĩa.

3. Kết bài

Bút pháp lí tưởng hóa nhân vật;

Miêu tả thông qua ngôn ngữ hành động, cử chỉ, …

Ngôn ngữ thơ mộc mạc, bình dị, mang đậm màu sắc Nam Bộ.

Trích đoạn ngợi ca đạo lý tốt đẹp ngàn đời của dân tộc thông qua các hình tượng nhân vật chính.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 2

Trong tác phẩm Lục vân Tiên, tác giả Nguyễn Đình Chiểu đã dựng lên hình tượng một con người lý tưởng với những vẻ đẹp toàn diện, mà nổi bật lên trong những vẻ đẹp đó chính là tính chính nghĩa cao đẹp. Trong đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, tác giả Nguyễn Đình Chiểu đã tái hiện lại phẩm chất tốt đẹp đó qua hành động trừ bạo cho dân.

Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga nằm trong phần mở đầu của tác phẩm. Nghe tin triều đình mở khoa thi, Vân Tiên giã từ thầy xuống núi đua tài. Trên đường về nhà thăm cha mẹ, Vân Tiên đã gặp bọn cướp Phong Lai đang hoành hành, bóc lột của dân lành. Một mình chàng đã đánh tan bọn cướp, cứu được Kiều Nguyệt Nga.

"Vân Tiên tả đột hữu xông

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Giang

Lâu la bốn phía vỡ tan”

Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay"Trên đường về quê,Lục Vân Tiên đã bắt gặp cảnh chướng tai gai mắt, đó chính là sự hoành hành đầy ngang ngược của bọn cướp Phong Lai. Không tính toán thiệt hơn, được mất,Lục Vân Tiên đã bẻ cây bên đường làm gậy xông vào lũ cướp để giải cứu người dân lương thiện vô tội. Không chỉ hành động mà lời nói của chàng cũng thể hiện được con người đầy chính nghĩa của chàng "Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân", đó là lời cảnh cáo nhưng cũng là tuyên ngôn sống của chàng,người chân chính là phải bảo vệ nhân dân chứ không phải mang lại đau khổ cho họ.

"Phong Lai mặt đỏ phừng phừng

Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây

Trước gây việc dữ tại mầy

Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng"

Đang cướp bóc thì có người phá hỏng "chuyện tốt" của mình, Phong Lai đã vô cùng giận dữ, khuôn mặt của hắn "đỏ phừng phừng" cho thấy đây là con người bạo tàn, gian ác. Trước hành động chính nghĩa của Vân Tiên thì Phong Lai đã vô cùng coi thường mà buông lời thách thức đầy giễu cợt "Thằng nào dám đến lẫy lừng vào đây" và còn nói trước kết cục bi thảm của Tiên khi dám phá hỏng một vụ kiến trác béo bở của chúng "Trước gây việc dữ tại mày", sau đó hôn quân kéo bầy bủa vây, tấn công Vân Tiên.

"Vân Tiên tả đột hữu xông

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Giang

Lâu la bốn phía vỡ tan

Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay"

Trước sự tấn công của bọn Phong Lai, Lục Vân Tiên đã không hề nao núng mà tả đột hữu xung, với các miêu tả này ta vừa có thể hình dung ra những hành động nhanh chóng, chính xác, vừa thể hiện được bản lĩnh hơn người của Vân Tiên. Và trong cái nhìn của NGuyễn Đình Chiểu thì hành động anh hùng này giống như hình tượng đầy oan phong của Triệu Tử khi phá vòng Đương Dang, lập được công trạng lớn. Bọn cướp Phong Lai chẳng mấy chốc bị đánh cho tan tành, sợ hãi mà tháo chạy, Phong Lai bị Vân Tiên trừng trị thẳng tay "thác rày thân vong"

"Dẹp rồi lũ kiến chòm ong

Hỏi ai than khóc ở trong xe này

Thưa rằng: Tôi thiệt người ngay

Sa cơ nên mới lầm tay hung đồ"

Sau khi đánh tan lũ cướp, Lục Vân Tiên quan tâm đến hỏi thăm người bị hại, nghe tiếng khóc sợ hãi từ trong kiệu, Vân Tiên đã cất tiếng thăm hỏi "ai than khóc ở trong xe này" thì trong xe vọng ra tiếng đáp của một người con gái, nàng đã kể lại hết sự tình cho Vân Tiên nghe, nàng là một người dân thiện lương, vì sa cơ nên mới lọt vào tay của bọn hung đồ "sa cơ nên mới lầm tay hung đồ". Nàng còn bày tỏ mong muốn gặp mặt,cúi đầu bày tỏ sự biết ơn trước sự hành động ra tay nghĩa hiệp của Lục Vân Tiên:

"Trong xe chật hẹp khôn phô

Cúi đầu trăm lạy cứu cô tôi cùng"

Tuy nhiên, quan điểm sống của Lục Vân Tiên là "làm ơn há dễ trông người trả ơn" đã từ chối lời yêu cầu của Kiều Nguyệt Nga, và một lí do nữa được chàng đưa ra đó chính là sự khác biệt về thân phận, giới tính. Trong quan niệm phong kiến xưa thì "nam nữ thụ thụ bất thân", vì vậy nên Lục Vân Tiên không muốn cuộc gặp gỡ này ảnh hưởng đến tiết hạnh của Nguyệt Nga. Qua đây ta thấy được Vân Tiên là một con người sống chuẩn mực đối với những lễ nghĩa của phong kiến và là người biết quan tâm đến người khác:

"Khoan khoan ngồi đó chớ ra

Nàng là phận gái ta là phận trai"

Đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga là đoạn trích hay, hấp dẫn đối với người đọc bởi sự chính nghĩa, ngay thẳng, kiên cường của Lục Vân Tiên, qua cuộc trò chuyện với Kiều Nguyệt Nga ta còn thấy đây là con người có nhiều phẩm chất đáng quý, đáng trân trọng.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 3

Mở đầu Truyện Lục Vân Tiên, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu viết:

Hỡi ai lẳng lặng mà nghe,

Dữ răn việc trước, lành dè thân san.

Trai thời trung hiếu làm đầu,

Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình...

Lời thơ giản dị, rành rẽ như một tuyên ngôn, định hướng cho bước đi của toàn bộ tác phẩm. Với nhà thơ xứ dừa ấy, sáng tác văn chương không phải vì sự nghiệp văn chương mà trước hết, quan trọng hơn hết là vì mục đích giáo dục, truyền bá đạo lý, nhân cách con người.

Truyện thơ Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu được nhân dân ta - nhất là bà con ở Nam Bộ - yêu thích không phải vì có nhiều câu hay, lời đẹp, nghệ thuật tinh tế mà vì những chi tiết, sự việc, những nhân vật tỏa sáng đạo lí, vì những ý tưởng giáo huấn chân thành, thấm thía. Nội dung đạo lý bao trùm toàn thiên truyện là nhân nghĩa, là trung hiếu, tiết hạnh. Song đấy không phải những từ ngữ khô khan trói trong khuôn khổ phong kiến cổ hủ, nặng nề.

Với Nguyễn Đình Chiểu, nhân nghĩa là đạo đức của nhân dân, là căn cốt, gốc rễ để trau dồi, rèn giũa con người. Vì vậy, vào đầu tác phẩm - ở đoạn Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - nhà thơ đã hào hứng giới thiệu hai con người trẻ tuổi, biết hướng theo lòng nhân, biết hành động theo việc nghĩa.

Đó là Lục Vân Tiên - chàng trai tài ba dũng cảm, sẵn sàng làm việc "nghĩa". Vân Tiên vốn con nhà thường dân nhưng học giỏi, văn võ kiêm toàn. Chàng đang háo hức trên con đường lên kinh ứng thi. Vậy mà gặp cướp. Không phải chúng gây sự với chàng, mà chúng đang quấy nhiễu nhân dân.

Trước mắt chàng, bày ra một nghịch cảnh: dân thì "than khóc tưng bừng - Đều đem nhau chạy vào rừng lên non" ; bọn cướp thì "xuống thôn hương - Thấy con gái tốt qua đường bắt đi". Thế là, sau một lời hứa ngắn gọn: "Tôi xin ra sức anh hào...", Lục Vân Tiên nhanh nhẹn "Ghé lại bên đàng, bẻ cây làm gậy", xông thẳng vào giữa bọn cướp.Bọn cướp đông đặc. Tên tướng cướp "Mặt đỏ phừng phừng", dữ tợn như một con ác thú.

Chúng "Truyền quân bốn phía bủa vây bịt bùng". Lực lượng thật quá chênh lệch. Bèn kia là cả lũ lâu la đông như ong, như kiến. Bên này chỉ độc nhất một mình chàng trai dũng cảm với lời hứa chân thành "Cứu người ra khỏi lao đao buổi này", với vũ khí giản dị "cây gậy bên đàng". Vậy mà, chàng không chút nao núng:

Vân Tiên tả đột hữu xông,

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Giang.

Nhà thơ không tả tỉ mỉ trận giao chiến mà chỉ kể ngắn gọn bằng mấy dòng thơ, một đấu so sánh và dăm ba từ đặc sắc: "tả đột, hữu xông - Khác nào Triệu Tử..." đúng là một dũng tướng tài ba, đánh nhanh, kín võ, sánh ngang với Triệu Tử Long thời Tam quốc trong trận phá vây quân Tào Tháo ở Đường Đan Trường Bản. Ngày xưa Triệu Tử Long chiến đấu vì ngôi vua nhà Hán, vì bảo vệ ấu chúa A Đẩu, dù sao vẫn là nghĩa vụ của một bầy tôi trung thành.

Còn ngày nay, Lục Vân Tiên chiến đấu vì người dân gặp nạn, cứu dân, trừ ác, vì việc nghĩa... hành động đó thật giản dị, vô tư trong sáng và cao đẹp biết bao. Cuộc chiến đấu của chàng y như trận đánh của Thạch Sanh„ diệt đại bàng cứu nàng công chúa. Sức mạnh của Lục Vân Tiên là sức mạnh của nhân dân, của điều thiện.

Lâu la bốn phía vỡ tan,

Đêu quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.

Phong Lai trở chẳng kịp tay,

Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.

Lời thơ chân chất, có chỗ còn thô mộc, song hồn thơ chan chứa dạt dào. Đọc Lục Vân Tiên, chúng ta thường gặp nhiều câu chữ chân mộc như thế. Thơ chân mộc nhưng cảm hứng tác giả vẫn bay bổng, mộng mơ. Ngỡ như người thi sĩ mù ấy vừa kể chuyện vừa rung đùi thích thú, gửi tới bạn đọc một lẽ phải nhãn tiền: Người có lòng nhân, biết làm việc nghĩa thì sẽ thắng. Kẻ độc ác, bất nhân sẽ thảm bại như thế đấy. Xuất phát từ lòng nhân, Lục Vân Tiên đã làm được một việc "nghĩa", một việc xứng đáng được gọi là anh hùng.

Tự nguyện dấn thân vào vòng nguy hiểm, chiến đấu hết mình, thắng lợi rực rỡ,... tất cả đều vì nhân nghĩa, nên sau thắng lợi, Lục Vân Tiên không một chút kiêu ngạo. Trái lại, chàng thật khiêm nhường, chính trực. Nghe cô hầu Kim Liên than thở nhưng vẫn còn hoảng sợ, Vân Tiên động lòng thương, an ủi: "Ta đã trừ dòng lâu la".

Rồi ôn tồn, chàng thăm hỏi ngọn ngành từ tên họ, gia cảnh đến quê hương, nguyên cớ gặp nạn của hai cô gái. Trong lời chàng, có ý còn lạc hậu, ảnh hưởng quan niệm phong kiến "Nam nữ thụ thụ bất thân", song tất cả đều chân thành, duns dị, rất đáng mến. Đáng mến, đáng phục hơn nữa là sau khi nghe cô tiểu thư Kiều Nguyệt Nga (nạn nhân được chàng cứu giúp) kể lể, thở than, ca ngợi và tha thiết muốn đền ơn, thì: Vân Tiên nghe nói liền cười

"Cái cười đáng yêu, đáng kính sao ! Một là cái cười của anh hùng quân tử, hai là cái cười của anh con trai, ba là cái cười của quần chúng rộng lượng, đều nở trên môi Vân Tiên" (Xuân Diệu - Đọc lại thơ văn Nguyễn Đình Chiểu). Sau nụ cười đáng yêu ấy là lời nói, cũng rất đáng yêu:

Làm ơn há dễ trông người trả ơn.

