Bài tập về phản ứng este hóa và cách giải (hay, chi tiết)



Với bài viết Bài tập về phản ứng este hóa và cách giải sẽ giúp học sinh nắm vững lý thuyết, biết cách làm bài tập từ đó có kế hoạch ôn tập hiệu quả để đạt kết quả cao trong các bài thi môn Hóa học 9.

Bài tập về phản ứng este hóa và cách giải

A. Lý thuyết và phương pháp giải.

- Phản ứng este hóa là phản ứng giữa rượu và axit hữu cơ khi có mặt của axit H2SO4 đặc, đun nóng.

Ví dụ:CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

- Các bài toán về phản ứng este hóa thường liên quan đến hiệu suất phản ứng.

- Hiệu suất của phản ứng tính theo sản phẩm:

H=mttmlt.100%

Trong đó:

mtt: khối lượng sản phẩm thu được theo thực tế.

mlt: khối lượng sản phẩm thu được theo lý thuyết.

- Để làm tốt các bài tập cần bám sát vào dữ kiện đề bài cho xét xem chất nào phản ứng hết, chất nào phản ứng dư rồi tính toán theo yêu cầu đề bài

B. Ví dụ minh họa.

Ví dụ 1: Cho 30 gam axit axetic tác dụng với 27,6 gam rượu etylic có H2SO4 đặc làm chất xúc tác đun nóng được 35,2 gam este .Tính hiệu suất của phản ứng este hóa?

A. 40%

B. 60%

C. 80%

D. 100%

Lời giải:

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O                

Ban đầu       0,5                    0,6                                                           mol

Phản ứng      0,5                    0,5                           0,5                          mol

meste = 0,5 .88 = 44g

Hiệu suất phản ứng là 35,244.100%=80%

Đáp án C

Ví dụ 2: Cho 150 gam axit axetic tác dụng với 161 gam ancol etylic có H2SO4 đặc làm xúc tác. Khi phản ứng xảy ra xong thì có 60% lượng axit chuyển thành este. Khối lượng este thu được sau khi phản ứng kết thúc là: 

A. 132 gam                

B. 230 gam             

C. 235 gam          

D. 240 gam

Lời giải:

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O                   

Ban đầu              2,5              3,5                                                         mol

Phản ứng            2,5               2,5                                2,5

Do hiệu suất là 60% nên số mol este là 2,5.60% = 1,5 mol

Khối lượng của este là 1,5.88= 132 g

Đáp án A

Ví dụ 3: Cho 6 gam axit axetic tác dụng với 4,6 gam rượu etylic đun nóng và có mặt H2SO4 đặc làm xúc tác (hiệu suất 100%) khối lượng etyl axetat là :    

A. 8,8g                 

B. 88g            

C. 17,6g      

D. 176g

Lời giải:

 CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O            

Ban đầu        0,1          0,1                                                             mol

Suy ra khối lượng este thu được là 0,1 .88 = 8,8 g

Đáp án A

C. Bài tập vận dụng

Câu 1: Cách nào sau đây dùng để điều chế etyl axetat?

A. đun hồi lưu hỗn hợp etanol, giấm và axit sunfuric đặc.

B. đun hồi lưu hỗn hợp axit axetic, rượu trắng và axit sunfuric.

C. đun hỗn hợp etanol, axit axetic và axit sunfuric đặc trong cốc thủy tinh chịu nhiệt.

D. đun hồi lưu hỗn hợp etanol, axit axetic và axit sunfuric đặc.

Lời giải:

Cách tốt nhất để điều chế etyl axetat là đun hồi lưu hỗn hợp etanol, axit axetic và axit sunfuric đặc.

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

Đáp án D

Câu 2: Hỗn hợp X gồm axit HCOOH và axit CH3COOH (tỉ lệ mol 1:1). Lấy 5,3 gam hỗn hợp X tác dụng với 5,75 gam C2H5OH (có xúc tác H2SO4 đặc) thu được m gam hỗn hợp este (hiệu suất của các phản ứng este hoá đều bằng 80%). Giá trị của m là:

A. 10,12

B. 6,48

C. 8,10

D. 16,20

Lời giải

nHCOOH=nCH3COOH  = 0,05 mol

 nC2H5OH= 0,125mol ⇒ Ancol dư

Vậy hỗn hợp este gồm:

nHCOOC2H5=nCH3COOC2H5=0,05.80%=0,04mol

⇒ m = 6,48 gam

Đáp án B

Câu 3: Khi đun nóng 25,8 gam hỗn hợp ancol etylic và axit axetic có H2SO4 đặc làm xúc tác thu được 14,08 gam este. Nếu đốt cháy hoàn toàn lượng hỗn hợp đó thu được 23,4 g H2O. Tìm thành phần trăm mỗi chất trong hỗn hợp đầu và hiệu suất của phản ứng este hoá.

