313+ Dẫn chứng nghị luận văn học lớp 9 (siêu hay)

Dẫn chứng nghị luận văn học lớp 9 điểm cao, hay nhất được chọn lọc từ những đoạn văn NLVH hay của học sinh trên cả nước giúp bạn có thêm đoạn văn hay để tham khảo từ đó viết văn NLVH hay hơn.

313+ Dẫn chứng nghị luận văn học lớp 9 (siêu hay)

I. Khái niệm dẫn chứng trong văn bản nghị luận

- Dẫn chứng là những sự kiện, số liệu, hiện tượng, ví dụ cụ thể được đưa vào bài viết nhằm làm sáng tỏ và tăng sức thuyết phục cho luận điểm.

- Nói cách khác, dẫn chứng chính là “bằng chứng thực tế” giúp người viết chứng minh rằng ý kiến của mình không chỉ là nhận định chủ quan mà có cơ sở xác đáng, cụ thể, khách quan.

- Vai trò của dẫn chứng:

+ Cụ thể hóa luận điểm (tránh nói chung chung, mơ hồ)

+ Tăng độ tin cậy và sức thuyết phục

+ Làm cho bài viết sinh động, giàu tính thực tiễn

II. Khái niệm dẫn chứng nghị luận văn học

- Dẫn chứng trong nghị luận văn học là những chi tiết, hình ảnh, câu văn, đoạn thơ, ngoại hình và tâm lí nhân vật, tình huống… được trích từ tác phẩm văn học để phân tích, chứng minh cho nhận định về nội dung hoặc nghệ thuật của tác phẩm.

- Đặc điểm:

+ Xuất phát từ tác phẩm văn học cụ thể

+ Gắn với phân tích (không chỉ kể lại)

+ Phải chọn lọc tiêu biểu, chính xác và có giá trị làm sáng tỏ vấn đề nghị luận

- Ví dụ:

+ Khi phân tích nhân vật, dẫn chứng có thể là hành động, lời nói, tâm lí của nhân vật trong tác phẩm văn học.

+ Khi phân tích nghệ thuật, dẫn chứng có thể là hình ảnh, biện pháp tu từ, ngôn ngữ trong tác phẩm văn học.

- Phân biệt: Có thể phân biệt hai loại dẫn chứng cơ bản: 

+ Dẫn chứng nội tại là những chi tiết, hình ảnh, câu chữ trực tiếp lấy từ tác phẩm đang được nghị luận. Đây là loại dẫn chứng quan trọng nhất, bắt buộc phải có và cần được phân tích kĩ.

+ Dẫn chứng liên hệ là những ví dụ ngoài tác phẩm như tác phẩm khác, sự kiện đời sống, hay ý kiến của nhà phê bình, được dùng để mở rộng và làm sâu sắc thêm vấn đề.

III. Các hình thức nêu dẫn chứng trong bài văn nghị luận văn học

1. Dẫn nguyên văn cả câu, đoạn, văn bản ngắn.

Đây là cách nêu dẫn chứng được sử dụng phổ biến nhất trong các văn bản văn nghị luận đặc biệt trong nghị luận văn học. Khi đưa ra dẫn chứng là một câu thơ, câu văn hay một đoạn, một bài văn ngắn người ta thường dùng cách nêu dẫn chứng này và thường được sử dụng viết thành một đoạn văn riêng. Việc trích dẫn nguyên văn cả câu, đoạn, văn bản ngắn đòi hỏi việc trích dẫn mang tính chính xác cao vì thế người viết phải nắm được, hiểu được và thuộc dẫn chứng. Nếu sử dụng dẫn chứng ở nhiều bài khác nhau người ta phải chú thích dẫn chứng (Dùng ngoặc đơn để ghi tên tác giả, tác phẩm của dẫn chứng).

Ví dụ: Tạo hóa đã ban tặng cho con người một đặc quyền thiêng liêng – đó là sống. Van-gốc đã từng thốt lên rằng: “Đối với tôi không có gì tốt đẹp hơn là cuộc sống”. Dù cho ai nói với bạn điều gì đi chăng nữa, hãy vững tin rằng cuộc sống xung quanh ta chứa đầy hạnh phúc và niềm vui. Xuân Diệu, “thi sĩ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh), đã hơn một lần khẳng định lối sống “vội vàng” của mình:

Mau với chứ, vội vàng lên với chứ,

Em, em ơi, tình non đã già rồi

(Giục giã – Xuân Diệu).

2. Trích từ ngữ tiêu biểu.

Khi làm bài văn nghị luận, đôi khi người viết có thể trích dẫn các từ ngữ tiêu biểu. Lúc ấy các dẫn chứng được kết hợp vào trong lời văn nghị luận của người viết.

Ví dụ: Quê hương Việt Nam qua bức tranh thôn Vĩ Dạ của xứ Huế sao mà xinh xắn thế, mơ mộng và trữ tình đến thế. Bằng những hình ảnh bình dị, thân thương như “nắng hàng cau” trong khu vườn “mướt” “xanh như ngọc”, nhà thơ cho chúng ta thêm yêu và trân trọng xứ Huế. Những “bến sông trăng” với con thuyền “chở trăng” gợi lên chất mộng, chất thơ nhưng cũng rất thực. Đấy chính là tấm lòng của nhà thơ đối với quê hương, với thiên nhiên đất nước. Ta có thể nhận thấy ngay các dẫn chứng trong đoạn văn trên là những từ ngữ tiêu biểu được trích dẫn bằng cách đặt trong ngoặc kép, hòa vào lời văn của người viết như:“nắng hàng cau”, “mướt”, “xanh như ngọc”, “bến sông trăng”, “chở trăng”.