Nay đà rõ đặng nguồn cơn,

Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.

Đúng là giọng nói, cách nói của chàng trai Nam Bộ - nôm na, giản dị. Nó cất lên từ một cõi lòng chất phác. Chất phác, là cái bên ngoài là cái vỏ xù xì, thô nháp. Nhưng phía trong, phần ruột thì cao đẹp, thắm đỏ, ngọt ngào thơm thảo một quan niệm nhân sinh rất hào hiệp, vô tư của một lớp người, một thế hệ con người. Chúng ta hiểu lời của Lục Vân Tiên như thế nào?. Trước hết, chàng khẳng định việc mình làm là hoàn toàn tự nguyện.

Gọi là ơn cũng được. Hay nên xem đó là việc "nghĩa" ? Làm việc "nghĩa" thì không nên đợi trả ơn, tính hơn thiệt,... vì "ơn nghĩa" là lẽ thông thường của người sống có văn hoá, đang theo đòi kinh sử, người hướng về nghĩa khí, lấy nghĩa lớn, lấy chữ nhân, lòng nhân làm động cơ, làm mục đích cho mọi hành động.

Chàng đã hành động vì nghĩa lớn trừ kẻ ác, bảo vệ người lương thiện. Chàng chỉ mong Nguyệt Nga cũng như mọi người "rõ đặng nguồn cơn" - nghĩa là hiểu rõ, cảm thông với hành động của chàng. Sau nữa, chàng nhắc tới sử sách, nhắc lời các bậc hiền nhân xưa. Người xưa nói: "Kiến ngãi bất vi vô cùng dã". Nghĩa là "Thấy việc nghĩa mà không làm, không phải người dũng cảm".

Cách nói của chàng giản dị hơn: "Nhớ câu kiến ngãi bất vi - Làm người thế ấy cũng phi anh hùng". "Phi anh hùng" là những kẻ tiểu nhân, hèn nhát. Lời của Vân Tiên chắc nịch, vừa để đối chứng, phê phán những kẻ tầm thường, vừa khẳng định việc làm là đúng đắn, là tất yếu, hiển nhiên, thuộc căn cốt, gốc rễ trong lẽ sống của minh.

Đó cũng là lẽ sống của biết bao hiền nhân, quân tử ngày xưa, và bao con người chân chính ngày nay. Lời chàng, nhân cách của chàng, gợi nhớ Từ Hải, nhân cách Từ Hải trong Truyện Kiều: "Anh hùng tiếng đã gọi rằng - Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha". Thế đấy, Lục Vân Tiên thật dũng cảm, trọng nghĩa, khinh tài, tiêu biểu cho những chàng trai Nam Bộ.

Còn Kiều Nguyệt Nga là một cô gái hiền hậu, nết na biết trọng nghĩa tình. Sau khi được cứu thoát khỏi tay bọn bất nhân, độc ác, nàng vô cùng xúc động. Nàng đã nói những lời đẹp nhất để cảm ơn ân nhân:Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,

Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.

Trước xe quân tử tạm ngồi,

Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa.

Nói "Tiết trăm năm" là nói việc hộ trọng của cả một đời người. "Lạy rồi sẽ thưa" cũng là một thái độ kính nể, thiêng liêng trong quan hệ của con người. Một cô tiểu thư vốn quen được yêu chiều, quen được bảo vệ, chở che mà xử sự như thế, hạ mình như thế, đâu phải chuyện dễ dàng. Nguyệt Nga là tiểu thư - con quan tri phủ - nàng được giáo dục chu đáo, nàng gắn bó với những người dân, nên tiếp nhận được đạo đức của nhân dân.

Đạo đức ấy là chữ "ân", chữ "nghĩa". Do đó, sau những phút giao đãi mở đầu, nàng thẳng thắn bày tỏ ý nguyện đền đáp công lao cứu mạng của Lục Vân Tiên. Thái độ và lời nói của nàng có cái gì lúng túng, ngượng ngập, nhưng chất phác, "nghe thánh thót bên tai giọng nói của cô gái miền Nam" (Xuân Diệu):

Gặp đây đương lúc giữa đàng,

Của tiền chẳng có, bạc vàng cũng không.

Gẫm câu báo đức thù công,

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi.

Nguyệt Nga nói tới "của tiền", "vàng bạc" để giãi bày sự thiếu hụt về vật chất. Lại nói tới "báo đức thù công" - đền đáp ơn đức, công lao. Rồi than thở "Lấy chi cho phí tấm lòng..." để giãi bày sự lúng túng vé tinh thần, những xúc động có thật của một tâm hồn trong trắng. Sau đó Nguyệt Nga cố mời Vân Tiên về nhà mình để tạ ơn. Nhưng chàng từ chối. Nàng băn khoăn, day dứt khôn nguôi.

Chỉ đến khi thấy "Vân Tiên nghe nói liền cười..." và an ủi: "Nhớ câu kiến ngãi bất vi - Làm người thế ấy cũng phi anh hùng", Nguyệt Nga mới khuây khoả hỏi thăm gia cảnh tuổi tên của vị ân nhân. Vậy đấy, ngay phút gặp gỡ ban đầu với Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga đã tỏ rõ một tâm hồn trung hậu, nết na. Tâm hồn ấy bắt nguồn từ đâu, nếu không phải từ đạo lí nhân nghĩa của nhân dân ta, nhất là nhân dân Nam Bộ cùng quê hương với Nguyễn Đình Chiểu. Nhiều nhà nghiên cứu văn học cho rằng: Lục Vân Tiên là Truyện Kiều của nhân dân Nam Bộ.

Vân Tiên, Vân Tiên, Vân Tiên,

Cho tôi một tiền, tôi kể chuyện thơ...

Những nghệ sĩ hát rong vùng đồng bằng sông Cửu Long, thường giáo đầu bài hát Lục Vân Tiên bằng câu ca như thế. Ngay sau đó, buổi diễn xướng dân gian được đông đảo bà con hưởng ứng, quây tròn quanh người kể chuyện. Người diễn, người nghe giao hoà, say đắm hàng giờ, hàng buổi. Một trong những đoạn truyện được mọi người yêu thích là đoạn Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Ngư.

Yêu thích không phải vì văn chương chải chuốt, nghĩa lý thâm trầm như Truyện Kiều, mà trước hết vì: đoạn trích thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của Nguyễn Đình Chiểu và khắc họa phẩm chất đẹp đẽ của hai người trẻ tuổi - Lục Vân Tiên tài ba dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài ; Kiều Nguyệt Nga nết na, nhân hậu, ân tình.

Tất cả những vẻ đẹp ấy của đoạn thơ phù hợp với phong cách sống, với ước mơ, khát vọng giản dị mà trong sáng của nhân dân ta, mãi mãi dạy chúng ta bài học đạo đức thiết thực và cao cả biết bao.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 4

Nguyễn Đình Chiểu là nhà thơ, nhà văn, thầy thuốc, thầy giáo nổi tiếng đất Nam Bộ. Tên tuổi của ông gắn liền với “Truyện lục Vân Tiên”. Tác phẩm đại diện cho tiếng nói, quan niệm về đạo lý không chỉ của riêng nhà thơ mà đó còn là tiếng nói của cả dân tộc. Trích đoạn “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” là trích đoạn tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật và tư tưởng đạo lý của tác giả.

Có thể thấy tấm lòng nhân nghĩa là điểm sáng chói ngời trong nhân vật Vân Tiên. Tạ từ thầy dạy, chàng một mình rong ruổi trên con đường về kinh đô ứng thí. Lòng đầy ước mơ, hoài bão. Không ngờ, giữa đường, lại gặp chuyện chẳng lành. Nhân dân bồng bế, dắt díu nhau trốn chạy hoảng loạn, tiếng kêu van thảm thiết vang trời dậy đất. Ân cần hỏi han, rồi chẳng chút suy tính, chàng liền ra tay tương trợ để cứu dân lành thoát khỏi vòng lao lung.

"Tôi xin ra sức anh hào,

Cứu người cho khỏi lao đao buổi này”

Quá bất bình trước hành động phi nghĩa của lũ bất nhân, chàng thét vào mặt chúng

"Kêu rằng: bớ đảng hung đồ,

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân".

Hành động nhân nghĩa của chàng có lẽ là sự tiếp nối đạo lí tốt đẹp của dân tộc “Thương người như thể thương thân". Tình yêu thương đã làm cao chí khí và lòng dũng cảm của chàng nho sinh họ Lục. Mặc cho lũ cướp mặt mày hung tợn, đằng đằng sát khí: "mặt đỏ phừng phừng", chàng một mình lao vào vòng vây trừng trị bọn côn đồ. “Vân Tiên tả đột hữu xung”, một mình chàng với vũ khí thô sơ đấu lại cả bọn cướp gươm giáo sáng lòa. Với tài võ nghệ vô song, chàng tiêu diệt được tên cầm đầu toán cướp. Lũ còn lại như rắn mất đầu, quăng vũ khí, bỏ chạy tan tác. Hình ảnh Vân Tiên lúc này được nhà thơ so sánh như dũng tướng Triệu Tử Long phá vòng Đương Dương thời Tam Quốc. Thật là một hình ảnh đẹp tuyệt vời cho tinh thần đại nghĩa quên mình.

“Vân Tiên tả đột hữu xông,

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.

Lâu la bốn phía vỡ tan,

Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.

Phong Lai trở chẳng kịp tay,

Bị Tiên một gậy thác rày thân vong".

Giọng thơ hứng khởi, tràn đầy nhiệt huyết khi chiến thắng thuộc về người anh hùng dũng cảm.

Đánh tan lũ giặc, chàng Vân Tiên đã cứu thoát nàng Nguyệt Nga cùng người hầu khỏi cảnh nguy nan. Cuộc kì ngộ giữa giai nhân và trang hảo hán diễn ra thật cảm động. Nàng kính cẩn mời tráng sĩ về nhà để cha nàng “báo đức thù công”

"Ngẫm câu báo đức thù công,

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi".

Trước lời lẽ chân thành và đầy biết ơn của Kiều tiểu thư, thì Vân Tiên "nghe nói liền cười". Một nụ cười thật tươi, thể hiện tâm hồn hào hiệp, tính tình vô tư, khảng khái. Chàng coi việc đánh cướp là việc nghĩa nên làm. Người biết võ nghệ phải ra tay diệt trừ cái ác, đem lại công bằng, bình yên cho nhân dân. Nếu thấy việc bất bình mà không ra tay tương trợ thì đâu xứng đáng đứng trong trời đất này nữa:

"Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,

Làm người thế ấy cũng phi anh hùng''.

Cụ Đồ Chiểu đã xây dựng nhân vật Lục Vân Tiên theo mô tuýp người anh hùng thời loạn, trọng đạo nghĩa. Đó là mẫu người anh hùng mà người đọc đã từng gặp trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

"Anh hùng tiếng đã gọi rằng,

Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha!"

Người anh hùng ra tay tương trợ nên đã cứu được nàng Nguyệt Nga khỏi cơn nguy khốn. Ngoại hình nàng tiểu thư con quan tri phủ không được miêu tả một cách chi tiết, tỉ mỉ mà ta vẫn hình dung ra chân dung của nàng qua cuộc đối thoại ngắn ngủi với chàng Vân Tiên. Đầu tiên là hành động tạ ơn đầy tôn kính đối với ân nhân của nàng.

“Trước xe quân tử tạm ngồi

Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa”.