A. 53,5% C2H5OH; 46,5% CH3COOH và H = 80%

B. 55,3% C2H5OH; 44,7% CH3COOH và H = 80%

C. 60,0% C2H5OH; 40,0% CH3COOH và H = 75%

D. 45,0% C2H5OH; 55,0% CH3COOH và H = 60%

Lời giải:

nH2O= 1,3 mol

Đặt a, b là số mol C2H5OH và CH3COOH

⇒ 46a + 60b = 25,8 (1)

và  = 3a + 2b = 1,3 (2)

Từ (1) và (2) ⇒ a = 0,3mol và b = 0,2 mol

%mC2H5OH=0,3.4625,8.100%=53,49%%mCH3COOH=100%53,49%=46,51%

nCH3COOC2H5= 0,16 mol

⇒ H = 0,160,2.100% = 80%

Đáp án A

Câu 4: Cho 23 gam rượu etylic phản ứng với một lượng dư CH3COOH, xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng. Tính số gam este thu được nếu hiệu suất phản ứng là 70%.

A. 30,8g.

B. 26,4g.

C. 44g.

D. 46g

Lời giải:

nC2H5OH=0,5mol

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

                             0,5                            0,5                            mol

Do hiệu suất phản ứng là 70% nên

neste thực tế =0,5.70%100%=0,35mol

Vậy meste thực tế = 0,35.88 = 30,8 gam.

Đáp án A

Câu 5: Đun nóng 24 gam axit axetic với lượng dư ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng), thu được 26,4 gam este. Hiệu suất của phản ứng este hóa là

A. 44%.

B. 50%.

C. 60%.

D. 75%.

Lời giải:

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O           

Lý thuyết: 0,4                                 →                            0,4                mol

Hiệu suất phản ứng là 0,30,4.100%=75%

Đáp án D

Câu 6: Trộn 300ml dung dịch axit axetic 1M và 50 ml ancol etylic 46º (d = 0,8g/ml) có thêm một ít H2SO4 đặc vào một bình cầu và đun nóng bình cầu một thời gian, sau đó chưng cất thu được 19,8g este. Hiệu suất của phản ứng este hoá là

A. 65%        

B. 75%        

C. 85%       

 D. 90%

Lời giải:

naxit = 0,3 mol;

nancol = 50.46.0,8100.46=0,4mol;

neste = 0,225 mol

 CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O              

Ban đầu:          0,3             0,4                                             mol

Phản ứng:        0,3             0,3                                   0,3     mol

Hiệu suất phản ứng là:H=0,225.100%0,3=75%

Đáp án B

Câu 7:  Đun nóng 6 gam axit axetic với 6 gam ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng), hiệu suất của phản ứng este hóa là 60%. Khối lượng este thu được là

A. 4,4 g

B. 4,6 g

C. 5,2 g

D. 5,28 g

Lời giải:

nCH3COOH=0,1mol;nC2H5OH=0,13mol          

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O  

Ban đầu:    0,1                    0,13                                                       mol

Phản ứng:  0,1                     0,1                      0,1                             mol

meste lý thuyết = 0,1.88 = 8,8 gam

Do hiệu suất của phản ứng là 60% nên meste thực tế = 8,8.0,6 =  5,28g

Đáp án D

Câu 8: Cho 23 gam rượu etylic phản ứng với một lượng dư CH3COOH, xúc tác H2SO4 đặc, đun nóng. Tính số gam este thu được nếu hiệu suất phản ứng là 80%.

A. 30,8g.

B. 26,4 g.

C. 44g.

D. 35,2 g

Lời giải:

nC2H5OH=0,5molCH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

                             0,5                            0,5                            mol

Do hiệu suất phản ứng là 80% nên

neste thực tế =0,5.80%100%=0,4mol

Vậy meste thực tế = 0,4.88 = 35,2 gam.

Đáp án D

Câu 9: Cho 20,5 gam hỗn hợp ancol etylic và axit axetic tác dụng với kali dư thu được 4,48 lít H2 (đktc). Nếu cho hỗn hợp đó thực hiện phản ứng este hóa thì khối lượng este thu được là bao nhiêu? Giả sử các phản ứng đều xảy ra hoàn toàn.