3. Tóm lược nội dung chính.

Đây là cách trích dẫn dẫn chứng theo hình thức gián tiếp và khá phổ biến trong văn nghị luận, người viết chỉ dẫn ý của câu thơ, câu văn, lời nói, tóm lược nội dung câu chuyện… và không cần đặt trong ngoặc kép để đưa vào văn nghị luận.

Ví dụ: Mở đầu tác phẩm, Nam Cao đã đảo lộn thời gian tuyến tính, không đi từ quá khứ mà xuất phát từ tương lai, đẩy ngay Chí Phèo ra giữa sân khấu cuộc đời bằng những tiếng chửi sặc mùi rượu. Ban đầu hắn chửi trời, rồi hắn chửi đời, hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng không ai đáp lời thằng say rượu. Tức mình, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn, đến cuối cùng hắn đau đớn, hắn nghiến răng vào mà chửi cái đứa đã đẻ ra Chí Phèo.

IV. Chọn lọc và sử dụng dẫn chứng nghị luận văn học hiệu quả

Để sử dụng dẫn chứng hiệu quả trong bài nghị luận văn học, người viết cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản theo trình tự logic. Trước hết là chọn lọc dẫn chứng: không phải chi tiết nào trong tác phẩm cũng có giá trị như nhau, vì vậy cần ưu tiên những chi tiết tiêu biểu, giàu ý nghĩa, có khả năng làm nổi bật trực tiếp luận điểm. Việc ghi nhớ có chọn lọc các “chi tiết đắt giá” sẽ giúp bài viết chủ động và chính xác hơn.

Tiếp đó, dẫn chứng phải đảm bảo tính chính xác. Khi trích dẫn cần đúng từ ngữ, đúng nội dung; nếu không nhớ nguyên văn, có thể diễn đạt lại nhưng vẫn phải giữ đúng ý nghĩa cốt lõi. Sự sai lệch trong dẫn chứng sẽ làm giảm độ tin cậy của lập luận.

Bên cạnh đó, việc đưa dẫn chứng cần theo trình tự hợp lí: có lời dẫn để giới thiệu, nêu dẫn chứng ngắn gọn, và quan trọng nhất là phân tích. Dẫn chứng chỉ thực sự có giá trị khi được phân tích rõ ràng nhằm làm sáng tỏ luận điểm; nếu chỉ nêu mà không phân tích, bài viết sẽ trở nên kể lể, thiếu chiều sâu.

Trong quá trình phân tích, cần kết hợp nội dung và nghệ thuật, không chỉ chỉ ra ý nghĩa mà còn làm rõ cách tác giả thể hiện qua hình ảnh, ngôn ngữ hay biện pháp tu từ. Đồng thời, cần sử dụng dẫn chứng với số lượng hợp lí: chọn ít nhưng tiêu biểu và tập trung phân tích sâu để tránh lan man.

Ngoài ra, có thể liên hệ mở rộng ở mức độ vừa phải với tác phẩm khác hoặc đời sống để tăng chiều sâu, nhưng vẫn phải đảm bảo trọng tâm là dẫn chứng từ tác phẩm chính.

Tóm lại, sử dụng dẫn chứng hiệu quả đòi hỏi người viết phải biết chọn đúng, trích đúng, đưa đúng và phân tích sâu. Khi đó, bài văn nghị luận sẽ trở nên chặt chẽ, thuyết phục và có giá trị cao.

V. Một số dẫn chứng nghị luận văn học lớp 9

A. Nhận định hay về văn chương

1. “Tầm văn hóa càng sâu rộng, tác phẩm của nhà văn càng đạt được tới gần hơn nỗi niềm và tiếng lòng của nhân dân thời đại mình”. (Bảo Ninh)

2. “Người làm xiếc đi dây rất khó

Nhưng chưa khó bằng làm nhà văn

Đi trọn trên con đường chân thật.”

(Phùng Quán)

3. “Văn học và đời sống là những vòng tròn đồng tâm mà tâm điểm là con người.” (Nguyễn Minh Châu)

4. “Anh ta lấy tất cả những lo âu, suy tư, hạnh phúc, khổ đau một đời làm củi

Có khi nhen nhóm cả một đời mới thiêu được một mồi Ngồi lên chất liệu đời mình Rót vào đấy xăng của thời đại

Rồi lấy mình ra làm lửa châm vào Bài thơ rực cháy.

(Chế Lan Viên)

5. “Văn học là nhân học.” (Macxim Gorki)

6. “Lấy con ngươi làm đối tương miêu tả chủ yếu, văn học có đươc một điểm tựa để nhı̀n ra toàn thế giới.” (Cac Mac)

7. “Mọi lý thuyết chỉ là màu xám, chỉ cây đời mãi mãi xanh tươi.”

8.  “Văn chương có loại đáng thờ và không đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chuyên chú ở văn chương. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người.” (Nguyễn Văn Siêu)

9. “Cái kết tinh của mỗi vần thơ và muối bể/Muối lắng ở ô nề và thơ đọng ở bề sâu.” (Chế Lan Viên)

10. “Văn chương như một mạng nhện có thể kết nối hơi lỏng lẻo nhưng vẫn luôn kết nối với cuộc sống từ bốn góc.” (Virginia Woolf)

11. “Bất cứ thi sĩ vĩ đại nào, sở dĩ họ vĩ đại bởi vì những đau khổ và hạnh phúc của họ bắt nguồn từ khoảng sâu thẳm của lịch sử xã hội, bởi vì họ là khí quan và đại biểu của xã hội, của thời đại và của nhân loại. (Belinxki)”

12. “Thơ chỉ bật ra khi cuộc sống đã tràn đầy”. (Tố Hữu)