Đang than khóc vì quá hoảng sợ trước bọn cướp Phong Lai, chỉ cần một lời hỏi han, động viên của Vân Tiên, nàng liền trấn tĩnh lại ngay. Cách nói chuyện không chỉ thể hiện thái độ kính cẩn, biết ơn chân thành, mà còn toát lên khí chất của một tiểu thư dịu dàng, có học thức. Qua cuộc nói chuyện, nàng đã tỏ bày hoàn cảnh của mình. Đó là việc nàng từ ngàn dặm xa xôi, không quản hiểm nguy, khó nhọc để làm theo lời cha “định bề nghi gia”. Tấm lòng hiếu thảo của nàng thật khiến mọi người cảm động:

“Quê nhà ở quận Tây Xuyên

Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê

Sai quân đem bức thư về

Rước tôi qua đó định bề nghi gia

Làm con đâu dám cãi cha

Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành”.

Không chỉ có cách nói chuyện thùy mị, dịu dàng, nét đẹp tỏa sáng ở Nguyệt Nga có lẽ là lòng biết ơn chân thành, sâu sắc trước những hành động cao quý của chàng tráng sĩ.

“Hà Khê qua đó cũng gần

Xin theo cùng thiếp đền ơn cho chàng”.

Lời nói thiết tha chân thành xuất phát từ tấm lòng biết ơn sâu nặng. Có thể nhận thấy, Nguyệt Nga là con người sống trọng tình trọng nghĩa. Trước nghĩa cử cao đẹp của Vân Tiên, lần thứ nhất nàng quỳ lạy rồi thưa chuyện gia cảnh của mình, lần thứ hai, nàng lại tha tha thiết mời ân nhân về nhà để được đáp đền ơn sâu nghĩa nặng. Cái ơn đó không chỉ là ơn cứu mạng mà còn cứu cả danh tiết của một người con gái, điều mà với một cô gái, nó còn quan trọng hơn cả tính mạng.

“Lâm nguy chẳng gặp giải nguy

Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi”.

Lời chối từ thẳng thắn và thái độ hào hiệp trượng nghĩa của Vân Tiên sau đó càng khắc sâu thêm ấn tượng đẹp đẽ của chàng tráng sĩ trong lòng tiểu thư Nguyệt Nga. Ấn tượng sâu đậm này đã biến mối hàm ơn ban đầu của nàng thành lòng yêu thương âm thầm mà mãnh liệt dành cho chàng Vân Tiên. Lòng thủy chung sâu sắc của nàng càng được bộc lộ sâu sắc và rõ nét ở những đoạn trích sau của tác phẩm.

Đoạn trích đã thể hiện thành công bức chân dung của hai nhân vật chính. Một Vân Tiên văn võ song toàn, hào hiệp trượng nghĩa, một Nguyệt Nga tài sắc vẹn toàn, hiếu thảo, thủy chung, trọng nghĩa tình. Cảnh gặp gỡ đầu tiên như dự báo trong lòng người đọc về một tình yêu đẹp song cũng lắm chông gai, thử thách, khiến người đọc bị lôi cuốn vào những sóng gió tiếp theo đang chờ đợi hai nhân vật ở phía trước.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 5

Nguyễn Đình Chiểu là một nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của nền văn học Việt Nam, thơ văn của ông không có sự chau chuốt, cầu kỳ về câu từ mà lại rất mộc mạc, dân dã gắn liền với đời sống của con người Nam Bộ. Vì vậy trong nền văn học của Việt Nam, đại thi hào Nguyễn Du nổi tiếng với kiệt tác truyện Kiều, đây là tác phẩm được đông đảo độc giả trong nước, cũng như độc giả nước ngoài đón nhận bởi câu từ mượt mà, văn phong khoa học, giàu giá trị nội dung cũng như tư tưởng thì văn chương của cụ Đồ Chiểu đã thâm nhập vào đời sống, trở thành một phần đời sống của người dân Nam Bộ, người ta đọc Truyện Lục Vân Tiên phẩm của ông quen thuộc như những bài đồng dao dân gian. Truyện Lục Vân Tiên nổi tiếng bởi chính chất mộc mạc, gần gũi ấy, trích đoạn “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” cũng đã thể hiện được phần nào đặc trưng thơ văn của tác phẩm này.

“Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” là một trích đoạn của tác phẩm “Truyện Lục Vân Tiên”, kể về hành động nhân nghĩa, vô tư của Lục Vân Tiên, khi chàng bắt gặp trên đường cảnh bạo tàn, chàng đã không hề né tránh hay e ngại những tai họa sẽ đến mà hết lòng ra tay cứu giúp người bị nạn. Đoạn trích thể hiện được nét đẹp trong phẩm chất cũng như tâm hồn của Lục Vân Tiên, chàng làm việc nghĩa xuất phát từ tấm lòng mà không hề tính toán đến việc thiệt hơn, báo đáp ân nghĩa. Ngoài ra, Kiều Nguyệt Nga cũng là một nhân vật được xây dựng khá đặc sắc, nàng là một tiểu thư khuê các, khi được cứu giúp bởi Lục Vân Tiên nàng đã thể hiện những phẩm chất tốt đẹp như trọng ân nghĩa, hiền thục đoan trang lại là một người con có hiếu.

Mở đầu đoạn trích, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã miêu tả một cách chân thực, sống động những hành động của Lục Vân Tiên, đó chính là khi chàng ra tay diệt trừ cái bạo tàn, không cho phép nó làm tổn hại, gây ra đau khổ cho những người dân lương thiện, đây là một hành động đẹp, là biểu hiện ra bên ngoài của một tấm lòng đáng quý, đáng trân trọng.

“Vân Tiên ghé lại bên đàng

Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô

Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ”

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân

Câu thơ miêu tả những hành động của Lục Vân Tiên khi gặp một sự cố ở trên đường, đó là chứng kiến cảnh lũ cướp hoành hành, đang gây họa cho người dân, bản tính cương trực, căm ghét cái ác lại đề cao hành động nhân nghĩa đã thôi thúc Vân Tiên hành động, và hành động của chàng dường như cũng chỉ diễn ra trong một cái chớp mắt, chàng không hề suy nghĩ, tính toán thiệt mất nếu như mình can dự vào mà chàng lập tức ra tay diệt trừ mối nguy hại ấy, bảo vệ người dân. Và sự gấp rút của tình huống nên chàng không kịp chuẩn bị gì mà tiện tay bẻ luôn cành cây bên đường để làm vũ khí diệt trừ cái ác “Bẻ cây làm gậy nhằm đằng xông vô”. Không chỉ nhân nghĩa trong hành động mà lời nói của chàng cũng thể hiện được tính cách cương trực, thẳng thắn của chàng “Kêu rằng bớ đảng hung đồ/ Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”.

Lời nói của Lục Vân Tiên là hướng đến chỉ trích, phê phán lũ giặc cướp nhưng cũng là tuyên ngôn sống đầy cao đẹp của chàng, sống là phải hướng đến bảo vệ cuộc sống của những người dân lành, chứ không phải mang đến những đau khổ cho họ. Và những hành động bạo tàn, “hồ đồ” chàng càng không cho phép nó xâm hại đến những con người lương thiện ấy. Vân Tiên không chỉ là một con người có tình thương với con người, mang trong mình tinh thần chính nghĩa cao đẹp mà chàng còn là một chàng trai khỏe mạnh, tài giỏi, điều này được thể hiện ra trong những hành động chàng chống lại những tên cướp:

“Vân Tiên tả đột hữu xông

.............

Bị Tiên một gậy thác rày thân vong”

Những động tác của Vân Tiên đều rất dứt khoát, nhanh nhẹn “tả đột hữu xung”, và những hành động anh hùng này được nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu so sánh với hình ảnh người anh hùng Triệu Tử khi phá vòng Đương Dang. Trước sức mạnh của Lục Vân Tiên thì băng cướp bị đánh tan “Lâu la bốn phía vỡ tan”, chúng hoảng loạn bỏ lại gươm giáo mà tìm đường thoát thân. Và cầm đầu của băng đảng này là Phong Lai thì bị Tiên cho một gậy “thác rày thân vong”. Đây là sự trừng phạt thích đáng cho những kẻ lấy việc hại người làm niềm vui, làm mục đích kiếm sống. Đối với những tên cướp ngày Lục Vân Tiên tuyệt đối không khoan nhượng,lời nói và hành động đều hết sức quyết liệt nhưng khi hỏi thăm người bị nạn thì chàng lại trở nên vô cùng dịu dàng, phải phép:

Dẹp rồi lũ kiến chòm ong

Hỏi: “Ai than khóc ở trong xe này”

Không chỉ ra tay cứu giúp người bị nạn mà chàng còn hết lòng quan tâm đến họ, thể hiện ngay qua lời hỏi thăm ân cần, và động viên, giúp người bị nạn trấn tĩnh lại tinh thần sau cơn hoảng loạn bằng việc thông báo cho họ biết tình hình bên ngoài, rằng những lũ “kiến chòm ong” đã bị tiêu diệt, cũng tức không còn bất cứ sự nguy hiểm nào có thể đe dọa nữa. Và phẩm chất tốt đẹp của Lục Vân Tiên cũng tiếp tục được bộc lộ khi chàng có cuộc đối thoại với người bị hại, cũng tức Kiều Nguyệt Nga. Khi Kiều Nguyệt Nga có ý định bước ra khỏi kiệu để cúi lạy Lục Vân Tiên vì công cứu mạng thì chàng nhất quyết không chịu nhận:

“Khoan khoan ngồi đó chớ ra

Nàng là phận gái ta là phận trai”

Chỉ thông qua vài câu nói thôi nhưng ta có thể nhận thấy Lục Vân Tiên là một con người trọng đạo lí, cũng như những khuôn phép trong xã hội xưa. Chàng không muốn Kiều Nguyệt Nga ra ngoài cúi lạy mình vì không muốn sự gặp mặt này ảnh hưởng đến phẩm tiết của nàng, vì trong quan niệm của xã hội phong kiến xưa, thì “nam nữ thụ thụ bất thân”, tức là giữa con trai và con gái cần phải có những khoảng cách nhất định, không được tùy tiện gặp mặt hay có những hành động thân thiết. Lời nói của Lục Vân Tiên cũng thể hiện chàng là một con người có học thức, còn đặt lời nói ấy trong xã hội ngày nay thì ta lại thấy có cái gì đấy đáng yêu ở chàng trai này. Nhưng mục đích của Lục Vân Tiên không chỉ vì lễ tiết mà chàng cũng không muốn nhận sự báo đáp của Kiều Nguyệt Nga, bởi hành động cứu giúp của chàng là xuất phát từ tấm lòng chứ không phải vì mục đích vụ lợi gì “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”, câu nói của chàng với Kiều Nguyệt Nga càng làm cho con người chàng trở nên đáng trân trọng hơn.

“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi

Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”

Trong quan niệm của Lục Vân Tiên thì những việc nhân nghĩa là tất yếu, và nếu làm ơn mà trông ngóng việc trả ơn thì không phải người anh hùng “Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

Như vậy, đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" đã khắc họa một cách chân thực, sống động hình ảnh của người anh hùng hiệp nghĩa Lục Vân Tiên, ở chàng hiện lên với biết bao phẩm chất tốt đẹp, không chỉ là con người nhân nghĩa, thấy việc ác là ra tay diệt trừ, bảo vệ sự bình yên cho con người mà chàng còn là một con người có học thức, trọng những lễ nghi, khuôn phép. Và ở chàng trai ấy ta cũng có thể thấy được một quan niệm sống thật đẹp, đó là quan niệm về việc nghĩa và về người anh hùng. Khắc họa nhân vật Lục Vân Tiên cũng là cách nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu hình mẫu anh hùng lí tưởng và khát vọng về lẽ công bằng ở đời.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 6

Nguyễn Đình Chiểu sinh thời vào lúc loạn lạc, dù sớm đỗ đạt nhưng đến năm 26 tuổi đã bị mù, ông trở về làm thầy thuốc, làm một nhà thơ. Bằng tài năng và đức độ hơn người, Nguyễn Đình Chiểu đã khiến biết bao người ngưỡng mộ. Các bài văn thơ của ông dùng để khích lệ tinh thần chiến đấu và mang tính giáo huấn cao. Lục Vân Tiên là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất trong đời thơ của ông.