A. 10 gam        

B. 12 gam    

C. 13,2 gam      

D. 14,2 gam

Lời giải:

Gọi số mol của ancol và axit lần lượt là x, y mol

C2H5OH+KC2H5OK+12H2

  x                                         0,5x   mol

CH3COOH+KCH3COOK+12H2

y                                                   0,5y   mol

Ta có hệ phương trình:

0,5x+0,5y=0,246x+60y=20,5x=0,25y=0,15

Phản ứng este hóa:

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

 Ban đầu       0,15                0,25   mol

Phản ứng       0,15               0,15                          0,15   mol

Khối lượng este là 0,15.88 = 13,2g.

Đáp án C

Câu 10: Chia a gam axit axetic thành 2 phần bằng nhau: 

-Phần 1: Trung hòa vừa đủ bởi 0,5 lít dung dịch NaOH 0,4 M

-Phần 2: Thực hiện phản ứng este hóa với ancol etylic thu được m gam este (giả sử hiệu suất phản ứng là 100%)

Vậy m có giá trị là: 

A. 16,7 gam                                      

B. 17,6 gam

C. 16,8 gam                                       

D. 18,6 gam

Lời giải:

nNaOH=nCH3COOH=0,2mol

CH3COOH+C2H5OHH2SO4,toCH3COOC2H5+H2O

Mà hiệu suất là 100% nên neste =nNaOH=nCH3COOH=0,2mol

meste = 0,2. 88=17,6 g

Đáp án B

D. Bài tập tự luyện

Câu 1: Đun nóng 18 gam acetic acid với 9,2 gam ethyl alcohol (xúc tác H2SO4 đậm đặc, t°). Sau phản ứng thu được 12,32 gam ester. Hiệu suất phản ứng ester hoá là 

A. 70%.                        

B. 46,67%.          

C. 35,42%.           

D. 92,35%.  

Câu 2: Cho 6,6 gam acetic acid phản ứng với 4,04 gam hỗn hợp gồm methyl alcohol và ethyl alcohol tỉ lệ 2 : 3 về số mol (xúc tác H2SO4 đậm đặc, t°) thì thu được a gam hỗn hợp ester. Hiệu suất phản ứng ester hoá là 60%. Giá trị của a là

A. 4,944.            

B. 5,103.              

C. 4,44.                

D. 8,8.

Câu 3: Đun m gam acetic acid với m gam ethanol (xúc tác H2SO4 đậm đặc, t°) thu được m gam ester. Hiệu suất của phản ứng ester hóa là

A. 50,00%.           

B. 62,50%.           

C. 68,18%.             

D. 75,00%.

Câu 4: Cho 8,3 gam hỗn hợp X gồm HCOOH và C2H5COOH (có tỉ lệ mol 2 : 1) tác dụng với 7,52 gam hỗn hợp Y gồm CH3OH và C2H5OH (có tỉ lệ mol 3 : 2) (chất xúc tác là H2SO4 đặc) thu được m gam hỗn hợp ester. Biết hiệu suất của phản ứng là 80%. Giá trị của m là

A. 11,616.            

B. 11,24.                       

C. 8,992.                       

D. 10,044.

Câu 5: Đốt cháy hoàn toàn 5,62 gam hỗn hợp gồm một acid no, đơn chức, mạch hở và một alcohol no, đơn chức, mạch hở thu được 0,21 mol CO2 và 0,27 mol H2O. Thực hiện phản ứng ester hóa hoàn toàn lượng hỗn hợp trên thu được m (g) ester. Giá trị của m là

A. 5,1.                 

B. 5,3.                                     

C. 4,4.                                    

D. 5,8.

Xem thêm phương pháp giải các dạng bài tập Hóa học lớp 9 hay, chi tiết khác:

Xem thêm các loạt bài Để học tốt Hóa học 9 hay khác:

Săn shopee siêu SALE :

ĐỀ THI, GIÁO ÁN, KHÓA HỌC DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 9

Bộ giáo án, bài giảng powerpoint, đề thi dành cho giáo viên và khóa học dành cho phụ huynh tại https://tailieugiaovien.com.vn/ . Hỗ trợ zalo VietJack Official

Tổng đài hỗ trợ đăng ký : 084 283 45 85

Đã có app VietJack trên điện thoại, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi online, Bài giảng....miễn phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS.

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Loạt bài Chuyên đề: Lý thuyết - Bài tập Hóa học lớp 9 có đáp án được biên soạn bám sát nội dung chương trình sgk Hóa học 9.

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.




Tài liệu giáo viên