13. “Nhà văn là người thư kí trung thành của thời đại.” (Balzac)

14. “Nghệ thuật phải bắt nguồn từ đời sống, thoát li đời sống nghệ thuật nhất định sẽ khô héo.” (Phạm Văn Đồng)

15. “Văn học là tiếng nói của các thời đại, là cuộc đối thoại chứa chan tình nghĩa.” (Nguyễn Khánh Toàn Tài)

16. “Vạt áo triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi/ Hãy nhặt lấy chữ ở đời mà góp nên trang.” (Chế Lan Viên)

17. “Gieo vần như thể gieo hạt Nhịp sống làm nên những nhịp thơ.” (Huy Cận)

18. “Không có sách chúng tôi làm ra sách Chúng tôi làm thơ ghi lấy cuộc đời mình.” (Hữu Thỉnh)

19. “Chỉ có cuộc đời rộng rãi, chỉ có trường đời vô thường định mới dạy cho người ta viết được những câu đẹp đẽ.” (Nguyễn Tuân)

20. “Với tư cách là văn nghệ sĩ, ta hãy vui lên vì ta đã bị dứt khỏi giấc ngủ mê và khỏi sự đui điếc, bị bắt buộc phải đứng trước sự thống khổ, những trại giam và máu. (Albert Camus)

21.  “Bể khổ của nhân loại là nguồn khai thác không bao giờ vơi cạn của đời tôi.” (Victor Hugo)

22. “Nghệ thuật chỉ đạt đến đỉnh cao của nó khi được chắt lọc từ những nỗi đau đích thực của cuộc đời.” (Lê Huy Bắc) 

23. “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp hơn câu chuyện cổ tích do chính cuộc sống viết ra.” (Andecxen)

24. “Nghệ sĩ là người biết khai thác những ấn tượng riêng chủ quan của mình, tìm thấy những ấn tượng có giá trị khái quát và làm cho những ấn tượng ấy có được hình thức riêng.”

25. “Nhà văn là một danh hiệu lạ lùng, vừa hữu ích lại vừa phù phiếm. Nó không phải danh hiệu anh ta tự đứng ra xưng danh được, mà là một danh hiệu do độc giả đặt tên”   (Nguyễn Huy Thiệp)

26. “Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói của tình cảm con người, là sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư.” (Lê Ngọc Trà)

27. “Văn học thế giới đã có trọn vẹn hai trăm năm huy hoàng của thế kỷ XIX và XX, lịch sử nhân loại đã không phụ văn học. Việc những nhà văn còn sót lại nên làm, chính là diễn xuất một cách hết sức vẻ vang vai diễn phụ của mình. Nhưng chúng ta cũng chớ quên diễn viên chính vẫn là diễn viên chính, diễn viên phụ vẫn phải diễn vai phụ mà lịch sử đã phân công. Chấp nhận sự bên lề của văn học chẳng phải một việc tồi tệ.” (Diêm Liên Khoa)

28. “Văn học là thế giới hoang tưởng, ảo tưởng, hão huyền trong cuộc đời thực tẻ nhạt, dung tục, của cảm xúc (Khuyết danh)

29. “Những chữ xơ xác nhất mà chúng ta đã nói đến cạn cùng, mất sạch tính hình tượng đối với chúng ta, những chữ ấy trong thơ ca lại lấp lánh, lại kêu giòn và tỏa hương”. (Pautopsky)

30. “Nhân giả trí nhân” (Người có lòng nhân luôn thương con người) (Khổng Tử)

31. “Tác phẩm văn học là sự cưới xin giữa ngoại vật và nội tâm nhà văn” (Xuân Diệu)

32. “Nghệ thuật không tái tạo những gì ta thấy đúng hơn là nó mở mắt cho ta” (Picasso)

33. “Khi văn xuôi đã đạt tới mức toàn Thiện Toàn Mỹ thì về bản chất nó đã thực là thơ” (Paustovsky)

34. “Mặt trời chói lọi của chí tưởng tượng chỉ có thể cháym sáng khi được cọ xát với mặt đất. Nó không thể cháy trong khoảng trống rỗng. Trong khoảng trống rỗng nó sẽ tắt” (Paustovsky)

35. “Trong bụng không có ba vạn quyển sách, trong mắt không có núi sông kỳ lạ thì không thể làm văn được.” (Lê Quý Đôn)

36. “Thơ không cần nhiều từ ngữ. Nó cũng không quan tâm đến hình xác của sự sống. Nó chỉ cần cảm nhận và truyền đi 1 chút linh hồn cùa cảnh vật thông qua linh hồn thi sĩ” (Nguyễn Đăng Mạnh)

37. “Thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn con người trước cuộc đời” (Tố Hữu)

38. “Cái bóng của độc giả luôn luôn cúi xuống sau lưng nhà văn, ngay khi mà nhà văn ngồi trước trang giấy trắng.” (Aimatov)

39. “Bài thơ là sợi dậy truyền tình cảm cho người đọc” (Nguyễn Đình Thi)

40. “Cuộc sống là cánh đồng màu mở để cho thơ bén rễ sinh sôi” (Puskin)

41.  “Câu thơ phải luôn bất ổn và xôn xao – Không thể nằm yên mà ngủ được nào” (Chế Lan Viên)

42. Sáng tác thơ là một việc do cá nhân thi sĩ làm, một thứ sản xuất đặc biệt và cá thể” (Xuân Diệu)

43. “Câu thơ hay là câu thơ có khả năng đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong kí ức của con người” (Chu Văn Sơn)

44. “Khi tác phầm kết thúc, ấy là sự sống của nó mới thực sự bắt đầu” (Aimatov)

45. “Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa” (Xuân Diệu)