Lục Vân Tiên được sáng tác vào những năm 50 của thế kỉ XIX, thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc họa hình ảnh đẹp đẽ của hai nhân vật: Lục Vân Tiên tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài; Kiều Nguyệt Nga hiền hậu, ân tình. Nội dung chính của tác phẩm này là khi Lục Vân Tiên nghe tin triều đình mở khoa thi, chàng đã vội từ biệt thầy đi đua tài. Trên đường về, vô tình gặp cảnh Kiều Nguyệt Nga bị cướp chàng đã ra tay trượng nghĩa cứu giúp người bị nạn. Đoạn trích đã làm nổi bật vẻ đẹp phẩm chất của hai nhân vật chính là Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga.

Hình tượng Lục Vân Tiên được xây dựng theo mô típ quen thuộc của truyện dân gian, trượng nghĩa, anh tài, ra tay cứu giúp người bị nạn. Đây là nhân vật lý tưởng của văn học trung đại, thể hiện những khao khát mơ ước của nhân dân ta. Chàng mang lí tưởng lớn, lập thân lập danh giúp đời. Và trên đường về gặp chuyện bất bình, Lục Vân Tiên không hề ngần ngại mà ngay lập tức ra tay trượng nghĩa:

Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô

Dù chỉ có một mình, trên tay chỉ có cây gậy nhưng Vân Tiên dám đương đầu với lũ cướp vừa đông vừa rất hung hãn. Hành động đó cho thấy tính cách anh hùng, tài năng và tấm lòng vị nghĩa của Vân Tiên. Trước sự dọa nạt của những tên cướp, Vân Tiên không hề nao núng: “Vân Tiên tả đột hữu xông/ Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang” . Hình ảnh chàng trong trận chiến hiện lên thật đẹp đẽ, như một dũng tướng phá tan kẻ thù. Hành động đó cũng cho thấy bản chất, tấm lòng cao thượng của chàng,vì nghĩa quên mình, một vẻ đẹp tiêu biểu của những người anh hùng.

Không chỉ là một người có tinh thần trượng nghĩa, mà chàng còn là người hết sức khuôn phép, lịch sự với người khác giới. Sau khi đuổi hết lũ lâu la, Vân Tiên còn tiến lại hỏi han, an ủi những người bị nạn. Không chỉ vậy, khi nghe nói họ muốn được lạy tạ ơn, Vân Tiên vội gạt ngay đi:

Khoan khoan ngồi đó chớ ra
Nàng là phận gái ta là phận trai

Theo lễ giáo phong kiến giữa nam và nữ luôn phải giữ khoảng cách, “nam nữ thụ thụ bất thân”, câu nói của Lục Vân Tiên tuy có phần nặng nề lễ giáo phong kiến nhưng cho thấy chàng là người cư xử hết sức đúng mực. Đồng thời nó cũng xuất phát từ chính đức tính khiêm nhường của Vân Tiên “Làm ơn há dễ trông người trả ơn” . Việc mà chàng làm như là một việc đương nhiên, mà bất cứ ai thấy cũng sẽ hành động như vậy, bởi vậy, Vân Tiên không muốn nhận cái lạy tạ của người con gái và từ chối lời đề nghị về nhà của Kiều Nguyệt Nga.

Dường như với Lục Vân Tiên, làm việc nghĩa là một bổn phận, một lẽ tự nhiên, con người trọng nghĩa khinh tài ấy không coi đó là công trạng. Đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anh hùng hảo hán. Bởi chàng quan niệm:

Nhớ câu kiến ngãi bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng

Vân Tiên là mẫu anh hùng lí tưởng, mà qua nhân vật này nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã gửi gắm nhiều niềm tin, mơ ước, khát vọng của mình.

Bên cạnh nhân vật Lục Vân Tiên ta còn thấy một nàng Kiều Nguyệt Nga hết sức chừng mực, nết na, hiếu thảo. Nàng xưng hô rất khiêm nhường “tiện thiếp”, cùng với đó là cách nói năng hết sức nhẹ nhàng, khuôn phép: “Làm con đâu dám cãi cha/ Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành” . Lời nói của nàng hết rõ ràng, mạch lạc, vừa đẩy đủ thông tin vừa thể hiện niềm biết ơn chân thành với ân nhân đã giúp đỡ.

Đồng thời nàng cũng là con người biết cách ứng xử, có trước có sau. Việc Vân tiên cứu nàng đâu chỉ là cứu mạng sống, mà còn cứu cả một đời trinh bạch của người con gái, bởi vậy, nàng càng biết ơn Vân Tiên hơn. Cũng bởi thế nàng áy náy không biết lấy gì đền đáp công ơn to lớn đó:

Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi

Và cuối cùng nàng đã quyết lấy thân mình, tự nguyện gắn bó cả đời với chàng trai hiệp nghĩa đó. Hàng ngày nâng khăn sửa túi để báo đáp ơn lớn của Vân Tiên đối với nàng. Những nét đẹp trong phẩm chất, trong hành xử của Kiều Nguyệt Nga đã chinh phục được tình cảm yêu mến của nhân dân.

Đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga tuy ngắn ngủi nhưng đã làm nổi bật vẻ đẹp phẩm chất của hai nhân vật: Lục Vân Tiên trượng nghĩa khinh tài, Kiều Nguyệt Nga thì nết na thùy mị. Hai nhân vật đại diện cho lý tưởng của nhân dân ta. Đồng thời qua các nhân vật này cũng gửi gắm những thông điệp sâu sắc của nhà thơ.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 7

Truyện Lục Vân Tiên là một trong những tác phẩm đặc sắc nhất của Nguyễn Đình Chiểu, truyện nói về nhân vật Lục Vân Tiên – người anh hùng trượng nghĩa, văn võ song toàn và phẩm chất tốt đẹp. Trong đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” đã thể hiện được rõ con người và nhân cách của Lục Vân Tiên.

Trên đường đi thi, Vân Tiên bất chợt gặp cảnh lũ cướp hoàng hành, không kịp suy nghĩ, hay đắn đo, chàng bất chấp hiểm nguy mà ra tay cứu giúp:

“Vân Tiên ghé lại bên đàng…
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”

Trong hoàn cảnh gấp rút cứu người ấy chàng không kịp chuẩn bị gì mà chỉ tiện tay bẻ cành cây bên đường làm vũ khí chiến đấu với bọn cướp. Chàng không chỉ nhân nghĩa trong hành động mà còn thể hiện trong lời nói. Chàng chỉ trích và phê phán lũ giặc cướp nhưng cũng chính là lời tuyên bố về quan điểm sống đầy cao đẹp của chàng. Sống là phải hướng đến bảo vệ cho người dân lành, chứ không phải mang đến những đau khổ, đày đọa cuộc sống của họ. không cho phép những hành động “hồ đồ” xâm hại tới những con người lương thiện. Đoạn thơ đã cho thấy Vân Tiên không chỉ có tình thương với con người mà còn có tinh thần trách nhiệm cao cả. Điều này đã được thể hiện trong cảnh chàng chống lại với lũ cướp:

“Vân Tiên tả đột hữu xông…
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong”

Hành động nhanh, mạnh, dứt khoát của Vân Tiên được tác giả ví với người anh hùng Triệu Tử khi phá vòng đương Dang. Trước sức mạnh và tài nghệ của Vân Tiên, bọn cướp đã bị đánh tan tác, hoảng loạn bỏ chạy, đó là sự trừng phạt thích đáng cho những kẻ hại người. Sau khi đã dẹp tan bọn cướp, chàng Vân Tiên liền tới gần hỏi thăm người bị nạn:

“Dẹp rồi lũ kiến chòm ong
Hỏi: Ai than khóc ở trong xe này”

Vân Tiên không chỉ cứu giúp mà còn hết lòng quan tâm đến người gặp nạn. Chàng hỏi thăm ân cần, động viên và giúp người bị nạn trấn tĩnh tinh thần. Khi trò chuyện với người bị nạn là Kiều Nguyệt Nga, Lục Vân Tiên đã biết là nữ nhi nên đã nhanh miệng:

“Khoan khoan ngồi đó chớ ra
Nàng là phận gái ta là phận trai”

Câu nói ấy đã thể hiện Lục Vân Tiên là một người rất coi trọng đạo lý và khuôn phép xã hội. Không muốn sự gặp mặt sẽ ảnh hưởng đến phẩm tiết của nàng vì “nam nữ thụ thụ bất thân”. Có thể thấy Lục Vân Tiên không chỉ là một người có học thức, hơn thế chàng còn là một người hào hiệp, trượng nghĩa. Chàng không muốn nhận sự cúi lạy của Kiều Nguyệt Nga cũng như sự báo đáp của nàng, bởi hành động của chàng xuất phát từ tấm lòng chứ không vì mục đích được đền đáp. “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”, câu nói của chàng với Kiều Nguyệt Nga đã khiến cho người đời rất đáng trân trọng và noi theo:

“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”

Đối với Vân Tiên, chàng coi việc nhân nghĩa trên đời là điều tất yếu, nếu làm ơn mà vì được đến đáp, trông ngóng đến việc trả ơn thì đó không còn là người anh hùng.

Đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” đã khắc họa một cách rõ nét, chân thực và đầy sống động về người anh hùng trượng nghĩa Lục Vân Tiên, đó là một hình mẫu anh hùng lí tưởng và khát vọng về lẽ công bằng ở đời.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 8

Nguyễn Đình Chiểu là một con người có nhân cách lớn, một tấm gương về sự học, tinh thần vươn lên và tinh thần yêu nước mạnh mẽ. Người đời biết đến ông không chỉ là một bậc danh nho tinh thông y thuật mà ông còn nổi tiếng là một nhà thơ, nhà văn lớn, tiêu biểu của nền văn học trung đại Việt Nam, nửa cuối thế kỉ XIX. Những áng văn chương của cụ đồ Chiểu luôn nhằm hướng tới truyền bá đạo lý làm người, tình yêu nước và ý chí chiến đấu chống giặc ngoại xâm mạnh mẽ. Và một trong các tác phẩm gây được tiếng vang lớn nhất trong sự nghiệp cầm bút ấy của ông là "Truyện Lục Vân Tiên" – một tác phẩm truyện thơ Nôm rất độc đáo, rất điển hình hướng tới đạo lý làm người: hành hiệp trượng nghĩa, cứu khổ phò nguy, hướng tới lẽ công bằng và tình yêu thương giữa con người với con người. Đoạn trích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" là đoạn trích hay, tập trung nổi bật được tư tưởng, đạo lí mà nhà thơ muốn gửi gắm.

Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện. Tác phẩm được viết vào khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX, dài hơn hai nghìn câu thơ, theo thể lục bát, kết cấu theo kiểu truyền thống của loại truyện phương Đông, theo lối chương hồi, xoay quanh diễn biến cuộc đời nhân vật chính. Đây là truyện thơ Nôm mang tính chất là truyện để kể hơn là để đọc, để xem. Vì thế, truyện được lưu truyền rộng rãi dưới hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian như "kể thơ", "nói thơ, và "hát thơ". Đoạn trích thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả và khắc họa những phẩm chất đẹp đẽ của hai nhân vật: Chàng thư sinh Lục Vân Tiên – người mang trong mình tràn đầy lý tưởng của tuổi trẻ nhiệt huyết, trọng nghĩa khinh tài, cán cân của công lý, sẵn sàng ra tay trừng trị cái xấu, cái ác, bênh vực cái đẹp, cái yếu đuối, bất hạnh; Còn Kiều Nguyệt Nga lại là một tiểu thư khuê các, dịu dàng, xinh đẹp, hiền hậu, nết na, ân tình.

Trước hết là hình tượng nhân vật Lục Vân Tiên – một nhân vật lý tưởng của cái đẹp: dũng cảm, tài ba, đầy khí phách. Trên đường trở về quê nhà, Vân Tiên thấy bọn cướp Phong Lai đang giở trò cướp bóc, làm hại dân lành, chàng liền ra tay tương trợ đánh tan cái xấu, cái ác. Hình ảnh Lục Vân Tiên hành hiệp trượng nghĩa được tái hiện rất cụ thể trong hành động và lời nói khi chiến đấu với bọn giặc:

Vân Tiên ghé lại bên đàng
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô
Kêu rằng: "bớ đảng hung hồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân"

Hành động đánh cướp trước hết bộc lộ tính cách anh hùng, tài năng và tấm lòng vị nghĩa của Lục Vân Tiên. Một mình chàng, tay không tấc sắt dám đương đầu với cả một toán giặc cỏ với đầy đủ các loại vũ khí gươm giáo sáng quắc trong tay. Hành động "bẻ cây làm gậy" của chàng là một hành động dũng cảm, xuất phát từ cái đức của một con người "vị nghĩa vong thân" (vì việc nghĩa mà không tiếc thân mình). Tuy một mình nhưng chàng vẫn hiện lên vẫn rất uy dũng, mạnh mẽ, hào hiệp xông thẳng vào trận đánh, vừa tiến tới lại vừa thét lên những lời nói đầy giận dữ, quả quyết kết tội bọn giặc"bớ đảng hung đồ", "chớ quen làm thói hồ đồ hại dân". Kết quả, bọn cướp sợ hãi thất kinh mà “vỡ tan” như đàn ong vỡ tổ. Tên cướp cầm đầu là Phong Lai thì chẳng kịp trở tay, bị ăn ngay một gậy chí mạng sống không được, chết cũng không xong.

Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan
Đều quang gươm giáo tìm đàng chạy ngay
Phong Lai trở chẳng kịp tay
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.

Như vậy, với nghệ thuật so sánh tương phản, tác giả đã tái hiện không khí cuộc đấu tranh giữa Lục Vân Tiên với bọn cướp Phong Lai hết sức cam go, quyết liệt. Qua đó chúng ta thấy Lục Vân Tiên hiện lên là một người anh hùng dũng cảm, không sợ hiểm nguy và thấy việc nghĩa thì ra tay giúp đỡ. Phải chăng đó là cái đức, cái tài và cái dũng của bậc anh hùng trong con người Lục Vân Tiên, đã chiến thắng được thế lực bạo bạo, dù chúng rất hung bạo, dữ dằn. Đó cũng chính là giá trị nhân đạo, nhân sinh sâu sắc mà cụ đồ Chiểu muốn gửi gắm nơi người đọc.

Sau khi dẹp tan bọn giặc cỏ, thái độ cư xử của chàng trai họ Lục đối với Kiều Nguyệt Nga đã bộc lộ tư cách của con người: chính trực, hào hiệp, khiêm tốn, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm nhân hậu và rất mực văn hóa.Ban đầu chàng bộc lộ sự quan tâm bằng cách hỏi han ân cần, chu đáo: “Hỏi: “ai than khóc ở trong xe này?” ; “Tiểu thư con gái nhà ai/ Đi đâu nên nỗi mang tai bất kì?/ Chẳng hay tên họ là chi? Khuê môn phận gái việc gì tới đây?...”. Thấy hai cô gái còn chưa hết bàng hoàng, hoảng hốt, Vân Tiên "động lòng" an ủi, trấn an tinh thần Kiều Nguyệt Nga qua lời nói: “Đáp rằng: “Ta đã trừ dòng lâu la”. Khi biết Kiều Nguyệt Nga định xuống xe lạy tạ, chàng nhất mực từ chối vì giữ lễ tiết:

“Khoan khoan ngồi đó chớ ra
Nàng là phận gái, ta là phận trai?”

Đặc biệt chàng còn khiêm tốn không chịu nhận vật trả ơn: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”. Cuối cùng, hai người cùng xướng họa với nhau một bài thơ rồi nhẹ nhàng từ biệt ra đi, không vấn vương, nuối tiếc. Đến đây, chúng ta thấy Lục Vân Tiên là con người rất mực tâm lý, có nghĩa khí, giữ đúng phép tắc của nho gia, coi thường tiền tài, vật chất. Phải chăng, đối với chàng làm việc nghĩa như là bổn phận, trách nhiệm và vốn lẽ tự nhiên phải làm. Vì thế, ở cuối đoạn trích, có hai câu thơ đã nêu bật được quan niệm về người anh hùng của tác giả:

“Nhớ câu kiến ngãi bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”

Người anh hùng là người lấy việc nghĩa khí lên làm đầu. Nếu thấy việc nghĩa mà không làm thì không phải là người anh hùng. Đây cũng chính là quan niệm về người anh hùng của tác giả. Qua đó, tác giả thay mặt nhân dân thể hiện niềm ước mong: trong thời buổi loạn lạc, nhiễu nhương, hỗn loạn, cái xấu cái ác hoành hoành những con người tài đức, dám ra tay cứu nạn giúp đời như Lục Vân Tiên thật đáng quý, đáng trân trọng biết bao.

Tiếp đến là hình tượng nhân vật Kiều Nguyệt Nga, nàng cũng là nhân vật chính và là nhân vật lí tưởng trong tác phẩm. Với tư cách là một người chịu hàm ơn, Kiều Nguyệt Nga đã bộc lộ rất nhiều những phẩm chất tốt đẹp của người con gái: Cách xưng hô của nàng với Lục Vân Tiên, gọi chàng là "quân tử", tự xưng mình là "tiện thiếp". Điều đó, bộc lộ cách ứng xử của một người phụ nữ thùy mị, nết na, khiêm nhường, đầy sự tôn trọng đối với người đang giao tiếp. Tiếp đến, nàng còn hiện lên là người phụ nữ khuôn phép, có học thức của một tiểu thư khuê các, gia giáo:

“Làm con đâu dám cãi cha
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành”

Cuối cùng, với tư cách là người chịu ơn, nàng cư xử đúng mực, biết trước biết sau, biết ơn với người đã cứu giúp mình:

Trước xe quân tử tạm ngồi
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa

Với nàng, Lục Vân Tiên không chỉ cứu mạng mà còn cứu cả cuộc đời trinh bạch trong trắng của nàng: “Lâm nguy chẳng gặp giải nguy/ Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi”. Vì thế nàng tìm mọi cách để thuyết phục Lục Vân Tiên nhận sự tạ ơn của mình: “Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi”. Cuối cùng, nàng đã cảm mến Lục Vân Tiên mà họa vẽ bức chân dung của mình rồi đưa cho chàng, tự nguyện gắn bó cuộc đời của mình với Lục Vân Tiên, dám liều mình để giữ trọn ân tình, thủy chung với chàng. Đến đây, chúng ta nhận ra một mô típ quen thuộc ở truyện thơ Nôm truyền thống: chàng trai tài giỏi, cứu cô gái khỏi tình huống hiểm nghèo, rồi đi từ ân nghĩa đến tình yêu...

Xét về mặt nghệ thuật, thông qua việc phân tích ở trên, chúng ta thấy được nhân vật trong đoạn trích này chủ yếu được miêu tả qua hành động, cử chỉ, lời nói, ít khắc họa ngoại hình, càng ít đi sâu vào diễn tả nội tâm, rất gần với văn học dân gian; ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày và mang màu sắc Nam Bộ, phù hợp với ngôn ngữ người kể chuyện; lời thơ với giọng điệu kể chuyện linh hoạt, khéo léo, phù hợp với diễn biến tình tiết và tính cách nhân vật.

Tóm lại, đoạn trích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" là một đoạn trích hay, độc đáo, có thể coi đây là một bản trường ca ca ngợi chính nghĩa và những đạo đức đáng quý, tốt đẹp ở đời. Thể hiện niềm ước mơ của tác giả, của nhân dân về khát vọng hành đạo, giúp đời, hướng tới lẽ công bằng, cái thiện, cái đẹp sẽ luôn chiến thắng cái xấu, cái ác...

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 9

Lục Vân Tiên là một nhân vật lí tưởng, hội tụ đầy đủ những chuẩn mực của một người anh hùng nghĩa hiệp, tuổi trẻ, tài cao, lòng đầy khát khao được đem công danh, tài năng cứu người, giúp đời. Đoạn trích “ Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” đã phần nào thể hiện được tính cách của Lục Vân Tiên Trên đường đi thi, gặp bọn cướp Phong Lai hoành hành Lục Vân Tiên xông vào đánh cướp để cứu dân. Đây là một việc nghĩa mà chàng không thể không làm với mục đích cao đẹp, xuất phát từ tấm lòng tự nguyện.

Kêu rằng: “Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”

Chỉ một mình, lại không có vũ khí, chàng đã dám bẻ gậy xông vào bọn cướp đông người giáo gươm đầy đủ. Hình ảnh Lục Vân Tiên xông xáo tung hoành được nhà thơ miêu tả thật đẹp sánh ngang với hình ảnh Triệu Tử Long - một dũng tướng thời Tam Quốc:

Vân Tiên tả đột hữu xung,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan...

Với võ nghệ cao cường, Lục Vân Tiên đã đánh tan bọn cướp và tiêu diệt tên đầu đảng Phong Lai. Hành động của chàng còn tỏ rõ đức độ của người nghĩa hiệp: Giữa đường thấy sự bất bình chẳng tha. Không sợ nguy hiểm, Vân Tiên sẵn sàng vì nghĩa trừ hại cho dân.

Đánh xong bọn cướp thấy hai cô gái còn chưa hết hãi hùng Vân Tiên đã ân cần hỏi han, an ủi họ. Hành động của chàng thật đàng hoàng, chững chạc. Tuy có phần câu nệ nhưng vẫn là phong độ giữ lễ của một con người có văn hóa trong khi ứng xử với hai người con gái: “Khoan khoan ngồi đó chớ ra. Nàng là phận gái ta là phận trai”. Vân Tiên đã từ chối cái lạy trả ơn, từ chối lời mời đền đáp, không nhận trâm vàng trao tặng mà chỉ nhận lời cùng Nguyệt Nga làm thơ xướng họa. Câu trả lời “Làm ơn há dễ trông người trả ơn” và đặc biệt là câu nói của Vân Tiên: “Nhớ câu kiến nghĩa bất vi. Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”, cho thấy một người anh hùng lí tưởng của Nguyễn Đình Chiểu là thấy việc nghĩa thì tự nguyện làm, và đã làm việc nghĩa thì không cần trả ơn. Đó cũng là quan niệm của nhân dân ta: Làm phúc không cần được phúc. Lục Vân Tiên, qua đoạn trích, không chỉ là một chàng trai tài ba, dũng cảm mà còn là một con người trọng nghĩa khinh tài.

Hình ảnh Vân Tiên đánh cướp được khắc họa thần tình. Cử chỉ, hành động, ngôn ngữ và cách ứng xử của chàng rất đẹp, mang phong thái người anh hùng, người tráng sĩ ngày xưa. Chúng ta không thể nào quên một Vân Tiên quả cảm, nhân hậu, chí khí của Cụ Đồ Nguyễn Đình Chiểu.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 10

Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ yêu nước Nam Bộ. Ông sống trong thời kỳ loạn lạc, xã hội rối ren, chế độ phong kiến Việt Nam suy tàn, bọn vua quan nhà Nguyễn thối nát. Xã hội đen tối, đau thương. Ngoài những thơ văn yêu nước, Nguyễn Đình Chiểu nổi tiếng với truyện thư Truyện Lục Vân Tiên dài 2082 câu thơ lục bát.

Truyện thơ đề cao trung, hiếu, tiết, hạnh theo quan niệm đạo lí của nhân dân ta. Đạo làm tôi, đạo làm con, tình bằng hữu, nghĩa vợ chồng... được nhà thơ hết lời ca ngợi:

Trai thời trang hiếu làm đầu,
Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.

Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga là hai nhân vật trung tâm của truyện thơ sáng ngời trung hiếu, tiết hạnh.

Đoạn thơ Lục Vân Tiên đánh cướp là một trong những đoạn thơ hay nhất của tác phẩm, tiêu biểu cho bút pháp tự sự của Nguyễn Đình Chiểu. Nhân vật Lục Vân Tiên được khắc họa thành mẫu người anh hùng lí tưởng tuyệt đẹp: giàu lòng thương người, dũng cảm và vị nghĩa cao cả.