46. “Đụng chạm với cuộc sống hằng ngày tâm trạng nảy lên bao nhiêu hình ảnh như lúc búa đập vào sắt trên đe. Người làm thơ lượm lặt những tia sáng ấy, kết thành một bó sáng. Đó là hình ảnh thơ” (Nguyễn Đình Thi)

47. “Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng” (Hoài Thanh)

48. “Nhà văn là người đi tìm, gắng đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người” (Nguyễn Minh Châu)

49.“Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là thực sự ở đời.” (Vũ Trọng Phụng)

50. “Người sáng tác là nhà văn và người tạo nên số phận cho tác phẩm là độc giả.” (M. Go-rơ-ki)

51. “Trước hết là các nghệ sĩ lớn, sau đó mới đến các nhà khoa học, họ xứng đáng hơn ai hết được hưởng sự kính trọng của con người.” (Einstein)

52. “Những gì tôi viết ra là những gì thương yêu nhất của tôi, những ước mong nhức nhối của tôi.” (Nguyên Hồng)

53. “Mỗi tác phẩm đều có ít nhiều nhà văn.” (Thạch Lam)

54. “Nghệ thuật đó là sự mô phỏng tự nhiên.” (Pu-skin)

55. “Đau đớn thay cho những kiếp sống muốn cất cánh bay cao nhưng lại bị cơm áo ghì sát đất…” (Sống mòn, Nam Cao)

56. “Điều quan trọng hơn hết trong sự nghiệp của những nhà văn vĩ đại ấy lại là cuộc sống, trường đại học chân chính của thiên tài. Họ đã biết đời sống xã hội của thời đại, đã cảm thấy sâu sắc mọi nỗi đau đớn của con người trong thời đại, đã rung động tận đáy tâm hồn với những nỗi lo âu, bực bội, tủi hổ và những ước mong tha thiết nhất của loài người. Đó chính là cái hơi thở, cái sức sống của những tác phẩm vĩ đại.” (Đặng Thai Mai)

57. “Người làm văn nhờ xúc cảm dồi dào, mà viết thành văn, thì người đọc cũng phải biết rẽ văn mà thâm nhập vào tình cảm” (Lưu Hiệp)

58. “Có lẽ không ai phủ nhận rằng chúng ta viết là để được đọc. Một tác phẩm dường như lúc nào cũng chờ được đọc tới. Nó là lời kêu gọi gửi gắm tới mọi người như nỗi dở dang đang chờ để hoàn thành, như lỗ hổng đang chờ được lấp đầy”. (Huỳnh Phan Anh)

59. “Tác phẩm chân chính không kết thúc ở trang cuối cùng, không bao giờ hết khả năng kể chuyện. Khi câu chuyện về các nhân vật khác, tác phẩm nhập vào tâm hồn và ý thức bạn đọc, tiếp tục sống và hành động như một lực lượng nội tâm, như sự dằn vặt và ánh sáng của lương tâm không báo giờ tan tụ như thi ca của sự thật.” (Aimatop)

60. “Tác phẩm thực ra chỉ được tạo thành bởi những kí hiệu câm lặng, những ngôn ngữ chết, cho nên bản thân nó chưa có giá trị gì, nếu có cũng chỉ là đôi chút. Cái quan trọng là vai trò của người đọc. Chính bạn đọc sẽ tạo nên giá trị cho tác phẩm.” (Mosac)

61. “Cái bóng của độc giả đang cúi xuống sau lưng nhà văn khi nhà văn ngồi trước tờ giấy trắng. Nó có mặt ngay cả khi nhà văn không muốn thừa nhận sự có mặt đó. Chính độc giả đã ghi lên trên tờ giấy trắng cái dấu hiệu không thể tấy xóa được của mình”. (I.Laltich)

62. “Văn học là tiếng nói của các thời đại, là cuộc đối thoại chan chứa nghĩa tình giữa người với người”. (Nguyễn Khánh Toàn)

63. “Tiếp nhận văn học là quá trình người đọc hòa mình vào tác phẩm, rung động với nó, đắm chìm trong thế giới nghệ thuật được dựng lên bằng ngôn ngữ, lắng nghe tiếng nói của tác giả, thưởng thức cái hay, cái đẹp, tài nghệ của người nghệ sĩ sáng tạo. (SGK Ngữ Văn 12)

64. “Tác phẩm văn học giống như một con quay kì lạ, chỉ có thể xuất hiện trong vận động. Muốn làm cho nó xuất hiện cần phải có một hoạt động cụ thể được gọi là sự đọc. Và tác phẩm văn học có thể kéo dài chừng nào khi sự đọc còn có thể tiếp tục. Ngoài sự đọc ra nó chỉ còn là những vệt đen trên giấy trắng.” (J.Paul Sartre)

65. “Có lẽ việc đặt tên cho một tác phẩm cũng cần sự chân thành không kém gì đặt tên cho một con người. […] Từng chữ được tác giả lấy tâm hồn và nước mắt làm mực, tận tụy viết ra trang viết giấy trắng với ao ước chạm đến trái tim người đọc.”

(Ki Ju Lee, trích Phẩm cách của văn chương)

66. “Tác phẩm văn học bắt đầu từ cái tên.”

(Pushkin)

67. “Nhan đề là một lời hứa với người đọc.”

(Umberto Eco)

68. “Một nhan đề hay là một nửa thành công của tác phẩm.”

(Khuyết danh)

69. “Ngòi bút có uy lực hơn cả lưỡi gươm.”

(Edward Bulwer Lytton)

70. “Cuối cùng văn chương cũng chính là nghề mộc. Anh đều làm việc với hiện thực, một vật liệu cũng cứng như gỗ.”