Lòng thương người là đức hạnh tốt đẹp nhất của Lục Vân Tiên. Từ giã thầy, chàng xuống núi, hăm hở về kinh đô ứng thí. Lộ trình đầy gian nan. Giữa đường, Lục Vân Tiên bất ngờ gặp nhân dân dắt díu nhau chạy trốn, tiếng kêu khóc vang lên thảm thiết. Chàng đã ân cần hỏi han sự tình đầu đuôi và quyết ra tay đánh cướp để cứu dân lành thoát khỏi cảnh đau thương, nước sôi lửa bỏng:

Tôi xin ra sức anh hào,
Cứu người cho khỏi lao đao buổi này!

Căm giận lũ bất lương, Lục Vân Tiên sôi sục lên án hành động dã man của chúng. Chàng đã đứng về phía nhân dân, quyết bảo vệ dân:

Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”.

Đạo lý của nhân dân ta rất đẹp "Thương người như thể thương thân". Lục Vân Tiên đã hành động vì tình thương bao la ấy.

Tình thương người đã nâng cao chí khí và lòng dũng cảm cho người thư sinh họ Lục. Lũ cướp rất đông và đáng sợ, gươm giáo sáng ngời. Tướng cướp Phong Lai "mặt đỏ phừng phừng" đầy sát khí. Hắn dữ tợn và có sức khoẻ muôn người khôn địch! Giữa vòng vây của lũ cướp, không một tấc sắt trong tay, một mình với cành cây làm gậy, Lục Vân Tiên đã dũng cảm đánh cướp. Đột kích bên tả, xung phong bên hữu, chàng tung hoành giữa bọn cướp. Chúng bị đánh tơi bời. Bọn lâu la đã khiếp đảm quăng gươm giáo bỏ chạy tan tác. Tướng cướp Phong Lai bị tiêu diệt Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã so sánh Lục Vân Tiên đánh cướp với chiến công của hổ tướng Triệu Tử Long phá vòng vây Đương Giang thời Tam quốc để ca ngợi tinh thần quả cảm của người anh hùng vị nghĩa:

Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Giang.
Lâu la bốn phía vỡ tung,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.

Giọng thơ hùng tráng vang lên diễn tả trận đánh cướp đầy kịch tính hấp dẫn. Lục Vân Tiên là tấm gương của một anh hùng vị nghĩa cao đẹp.

Đánh tan lũ cướp sơn đài, Lục Vân Tiên đã giải thoát cho Kiều Nguyệt Nga và Kim Liên. Cuộc kỳ ngộ giữa người đẹp và tráng anh hùng diễn ra cảm động và đầy tình người. Kiều Nguyệt Nga muốn mời chàng hiệp sĩ qua miền Hà Khê để cha nàng "báo đức thù công".

Ngẫm câu báo đức thù công,
Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi.

Nhưng Vân Tiên "nghe nói liền cười". Một nụ cười rất tươi, biểu lộ một tâm hồn cao cả vô tư, hào hiệp, khảng khái. Chàng xem việc đánh cướp của mình là một hành động nhân nghĩa. Người tráng sĩ phải ra tay cứu nhân độ thế, diệt trừ cái ác, chở che bênh vực người lầm than, bị áp bức. Nếu thấy việc nghĩa mà không làm thì còn đâu đáng mặt anh hùng nữa?

Nhớ câu kiến nghĩa bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa nhân vật Lục Vân Tiên mang cốt cách tráng sĩ thời loạn, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, trọng nghĩa khinh tài, sống và hành động theo phương châm: "Lộ kiến bất bình, bạt đao tương trợ". Vân Tiên cũng như người anh hùng Từ Hải trong Truyện Kiều.

Anh hùng tiếng đã gọi rằng,
Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha!

Hình ảnh Vân Tiên đánh cướp được khắc họa thần tình, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ và cách ứng xử của chàng rất đẹp, mang phong thái người anh hùng, người tráng sĩ ngày xưa. Tuy nhiên hình tượng này rất chân thật vì lòng thương người, chí quả cảm, tinh thần vì nghĩa của Vân Tiên đậm đà màu sắc đạo lí nhân dân ta.

Đã gần hai thế kỷ trôi qua, nhân vật Lục Vân Tiên được nhân dân ta yêu mến, hâm mộ. Tinh thần chiến đấu kiên cường của đồng bào miền Nam trong cuộc đấu tranh chống phong kiến và đế quốc trong hơn thế kỷ qua đã làm cho ta cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp lí tưởng của người anh hùng Lục Vân Tiên. Tấm gương sáng chói ấy mãi mãi là một minh chứng hùng hồn về sức mạnh thẩm mĩ của thi ca, của truyện thơ Truyện Lục Vân Tiên mà nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã để lại cho đời.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 11

Trên đường lên kinh ứng thi, người thanh niên trẻ Nguyễn Đình Chiểu nghe tin mẹ mất đã khóc đến mù 2 mắt. Không chịu buông tay trước số phận, chàng thanh niên nay đã đe ngòi bút của mình vào việc sáng tác văn thơ. Trong đó tiêu biểu và được nhiều người biết đến nhất là Lục Vân Tiên. Đó là một áng văn hay chói ngời tinh thần nhân đạo trong xã hội phong kiến xưa. Trong đó có đoạn trích "Lục Vân Tiên đánh cướp" thật là đặc sắc.

Lục Vân Tiên là nhân vật chính trong truyện thơ Lục Vân Tiên. Qua đoạn trích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga", nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa thành công những phẩm chất tốt đẹp của Lục Vân Tiên, qua đó thể hiện ước mơ về người anh hùng có thể hành đạo cứu đời. Trên đường về kinh đô ứng thí, Lục Vân Tiên đã gặp chuyện bất bình: đám cướp Phong Lai hoành hành, gây hại cho người dân vô tội. "Lộ kiến bất bình, bạt đao tương trợ" (giữa đường thấy việc bất bình, rút gươm ra giúp sức). Lục Vân Tiên không suy tính thiệt hơn mà "bẻ cây làm gậy", một mình chống lại toán cướp Phong Lai. Hành động ra tay tương trợ này đã thể hiện con người ngay thẳng, chính nghĩa của Lục Vân Tiên. Dù bọn cướp có hung dữ, ngang tàn thì bằng tài nghệ của mình, Lục Vân Tiên vẫn làm cho "lâu la bốn phía vỡ tan". Dẹp tan được "lũ kiến chòm ong", Lục Vân Tiên ân cần hỏi han, an ủi hai cô gái bị nạn. Hành động dịu dàng, lễ nghĩa của lục Vân Tiên còn thể hiện qua hành động ngăn cản Kiều Nguyệt Nga "khoan khoan ngồi đó chớ ra" nhằm bảo vệ danh dự và thể hiện sự tôn trọng của bản thân với Kiều Nguyệt Nga. Không chỉ là con người chính nghĩa, ngay thẳng, trọng lễ nghi, Lục Vân Tiên còn là một người anh hùng hào sảng, không màng danh lợi, chàng quan niệm: Giúp người không mong đền ơn.

Qua những hành động và lời nói của Lục Vân Tiên, ta có thể thấy đây là một con người anh hùng mang tinh thần nghĩa hiệp, thấy việc bất bình ra tay tương trợ, giúp người mà không mong người trả ơn.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 12

Với Nguyễn Đình Chiểu, nhà thơ lớn của đất Đồng Nai, bên cạnh những bài văn tế, bài thơ sục sôi quân cướp nước, chứa chan tình yêu nước thương dân trong cảnh li loạn, là những truyện thơ nêu cao nhân nghĩa, đạo lí làm người. "Truyện Lục Vân Tiên" đã làm cho tên tuổi Đồ Chiểu trở thành bất tử. Trung, hiếu, tiết, nghĩa đã chiếu sáng lung linh những vần thơ đẹp.

Đoạn trích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" đã khắc họa thành công hình tượng Lục Vân Tiên, một con người dũng cảm, nghĩa hiệp, không màng danh lợi. Trước hết , Lục Vân Tiên hiện lên là một con người nghĩa hiệp, giữa đường thấy việc bất bình chẳng tha. Chứng kiến cảnh cướp bóc, bắt nạt dân lành của lũ cướp Phong Lai, Lục Vân Tiên không màng an nguy của bản thân mà "bẻ cây bên đường" rồi "nhằm đàng xông vô" để dẹp tan lũ cướp chòm ong, bảo vệ người dân vô tội. Sau khi dẹp tan lũ cướp, Lục Vân Tiên còn ân cần hỏi thăm, động viên người bị nạn. Khi Kiều Nguyệt Nga muốn gặp mặt cảm ơn công cứu mạng thì Lục Vân Tiên liền từ chối "Khoan khoan ngồi đó chớ ra/Nàng là phận gái ta là phận trai", hai câu thơ cho thấy Lục Vân Tiên là một con người hiểu biết, trọng lễ nghĩa. Lục Vân Tiên còn là một người chính trực, ngay thẳng, không màng danh lợi. Điều này được thể hiện rõ trong câu thơ "Nhớ câu kiến ngã bất vi/ Làm người thế ấy cũng phi anh hùng". Với lục Vân Tiên, giúp đỡ người bị nạn là việc nên làm, không mong chờ được đền đáp, trả ơn. 

Qua đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga ta có thể thấy Lục Vân Tiên là một con người chính nghĩa, dũng cảm. Thông qua nhân vật Lục Vân Tiên, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu cũng gửi gắm ước mơ về một người anh hùng lí tưởng "hành đạo cứu đời".

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 13

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam, nếu "Truyện Kiều" của Nguyễn Du là đỉnh cao của nghệ thuật ngôn từ và tâm lý, thì "Truyện Lục Vân Tiên" của Nguyễn Đình Chiểu lại chinh phục trái tim độc giả bằng vẻ đẹp mộc mạc, gân guốc và đầy khí phách của con người Nam Bộ. Đoạn trích "Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga" chính là kết tinh cao đẹp nhất cho lý tưởng đạo đức của cụ Đồ Chiểu: một tình yêu công lý mãnh liệt và một trái tim nhân hậu, luôn sẵn sàng xả thân vì nghĩa lớn.

Trước hết, hình tượng Lục Vân Tiên hiện lên như một vị anh hùng thần thoại giữa đời thực. Đối mặt với toán cướp Phong Lai hung hãn, "người người đều sợ", Vân Tiên không hề nao núng. Hành động của chàng là hành động tự nguyện, xuất phát từ bản tính ngay thẳng: "Vân Tiên ghé lại bên đàng / Bẻ cây làm gậy nhằm rày xông vô". Hình ảnh chiếc "gậy tre" đơn sơ đối lập với vũ khí của quân cướp càng làm nổi bật khí thế áp đảo của chàng trai trẻ. Nguyễn Đình Chiểu đã sử dụng những động từ mạnh như "tả đột hữu xông", so sánh chàng với Triệu Tử Long ở trận Đương Dương để khắc họa một tư thế lẫm liệt, oai hùng. Chiến thắng của Vân Tiên trước lũ cướp không chỉ là chiến thắng của sức mạnh cơ bắp, mà là sự chiến thắng tất yếu của chính nghĩa trước hung tàn.

Tuy nhiên, vẻ đẹp của Lục Vân Tiên không chỉ dừng lại ở võ nghệ cao cường mà còn tỏa sáng ở cách ứng xử sau trận đánh. Khi lũ cướp đã tan tác, chàng lập tức trở về với phong thái của một bậc nho sĩ chính trực, lễ độ. Nghe tiếng kêu khóc của hai cô gái trong xe, Vân Tiên đã trấn an bằng lời lẽ dịu dàng: "Ta đã trừ dòng thâu nghiệt / Khoan khoan ngồi đó chớ ra". Chi tiết chàng từ chối không cho Nguyệt Nga xuống lạy tạ thể hiện một quan niệm đạo đức nghiêm ngặt "nam nữ thọ thọ bất thân", nhưng đồng thời cũng cho thấy sự tinh tế, lịch lãm của một người có học vấn. Chàng không muốn nhân danh ơn huệ để làm khó người phụ nữ, càng không muốn nhận bất cứ sự đền đáp vật chất nào.