(Gabriel Garcia Marquez)

71. “Quy luật tổng quát, bao trùm của văn học là “tương ứng với cuộc sống, với thời đại, là độc đáo, là không lặp lại.”

(Nguyễn Văn Hạnh & Huỳnh Như Phương)

72. “Sống trong văn học, sống trong cuộc đời.”

(Nguyễn Tuân)

73. “Nghệ thuật là biết tước bỏ và tập trung.”

(L.Tolstoy)

74. “Nếu như cảm hứng nhân vản nghiêng về đồng cảm với những khát vọng rất người của con người, cảm hứng nhân văn thiên về ngợi ca vẻ đẹp của con người thì cảm hứng nhân đạo là cảm hứng bao trùm.”

(Hoài Thanh)

75. “Có thể xem quá trình sáng tạo là quá trình luyện ngọc. Tác phẩm được hình thành, hình tượng được tạo ra lung linh ánh sáng của ngọc quý. Nhưng nếu tinh ý, ta có thể nhìn thấy máu, thấy nước mắt, thấy niềm vui và nỗi buồn của người thợ kỳ tài.”

76. “Mọi lí thuyết đều là màu xám, chỉ cây đời mãi mãi xanh tươi.”

(Goethe)

77. “Văn chương có đủ sức để sửa sang cuộc đời mới đáng lưu truyền ở đời.”

(Ngô Thế Vinh)

78. “Văn học là tấm gương lớn di chuyển dọc theo đường đời.”

(Stendhal)

79. “Một tác phẩm nghệ thuật là kết quả của tình yêu.”

(L.Tolstoy)

80. “Tôi tin văn chương không chỉ đem lại mỹ cảm, mà đó còn là một phương tiện tuyệt vời để khám phá một vùng đất thấu hiểu một quốc gia và cảm mến một dân tộc.”

(Nguyễn Nhật Ánh)

B. Nhận định hay về người sáng tác

1. “Một nhà văn đích thực như một bức tranh treo trên tường mà khi tháo nó ra thì vĩnh viễn để lại khoảng trống.”

(Khuyết danh)

2. “Cuộc sống càng khắc nghiệt, hiện thực càng ghê gớm, miếng ăn manh áo trở thành vấn đề riết róng thì văn học càng phải nâng đỡ con người ta, nó đòi hỏi trí tưởng tượng, đòi hỏi con người phải bứt phá.”

(Nguyễn Huy Thiệp)

3. “Tôi nghĩ nếu vẽ một biểu tượng của nghệ viết mà tôi đang đeo đuổi, tôi sẽ vẽ hình ảnh của giọt nước mắt hay gần giống như thế. Bởi văn học vẫn còn những rào cản ngôn ngữ. Khi viết về thân phận, nỗi đau, sự bối rối thường trực của con người trước những biến cố của cuộc đời, tôi ao ước những trang biết của mình có được sự rung cảm như những giọt nước mắt.”

(Nguyễn Ngọc Tư)

4. “Cuộc đời của nhà thơ, giá trị của nhà thơ không nên tìm ở đâu khác mà phải chính trong tác phẩm của họ.”

(H.Heine)

5. “Là thi sĩ nghĩa là ru với gió

Mơ theo trăng, và vơ vẩn cùng mây

Để linh hồn ràng buộc với muôn dây

Hay chia sẻ bởi trăm tình yêu mến.”

(Xuân Diệu)

6. “Biết tài mình còn ít, có hạn, tôi chủ động coi mỗi bài thơ của tôi là một cái bước, một nấc thang, những bài thơ sau sẽ vượt qua những bài thơ trước mà đi dần đến thành tựu.”

(Xuân Diệu)

7. “Các ông muốn viết tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là sự thực ở đời.”

(Vũ Trọng Phụng)

8. “Văn cần có cốt cách, cũng như thân thể người ta có bộ xương.”

(Lưu Hiệp, trích Văn tâm điêu long)

9. “Một nhà văn lớn quyết không thể chỉ mang một con dấu.”

(Buffon)

10. “Chỉ có người nào nói được với mọi người những điều mới mẻ, có ý nghĩa và thú vị, nhìn thấy những gì mà người khác không nhận ra, người đó mới có thể là nhà văn.”

(Paustovsky, trích Bông hồng vàng và bình minh mưa)

11. “Viết văn là đem đến cho tâm hồn người ta đồng thời sự yên ổn và không yên ổn, cùng một lúc vừa cởi giải vừa gây băn khoăn thắc mắc.”

(Nguyễn Minh Châu)

12. “Đừng nói: Trao cho tôi đề tài. Hãy nói: Trao cho tôi đôi mắt.”

(Rasul Gamzatov)

13. “Người nghệ sĩ đích thực, người nghệ sĩ có tài năng bao giờ cũng mang đến cho đời một cái gì mới, một cái gì riêng biệt chưa từng có.”

(Nguyễn Văn Hạnh, Huỳnh Như Phương)

14. “Nhà thơ như con ong biến trăng hoa thành một mật

Một giọt mật thành đòi vạn chuyến ong bay.”

(Chế Lan Viên)

15. “Trong nghệ thuật, không phải cái mới nào cũng hay, nhưng chắc chắn cái nào hay cũng mới.”

(Nguyễn Đăng Điệp)

16. “Khi cuộc sống xuất hiện những nỗi niềm thiết tha không bút nào tả xiết đối với năng lực thông thường, nghệ sĩ là người vượt qua giới hạn đó để đưa nỗi niềm kia vào hàng vĩnh viễn.”

(Phương Lựu)

17. “Nhà thơ là người phát ngôn, người đặt tên, người đại diện cái đẹp… Dấu hiệu và bằng chứng của nhà thơ là ở chỗ anh ta nói được những lời người khác chưa từng nói.”

(Khuyết danh)

18. “Nghề văn là nghề chuyên nghiệp về sự ngẫm nghĩ. Nhà văn tự xem mình là kẻ có khả năng, có trách nhiệm và có ham thú đúc kết nhân tình thế thái, đặng tìm ra cho bản thân mình và bạn đọc của mình những giá trị, những ý nghĩa vừa cố định vừa thay đổi không ngừng của đời sống con người.”

(Bảo Ninh)

19. “Không người làm thơ nào không phải trải qua những cơn tuyệt vọng muốn quẳng bút đi làm nghề khác cho nó khỏe. Nhưng thơ là một nghiệp, một tình yêu đắm đuối.”

(Lê Đạt)

20. “Ngọn gió nhà thơ băng qua rừng, băng qua biển để tìm ra tiếng nói của riêng mình.”

(Rabindranath Tagore)

21. “Nhà văn xét cho cùng, chỉ sống một phần bằng vào sự trải nghiệm thôi, nhà văn tồn tại bằng trí tưởng tượng của mình.”

(Nguyễn Đình Tú)

22. “Anh chỉ là một giọt nước thôi như các giọt

Chỉ vì ở trong bể thôi, nên anh đã mặn như đời.”

(Chế Lan Viên)

23. “Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người.”

(George Sand)

24. “Dù anh viết xuôi viết ngược như thế nào, dù cho rằng anh viết về sự giận dữ, về lòng căm thù, về nỗi đau khổ chán chường thì rút cuộc cũng để truyền thổi vào giữa tâm hồn người đọc một niềm tin vào cuộc sống, một tình yêu bát ngát đối với cuộc sống.”

(Nguyễn Minh Châu)

25. “Nghệ thuật là ở chỗ tìm ra cái phi thường trong cái bình thường và cái bình thường trong cái phi thường.”

(Denis Diderot)

26. “Hãy biết rằng chính trái tim bạn đang lên tiếng và rên rỉ khi tay bạn viết.”

(Alfed de Musset)

27. “Bể khổ của nhân loại là hầm mỏ khai thác không vơi cạn của đời tôi.”

(V.Hugo)

28. “Một chữ tình để duy trì thế giới, một chữ tài để tô điểm càn khôn.”

(Trương Trào)

29. “Có những đêm không ngủ,

nước mắt rực cháy và thổn thức,

lòng tràn ngập nhớ nhung…

Khi đó tôi viết.”

(Lermontov)

30. “Nhà văn không có phép thần thông để vượt ra ngoài thế giới này, nhưng thế giới này trong con mắt nhà văn phải có một hình sắc riêng.”

(Hoài Thanh)

31. “Phát kiến của nhà văn vẫn luôn đi trước biến cố hiện thực, đó là hiện tượng chưa có ai để tâm tìm lời giải đáp.”

(Albérès)

32. “Điều then chốt là phải luôn luôn sáng tạo ra cái mới… Cái quý của nhà văn là sáng tạo ra cái mới chứ không phải viết được nhiều.”

(Trần Đình Sử)

33. “Người nghệ sĩ không thể lạnh lùng khi sáng tạo. Khi viết, máu phải sôi lên.”

(Solokhov)

34. “Qua giọng hát, anh nhận ra người hát

Qua nét khắc, anh nhận ra người thợ bạc.”

(Rasul Gamzatov)

35. “Thế giới được tạo lập không phải một lần, mà mỗi lần người nghệ sĩ độc đáo xuất hiện thì lại một lần thế giới được tạo lập.”

(Marcel Proust)

36. “Không người nghệ sĩ vĩ đại nào lại thấy mọi thứ như bản chất của nó. Nếu anh ta thấy như vậy, anh ta sẽ không còn là nghệ sĩ.”

(Oscar Wilde)

37. “Dù khi sáng tác, nhà văn ở giữa hoang đảo của lòng mình, ông ta vẫn không thể không nghe thấy tiếng dội của sóng biển thời đại xô vào vách đá tâm hồn.”

(Huỳnh Như Phương)

38. “Ở đâu có lao động thì ở đó có sáng tạo ngôn ngữ. Nhà văn không chỉ học tập ngôn ngữ của nhân dân mà còn là người phát triển ra ngôn ngữ sáng tạo, không nên ăn bám vào người khác.”

(Nguyễn Tuân)

39. “Nghệ sĩ là con người biết khai thác những ấn tượng riêng – chủ quan – của mình, tìm trong những ấn tượng riêng ấy cái có giá trị khái quát và làm cho chúng có được hình thức riêng.”

(M.Gorky)

40. “Đặc quyền vốn thuộc về tất cả các nhà văn là thử nghiệm khả năng của ngôn ngữ theo mọi cách họ có thể tưởng tượng ra – mà nếu không có tinh thần phiêu lưu đó, không điều gì mới mẻ có thể ra đời.”

(Haruki Murakami)

41. “Những gì tôi viết ra là những gì thương yêu nhất của tôi, những ước mong nhức nhối của tôi.”

(Nguyên Hồng)

42. “Với nhà văn, chỉ có một hình thức ái quốc tồn tại: thái độ của anh ta với ngôn ngữ.”

(Joseph Brodsky)

43. “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy.”

(Hồ Chí Minh)

44. “Một cuộc thám hiểm thực sự không phải ở chỗ cần một vùng đất mới mà cần một đôi mắt mới.”

(Marcel Proust)

45. “Bạn hãy giữ lấy cái gì là riêng của mình, hãy săn sóc cho nó phát triển tự do. Lúc một nghệ sĩ không có cái gì là riêng của mình thì phải thấy ở người đó chẳng có gì hết.”