Đỉnh cao tư tưởng của đoạn trích nằm ở lời bộc bạch của Vân Tiên khi Nguyệt Nga muốn tạ ơn bằng vàng ngọc: "Nhớ câu kiến ngãi bất vi / Làm người thế ấy cũng phi anh hùng". Với Vân Tiên, việc cứu người gặp nạn là một lẽ đương nhiên, là trách nhiệm của một con người chân chính. "Kiến ngãi bất vi" (thấy việc nghĩa mà không làm) đối với chàng là một sự nhục nhã, là đánh mất nhân cách "anh hùng". Triết lý ấy không chỉ là tư tưởng Nho giáo mà đã được Nguyễn Đình Chiểu "Nam Bộ hóa", biến nó thành tinh thần trọng nghĩa khinh tài, phóng khoáng và trượng nghĩa của con người phương Nam.

Bên cạnh đó, nhân vật Kiều Nguyệt Nga cũng hiện lên với vẻ đẹp tâm hồn đáng quý. Nàng là người con gái khuê các, cách nói chuyện từ tốn, khiêm nhường: "Lâm nguy chẳng tử tiết này / Nhờ ơn hiệp sĩ cứu rày họa tai". Sự tự nguyện gắn bó cuộc đời mình với người cứu mạng qua bức chân dung sau này cho thấy Nguyệt Nga là người trọng tình trọng nghĩa, đại diện cho phẩm hạnh của người phụ nữ Việt Nam truyền thống.

Về nghệ thuật, đoạn trích mang đậm phong cách của truyện thơ Nôm bình dân. Ngôn ngữ giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân Nam Bộ nhưng lại giàu sức biểu cảm. Cách xây dựng nhân vật qua hành động và lời thoại trực tiếp giúp tính cách nhân vật bộc lộ một cách rõ nét, dứt khoát, không vòng vo. Nhịp thơ dồn dập trong cảnh đánh cướp và khoan thai, trang trọng trong cảnh đối thoại đã tạo nên sự cân bằng hoàn hảo cho toàn đoạn trích.

Tóm lại, "Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga" là một bài ca tuyệt đẹp về tình người và đạo lý. Qua hình tượng Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu đã gửi gắm khát vọng về một xã hội công bằng, nơi cái thiện luôn được bảo vệ và cái ác bị trừng trị. Tác phẩm vẫn luôn tươi mới và sức sống mãnh liệt vì nó chạm đến giá trị cốt lõi của con người: sống là để cống hiến, để bảo vệ lẽ phải và để yêu thương.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 14

Trong văn học trung đại Việt Nam, Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ quan niệm đạo đức và lý tưởng sống của con người trong xã hội xưa. Tác phẩm ca ngợi những con người trọng nghĩa khinh tài, sẵn sàng hành động để bảo vệ lẽ phải. Trong đó, đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp cứu Kiều Nguyệt Nga là một đoạn tiêu biểu, khắc họa rõ nét vẻ đẹp của nhân vật Lục Vân Tiên với phẩm chất anh hùng và tinh thần nghĩa hiệp, đồng thời thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của Kiều Nguyệt Nga.

Trước hết, đoạn trích làm nổi bật hình tượng Lục Vân Tiên – một người anh hùng trọng nghĩa khinh tài. Trên đường lên kinh ứng thí, Vân Tiên bất ngờ gặp cảnh bọn cướp hoành hành, đe dọa đến tính mạng của Kiều Nguyệt Nga và những người đi cùng. Trước tình huống nguy cấp ấy, chàng không hề do dự mà lập tức ra tay đánh cướp. Hành động của Vân Tiên thể hiện tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu giúp người gặp nạn. Đặc biệt, chàng chỉ có một mình nhưng vẫn dũng cảm đối đầu với cả bọn cướp hung hãn. Điều đó cho thấy lòng dũng cảm và chính nghĩa của người anh hùng.

Không chỉ có tinh thần nghĩa hiệp, Lục Vân Tiên còn hiện lên với vẻ đẹp của người anh hùng tài giỏi. Trong đoạn thơ, Nguyễn Đình Chiểu đã miêu tả cảnh đánh cướp của Vân Tiên rất sinh động và mạnh mẽ. Những câu thơ gợi lên hình ảnh chàng trai dũng mãnh, ra tay nhanh chóng và quyết liệt khiến bọn cướp phải khiếp sợ. Qua đó, tác giả làm nổi bật sức mạnh và tài năng của nhân vật, đồng thời thể hiện niềm tin rằng chính nghĩa sẽ luôn chiến thắng cái ác.

Sau khi cứu được Kiều Nguyệt Nga, phẩm chất cao đẹp của Lục Vân Tiên càng được thể hiện rõ. Chàng không hề đòi hỏi sự báo đáp hay quan tâm đến lợi ích cá nhân. Khi Kiều Nguyệt Nga bày tỏ lòng biết ơn, chàng chỉ xem việc cứu người là chuyện bình thường, là trách nhiệm của người quân tử. Thái độ “trọng nghĩa khinh tài” ấy chính là phẩm chất đạo đức mà Nguyễn Đình Chiểu muốn ca ngợi. Qua nhân vật Lục Vân Tiên, tác giả gửi gắm lý tưởng về con người sống vì nghĩa, sẵn sàng giúp đỡ người khác mà không mong nhận lại điều gì.

Bên cạnh hình tượng Lục Vân Tiên, nhân vật Kiều Nguyệt Nga cũng góp phần làm nổi bật chủ đề của đoạn trích. Nàng hiện lên là một người con gái hiền thục, biết trọng ơn nghĩa. Sau khi được cứu, Kiều Nguyệt Nga vô cùng cảm kích và luôn ghi nhớ công ơn của Vân Tiên. Tấm lòng biết ơn và sự trân trọng đối với người cứu mình thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của nàng. Qua đó, tác giả cũng đề cao đạo lý “uống nước nhớ nguồn” – một giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc.

Ngoài nội dung ý nghĩa, đoạn trích còn có nhiều nét đặc sắc về nghệ thuật. Ngôn ngữ trong Truyện Lục Vân Tiên giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói của nhân dân, giúp câu chuyện trở nên sinh động và dễ đi vào lòng người. Cách xây dựng nhân vật cũng mang tính điển hình: Lục Vân Tiên đại diện cho chính nghĩa và đạo đức, còn bọn cướp đại diện cho cái ác. Sự đối lập rõ ràng ấy làm nổi bật thông điệp rằng cái thiện sẽ chiến thắng cái ác.

Tóm lại, đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp cứu Kiều Nguyệt Nga là một phần tiêu biểu của Truyện Lục Vân Tiên. Qua hình tượng Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga, Nguyễn Đình Chiểu đã ca ngợi những phẩm chất cao đẹp như lòng dũng cảm, tinh thần nghĩa hiệp và lòng biết ơn. Đồng thời, tác phẩm cũng thể hiện khát vọng về một xã hội công bằng, nơi cái thiện luôn chiến thắng cái ác. Chính những giá trị ấy đã khiến tác phẩm trở thành một trong những tác phẩm văn học giàu ý nghĩa của văn học Việt Nam.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 15

Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga là đoạn trích nổi bật trong truyện thơ Nôm Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888). Đoạn thơ nằm ở phần đầu tác phẩm, miêu tả cảnh Lục Vân Tiên tình cờ gặp bọn cướp Phong Lai đang bắt cóc Kiều Nguyệt Nga và người hầu Kim Liên. Với ngòi bút giàu chất anh hùng ca, Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa hình tượng người anh hùng trượng nghĩa Lục Vân Tiên – một mẫu người lý tưởng “văn võ song toàn”, giàu lòng nhân ái, trọng nghĩa khinh tài. Qua đó, đoạn trích thể hiện khát vọng công bằng xã hội, tinh thần “vì nghĩa quên thân” và ca ngợi phẩm hạnh cao đẹp của con người trong xã hội phong kiến đầy bất công.

Nội dung đoạn trích có thể chia thành hai phần rõ nét. Phần đầu (khoảng 14 câu thơ đầu) tái hiện trận đánh oai hùng của Lục Vân Tiên với bọn cướp. Trên đường đi thi, Vân Tiên nghe tiếng kêu cứu, liền “ghé lại bên đàng, bẻ cây làm gậy nhắm làng xông vô”. Chàng hô to: “Bớ đảng hung đồ, sao dám làm điều bất nghĩa!” rồi “tả đột hữu xông”, một mình một gậy đánh tan tác lũ lâu la. Đầu sỏ Phong Lai “trở chẳng kịp tay, bị Tiên một gậy thác rày thân vong”. Bọn cướp tan vỡ, quăng gươm giáo chạy tán loạn. Phần sau miêu tả cảnh Vân Tiên cứu người và đối thoại với Kiều Nguyệt Nga. Từ trong xe, Nguyệt Nga kể rõ thân phận (con quan tri phủ, bị cướp bắt khi đi theo lệnh cha) và bày tỏ lòng biết ơn. Vân Tiên khiêm tốn từ chối báo đáp: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”, thể hiện tấm lòng vị tha, không vụ lợi. Nguyệt Nga cảm phục, sau này vẽ chân dung chàng để ghi nhớ ân nghĩa.

Qua đoạn trích, Nguyễn Đình Chiểu đã khắc họa thành công hình tượng Lục Vân Tiên – biểu tượng của người anh hùng dân tộc. Vân Tiên hiện lên vừa tài giỏi (võ nghệ cao cường, một mình đánh bại cả băng cướp), vừa nhân hậu (ra tay cứu người gặp nạn mà không đòi hỏi gì). Hành động “tả đột hữu xông” và “một gậy” hạ Phong Lai thể hiện sức mạnh phi thường, gần với hình ảnh anh hùng dân gian. Đồng thời, lời nói và cách ứng xử của chàng (“Làm ơn há dễ trông người trả ơn”) khẳng định phẩm chất trọng nghĩa khinh tài, “vì nghĩa quên thân”. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga cũng được miêu tả qua lời kể và thái độ: hiền hậu, nết na, biết ơn sâu sắc, đại diện cho vẻ đẹp chính chuyên của người phụ nữ Việt Nam. Đoạn trích không chỉ kể một câu chuyện cứu người mà còn gửi gắm thông điệp: chính nghĩa luôn chiến thắng tà ác, và con người phải sống có lòng trượng nghĩa, biết giúp đỡ kẻ yếu.

Về nghệ thuật, đoạn trích thể hiện rõ phong cách thơ Nguyễn Đình Chiểu: ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày, đậm chất Nam Bộ. Thể thơ lục bát nhịp nhàng, dễ ngâm, dễ nhớ, phù hợp với lối kể chuyện dân gian. Nhân vật được khắc họa chủ yếu qua hành động, cử chỉ và lời nói, ít miêu tả ngoại hình hay nội tâm sâu (ví dụ: “xông vô”, “tả đột hữu xông”, “một gậy”, lời hô hào của Vân Tiên). Nghệ thuật tương phản và so sánh được sử dụng tài tình: sức mạnh của Vân Tiên được so với Triệu Tử Long phá vòng Đương Dang, bọn cướp thì hèn nhát, tan tác. Giọng điệu thơ lúc hùng tráng, sôi nổi (khi miêu tả trận đánh) lúc chân thành, khiêm nhường (khi đối thoại). Tình huống truyện kịch tính, hấp dẫn, nhanh chóng đẩy cao trào rồi chuyển sang phần đối thoại cảm xúc, tạo sức hút mạnh mẽ cho người đọc.