(M.Gorky)

46. “Người nghệ sĩ tôi luyện bản thân trong mối tương quan liên tục giữa mình và người khác, tại quãng đường giữa cái đẹp không thể bỏ qua và cộng đồng không thể tách rời.”

(A.Camus)

47. “Ngồi xuống viết mới vô nghĩa làm sao khi anh còn chưa đứng lên để sống.”

(Henry David Thoreau)

48. “Hãy lấp đầy trang giấy với hơi thở của con tim.”

(William Wordsworth)

49. “Để có thể viết về cuộc đời, đầu tiên bạn phải sống nó đã.”

(Ernest Hemingway)

50. “Sống đã rồi hãy viết, hãy hòa mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân.”

(Nam Cao)

C. Nhận định hay theo thể loại

Chủ đề: Thơ ca

1. Anđecxen đã lượm lặt những hạt thơ trên luống đất của người dân cày, ấp ủ chúng nơi trái tim ông rồi gieo vào những túp liều, từ đó lớn lên và nở ra những đóa hoa thơ tuyệt đẹp, chúng an ủi trái tim những người cùng khổ. (Pauxtopxki)

2. Nhà thơ như con ong biến trăm hoa thành mật ngọt.

3. Một mật ngọt thành đòi vạn chuyến ong bay. (Chế Lan Viên)

4. Vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi.

5. Hãy nhặt lấy chữ của đời mà góp nên trang. (Chế Lan Viên)

6. Cuộc sống là cánh đồng màu mở để cho thơ bén rễ sinh sôi. (Puskin)

7. Thơ ca mang đến cho con người những điều kỳ diệu.

8. Người giai nhân: bến đợi dưới cây già . Tình du khách: thuyền qua không buộc chặt. (Xuân Diệu)

10. Thơ ca mang đến cho con người những điều kỳ diệu.

11. Thi ca là một tôn giáo không kì vọng.

12. Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn cao cả, đa cảm. (Voltaire)

13. Thơ là viên kim cương lấp lánh dưới ánh mặt trời. (Sóng Hồng)

14. Thơ là thần hứng. (Platon)

15. Thơ là ngọn lửa thần. (Đecgiavin)

16. Thơ ca là niềm vui cao cả nhất mà loài người đã tạo ra cho mình.(C. Mac)

17. Thơ trước hết là cuộc đời sau đó mới là nghệ thuật. (Bêlinxki)

18. Thơ là cái nhụy của cuộc sống, nên nhà thơ phải đi hút cho được cái nhụy ấy và phấn đấu làm sao cho cuộc đời của mình cũng có nhụy. (Phạm Văn Đồng)

19. Bài thơ anh, anh làm một nửa mà thôi.

20. Còn một nửa để mùa thu làm lấy.

21. Cái xào xạc hồn anh chính là xào xạc lá.

22. Nó không là anh nhưng nó là mùa. (Chế Lan Viên)

23. Đối với nhà thơ thì cách viết, bút pháp của anh ta là một nửa việc làm. Dù bài thơ thể hiện ý tứ độc đáo đến đâu, nó cũng nhất thiết phải đẹp. Không chỉ đơn giản là đẹp mà còn đẹp một cách riêng. Đối với nhà thơ, tìm cho ra bút pháp của mình – nghĩa là trở thành nhà thơ. (Raxun Gamzatop)

24. Thơ chỉ bật ra trong tim khi cuộc sống đã thật tràn đầy. (Tố Hữu)

25. Làm thơ là cân một phần nghìn milligram quặng chữ.(Maiacopxki)

26. Một câu thơ hay là một câu thơ có sức gợi. (Lưu Trọng Lư)

27. Cái kết tinh của mỗi vần thơ và muối bể 28. Muối lắng ở ô nề, thơ đọng ở bể sâu. (Nghĩ về thơ – Chế Lan Viên)

29. Hình thức cũng là vũ khí

30. Sắc đẹp câu thơ cũng phải đấu tranh cho chân lí. (Nghĩ về thơ – Chế Lan Viên) 31. Đời thi sĩ là thơ, như đời một nông dân là lúa.

32. Nhan sắc của viên ngọc ư! Có khi là nhiệm vụ nó đấy rồi. (Sổ tay thơ – Chế Lan Viên)

33. Câu thơ phải luôn bất ổn và xôn xao.

34. Không thể nằm yên mà ngủ được nào. (Chế Lan Viên)

35. “Ta là ai?” Như ngọn gió siêu hình 36. Câu hỏi hư vô thổi nghìn nến tắt.

37. “Ta vì ai?” Khẽ xoay chiều ngọn bất.

38. Bàn tay người thắp lại triệu chồi xanh. (Chế Lan Viên)

39. Thi sĩ là con chim sơn ca ngồi trong bóng tối hát lên những tiếng êm dịu để làm vui cho sự cô độc của chính mình. (B. Shelly)

40. Để trong lòng là chí, ngụ ra ý là thơ. Người có sâu, cạn cho nên thơ mờ có tỏ, rộng hẹp khác nhau. Người làm thơ không ngoài lấy trung hậu làm gốc, ý nghĩa phải hàm súc, lời thơ phải giản dị.(Nguyễn Cư Trinh)

41. Thơ là một bức họa để cảm nhận thay vì để ngắm. (Leonardo DeVinci)

42. Thơ ca làm cho tất cả những gì tốt đẹp nhất trên đời trở thành bất tử. (Shelly)

43. Thơ là rượu của thế gian. (Huy Trực)

44. Trong tâm hồn của con người đều có cái van mà chỉ có thơ ca mới mở được. (Nhêcơraxop)

45. Trên đời có những thứ chỉ giải quyết được bằng thơ.(Maiacopxki)

46. Nhà thơ, ngay cả các nhà thơ vĩ đại nhất cũng phải đồng thời là những nhà tư tưởng. (Bêlinxki)

47. Thơ là chuyện đồng điệu. (Tố Hữu)

48. Thơ là tiếng gọi đàn. (Xuân Diệu)

49. Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp. (Sóng Hồng)