Giá trị nhân văn của đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga nằm ở tinh thần nhân đạo và khát vọng xã hội của Nguyễn Đình Chiểu. Trong bối cảnh xã hội phong kiến mục nát, nạn cướp bóc hoành hành, tác giả đã xây dựng một người anh hùng dân gian để thể hiện niềm tin vào chính nghĩa, vào sức mạnh của cái thiện. Vân Tiên không phải là quan lại hay quý tộc mà là một chàng trai đi thi, gần gũi với nhân dân. Đoạn trích ca ngợi lòng nhân ái, sự dũng cảm và đạo đức cao đẹp, đồng thời phê phán ngầm những thế lực bất chính. Trong xã hội hôm nay, hình tượng Lục Vân Tiên vẫn còn nguyên giá trị giáo dục: nhắc nhở thế hệ trẻ sống có trách nhiệm, biết giúp đỡ người khác và dám đứng lên vì lẽ phải.

Tóm lại, Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga là đoạn trích xuất sắc, tiêu biểu cho tài năng kể chuyện và tư tưởng nhân đạo của Nguyễn Đình Chiểu. Với nghệ thuật giản dị, gần gũi và nội dung giàu ý nghĩa, đoạn thơ đã khắc họa sống động hình tượng người anh hùng trượng nghĩa, đồng thời khơi dậy trong lòng người đọc niềm tin vào chính nghĩa và lòng nhân ái. Đọc đoạn trích, ta không chỉ cảm nhận được không khí anh hùng ca sôi nổi mà còn suy ngẫm về những phẩm chất đẹp đẽ mà mỗi con người nên hướng tới trong cuộc sống. Tác phẩm xứng đáng là một trong những trang thơ hay nhất của văn học Việt Nam thế kỷ XIX.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 16

Trong dòng chảy của văn học dân gian và bác học Nam Bộ, Truyện Lục Vân Tiên của đồ chiểu – Nguyễn Đình Chiểu – chiếm một vị trí độc tôn. Tác phẩm không chỉ là một cuốn truyện thơ lục bát thông thường mà là bản trường ca về đạo đức, về lẽ công bằng và chính nghĩa. Trong đó, đoạn trích "Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga" được xem là phân đoạn rực rỡ nhất, khắc họa rõ nét lý tưởng "kiến ngãi bất vi" (thấy việc nghĩa mà không làm) của bậc anh hùng trượng phu.

Mở đầu đoạn trích, Nguyễn Đình Chiểu đặt nhân vật Lục Vân Tiên vào một tình huống đầy thử thách: trên đường đi thi, anh bắt gặp cảnh dân tình khốn khổ vì bọn cướp hung tợn. Hình ảnh Lục Vân Tiên hiện lên không phải với vẻ thư sinh yếu đuối, mà là một mãnh tướng đầy khí phách. Hành động "bẻ cây làm gậy" ngay bên đường để xông vào trận tuyến cho thấy sự quyết đoán, nhanh nhẹn và lòng dũng cảm phi thường. Vân Tiên không hề đắn đo, tính toán thiệt hơn; với anh, việc diệt trừ cái ác là một bản năng, một sứ mệnh tự thân.

Trận đánh giữa Lục Vân Tiên và bọn cướp Phong Lai được miêu tả bằng những vần thơ dồn dập, mạnh mẽ như một bản anh hùng ca:

"Vân Tiên tả đột hữu xông,

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang."

Phép so sánh với điển tích Triệu Tử Long phá vòng vây quân Tào đã nâng tầm vóc của Lục Vân Tiên lên ngang hàng với các bậc anh hùng huyền thoại. Đối lập với một Vân Tiên "đơn thương độc mã" nhưng uy dũng, bọn cướp hiện lên thật thảm hại: "lũ kiến cung quăng", "quăng gậy quăng gươm", "chạy tìm đường lẩn trốn". Chiến thắng của Vân Tiên không chỉ là chiến thắng của sức mạnh cơ bắp, mà là sự thắng thế tuyệt đối của chính nghĩa trước cái phi nghĩa, của ánh sáng trước bóng tối.

Sau khi dẹp tan bọn cướp, vẻ đẹp tâm hồn của Lục Vân Tiên lại càng tỏa sáng qua cách anh ứng xử với Kiều Nguyệt Nga. Dù vừa thực hiện một đại ân huệ, nhưng Vân Tiên vẫn giữ đúng cốt cách của một bậc quân tử: "Khoan khoan ngồi đó chớ ra / Nàng là phận gái, ta là phận trai". Trong xã hội phong kiến "nam nữ thụ thụ bất thân", hành động bảo Nguyệt Nga cứ ngồi yên trong xe không chỉ là sự tôn trọng lễ nghi mà còn là sự tế nhị, lịch thiệp, giữ gìn danh tiết cho người phụ nữ.

Đặc biệt, vẻ đẹp ấy đạt đến đỉnh cao khi Vân Tiên từ chối sự đền đáp. Khi Nguyệt Nga muốn mời anh về nhà để cha nàng tạ ơn, anh chỉ cười vang và đáp lại bằng những lời lẽ khảng khái:

"Làm ơn há dễ trông người trả ơn,

Nay đà rõ đặng nguồn cơn,

Nào ai tính toán so đo ít nhiều."

Câu nói này chính là kim chỉ nam cho đạo lý làm người của cụ Đồ Chiểu. Với Vân Tiên, làm việc nghĩa là trách nhiệm, là niềm vui, chứ không phải là một thương vụ để đổi chác. Lời khẳng định: "Nhớ câu kiến ngãi bất vi / Làm người thế ấy cũng phi anh hùng" đã đúc kết trọn vẹn lý tưởng sống của tầng lớp sĩ phu và nhân dân miền Nam thời bấy giờ: sống là để cống hiến, để bảo vệ lẽ phải mà không màng danh lợi.

Về phía Kiều Nguyệt Nga, nàng hiện lên là một người con gái gia giáo, hiếu thảo và trọng ân nghĩa. Những lời lẽ dịu dàng, mực thước của nàng khi đối đáp với Vân Tiên đã tạo nên một đối trọng tuyệt đẹp với vẻ gai góc, mạnh mẽ của chàng trai họ Lục. Cuộc gặp gỡ này không chỉ mở đầu cho một mối lương duyên cảm động mà còn là sự giao thoa giữa cái "Tài" và cái "Đức", giữa sự dũng cảm và lòng biết ơn.

Về nghệ thuật, đoạn trích sử dụng ngôn ngữ Nam Bộ mộc mạc, giản dị nhưng đầy sức biểu cảm. Cách xây dựng nhân vật qua hành động và lời thoại trực tiếp giúp tính cách nhân vật bộc lộ một cách tự nhiên, sống động. Thể thơ lục bát uyển chuyển giúp câu chuyện dễ đi vào lòng người, trở thành những lời ru, tiếng hát thân thuộc của người dân lục tỉnh.

Tóm lại, "Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga" là một đoạn trích mẫu mực về đề tài anh hùng cứu mỹ nhân. Qua hình tượng Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu đã gửi gắm giấc mơ về một xã hội công bằng, nơi cái thiện luôn chiến thắng cái ác và những con người có tấm lòng nghĩa hiệp luôn được tôn vinh. Tác phẩm vẫn mãi là bài học đạo đức sáng ngời cho thế hệ mai sau về lòng dũng cảm và đức tính vị tha.

Phân tích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga - mẫu 17

Trong văn học trung đại Việt Nam, Nguyễn Đình Chiểu là một tác giả tiêu biểu với những tác phẩm mang đậm tinh thần đạo lý và nhân nghĩa. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Truyện Lục Vân Tiên. Trong đó, đoạn trích Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga đã khắc họa hình ảnh người anh hùng nghĩa hiệp Lục Vân Tiên, đồng thời thể hiện rõ tư tưởng đạo lý “trọng nghĩa khinh tài” mà tác giả muốn gửi gắm.

Trước hết, đoạn trích đã làm nổi bật hình ảnh nhân vật Lục Vân Tiên – một con người dũng cảm và giàu lòng nghĩa hiệp. Khi đang trên đường đi thi, chàng bất ngờ nghe thấy tiếng kêu cứu của dân chúng vì bọn cướp hoành hành. Không hề do dự, Lục Vân Tiên lập tức xông vào đánh cướp để cứu người. Hành động ấy thể hiện tinh thần trượng nghĩa của chàng: thấy việc bất bình thì ra tay giúp đỡ, không màng đến nguy hiểm cho bản thân. Qua đó, tác giả đã khắc họa hình tượng người anh hùng lý tưởng – người luôn đặt nghĩa khí và công lý lên trên hết.

Không chỉ dũng cảm, Lục Vân Tiên còn là người có võ nghệ cao cường. Trong cuộc chiến với bọn cướp, chàng chiến đấu mạnh mẽ và quyết liệt, nhanh chóng đánh bại chúng. Những chi tiết miêu tả hành động của Lục Vân Tiên cho thấy sức mạnh và bản lĩnh của một người anh hùng. Qua đó, tác giả làm nổi bật khí phách và sự oai phong của nhân vật, đồng thời thể hiện khát vọng về công lý: cái thiện sẽ chiến thắng cái ác.

Sau khi cứu được Kiều Nguyệt Nga, Lục Vân Tiên không hề đòi hỏi sự đền đáp. Chàng chỉ coi việc cứu người là điều nên làm của một người trượng nghĩa. Khi Kiều Nguyệt Nga muốn bày tỏ lòng biết ơn, chàng đã từ chối một cách khiêm tốn. Điều này cho thấy Lục Vân Tiên không chỉ dũng cảm mà còn có nhân cách cao đẹp, sống đúng với đạo lý “làm ơn không mong trả ơn”. Qua nhân vật này, Nguyễn Đình Chiểu đã gửi gắm quan niệm đạo đức truyền thống của dân tộc.

Bên cạnh hình ảnh Lục Vân Tiên, nhân vật Kiều Nguyệt Nga cũng được khắc họa với những nét đẹp đáng quý. Sau khi được cứu, nàng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với ân nhân. Điều đó thể hiện phẩm chất trọng nghĩa, trọng tình của người phụ nữ trong quan niệm đạo đức xưa. Sự xuất hiện của Kiều Nguyệt Nga góp phần làm nổi bật hơn nữa phẩm chất cao đẹp của Lục Vân Tiên và tạo nên sự hài hòa trong câu chuyện.

Ngoài nội dung giàu ý nghĩa, đoạn trích còn có nhiều nét đặc sắc về nghệ thuật. Ngôn ngữ thơ giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói của nhân dân, giúp câu chuyện trở nên sinh động và dễ hiểu. Cách kể chuyện mạch lạc, giàu kịch tính khiến người đọc dễ dàng hình dung được diễn biến của sự việc. Những yếu tố ấy đã góp phần làm cho tác phẩm trở nên hấp dẫn và giàu sức truyền cảm.

Qua đoạn trích “Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga”, Nguyễn Đình Chiểu đã ca ngợi vẻ đẹp của con người nghĩa hiệp, đồng thời khẳng định những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc như lòng dũng cảm, tinh thần nghĩa khí và sự biết ơn. Tác phẩm không chỉ phản ánh quan niệm đạo lý của xã hội xưa mà còn gửi gắm những bài học ý nghĩa cho con người trong mọi thời đại.

Tóm lại, đoạn trích “Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga” là một phần tiêu biểu của Truyện Lục Vân Tiên. Thông qua việc khắc họa hình tượng người anh hùng Lục Vân Tiên, tác giả đã thể hiện tư tưởng nhân nghĩa sâu sắc và niềm tin vào chiến thắng của cái thiện. Chính những giá trị ấy đã giúp tác phẩm sống mãi trong lòng người đọc.

Xem thêm những bài văn mẫu đạt điểm cao của học sinh trên cả nước hay khác:

• Phân tích cái tôi của Nguyễn Tuân trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà

• Phân tích bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

• Phân tích chi tiết Tây Tiến

• Phân tích đánh giá bài Tản Viên từ phán sự lục (Chuyện chức phán sự đền Tản Viên)

• Phân tích đánh giá bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính

• Phân tích Đây thôn Vĩ Dạ

Mục lục Văn mẫu | Văn hay 9 theo từng phần:

• Mục lục Văn thuyết minh
• Mục lục Văn tự sự
• Mục lục Văn nghị luận xã hội
• Mục lục Văn nghị luận văn học Tập 1
• Mục lục Văn nghị luận văn học Tập 2

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---