50. Thơ sinh ra từ tình yêu và lòng căm thù, từ nụ cười trong sáng hay giọt nước mắt đắng cay. (Raxun Gamzatôp) 51. Thơ ca là tiếng hát của trái tim, là nơi dừng chân của tinh thần, do đó không đơn giản mà cũng không thần bí, thiêng liêng… Thơ ca chân chính phải là nguồn thức ăn tinh thần nuôi tâm hồn phát triển, nó không được là thứ thuốc phiện tinh thần êm ái, nhỏ nhen mà độc hại… (LLVH)

52. Tôi thu thập hình tượng như con ong hút mật vậy. Một con ong phải bay một đoạn đường bằng sáu lần xích đạo trong một năm ba tháng và đậu trên bảy triệu bông hoa để làm nên một gam mật.(P. Povienko)

53. Những câu thơ lấp lánh như những tấm huy chương.(Pauxtopxki)

54. Thơ là bà chúa của nghệ thuật. (Xuân Diệu)

55. Thơ là tiếng nói của tri âm. (Tố Hữu)

56. Giọng ca buồn là thích hợp nhất cho thơ. (Etga Pô)

57. Thơ ca phải say mới thích. (Tố Hữu)

58. Từ bao giờ cho đến bây giờ, từ Hômerơ đến kinh thi, đến ca dao Việt Nam, thơ vẫn là một sức đồng cảm mãnh liệt và quảng đại. Nó đã ra đời giữa những vui buồn của loài người và nó sẽ kết bạn với loài người cho đến ngày tận thế. (Hoài Thanh)

59. Thơ chính là tâm hồn. (M. Gorki)

60. Thơ là thơ đồng thời là họa, là nhạc, là chạm khắc theo một cách riêng. (Sóng Hồng)

61. Thơ là tiếng lòng. (Diệp Tiếp)

62. Thơ là thư kí chân thành của trái tim. (Duy bra lay)

63. Thơ hay là thơ giản dị, xúc động và ám ảnh. Để đạt được một lúc ba điều ấy đối với các thi sĩ vẫn còn là điều bí mật. (Trần Đăng Khoa)

64. Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp. (Sóng Hồng)

65. Bài thơ hay là bài thơ đọc lên không còn thấy câu thơ mà chỉ còn thấy tình người và tôi muốn thơ phải thật là gan ruột của mình.(Tố Hữu)

66. Hãy hát lên khi mỗi mảnh hồn anh là một sợi dây đàn (Platông)

67. Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa. (Xuân Diệu)

68. Thơ cũng như nhạc có thể trở thành một sức mạnh phi thường khi nó chinh phục được trái tim của quần chúng nhân dân. (Sóng Hồng)

69. Câu thơ hay là câu thơ có khả năng đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong kí ức của con người. (Chu Văn Sơn)

70. Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa từ từ ngữ.

71. Mỗi chữ phải là hạt ngọc buông xuống trang bản thảo. Hạt ngọc mới nhấy của mình tìm được do phong cách riêng của mình mà có. (Tô Hoài)

72. Thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn con người trước cuộc đời. (Tố Hữu)

73. Thơ là cây đàn muôn điệu của tâm hồn, của nhịp thở con tim. Xưa nay thơ vẫn là cuộc đời, là lương tri, là tiếng gọi con người hãy quay về bản chất thực của mình để vươn lên cái chân, thiện, mỹ, tới tầm cao của khát vọng sống, tới tầm cao của giá trị sống.

74. Thơ là tâm hồn, tình cảm. Nó diễn đạt rất thành công mọi cung bậc tình cảm đa dạng và phong phú của con người: niềm vui, nỗi buồn, sự cô đơn, tâm trạng chán chường, tuyệt vọng, nỗi trăn trở, băn khoăn, sự hồi hợp, phấp phỏng, một nỗi buồn vu vơ. Một nỗi niềm bâng khuâng khó tả, một sự run rẩy thoáng qua, một phút chốc ngẩn ngơ… Có những tâm trạng và cung bậc tình cảm của con người chỉ có thể diễn đạt bằng thơ. Chính vì thế thơ không chỉ nói hộ lòng mình, thơ còn là sự an ủi, vỗ về, động viên khích lệ người ta đứng dậy đi tới.

75. Thơ ca đồng thời song hành với con người chức năng thức tỉnh lương tri đang ngủ. (Eptusencô)

76. Cũng như nụ cười và nước mắt, thực chất của thơ là phản ánh một cái gì đó hoàn thiện từ bên trong. (R.Tagore)

77. Thơ phát khởi trong lòng người ta.(Lê Quý Đôn)

78. Hãy xúc động hồn thơ cho ngọn bút có thần.(Ngô Thì Nhậm)

79. Sáng tác thơ là một việc do cá nhân thi sĩ làm, một thứ sản xuất đặc biệt và cá thể. Anh phải đi sâu vào tâm hồn cá biệt của anh để nói cái to tát của xã hội, cái tốt đẹp của chế độ, để tránh cái khô khan, nhạt nhẽo, anh phải có cá tính, anh phải trau dồi cái độc đáo mà công chúng rất đòi hỏi. Nhưng đồng thời anh phải đấu tranh để cái việc sự sáng tạo ấy không trở thành anh hùng chủ nghĩa. (Xuân Diệu)

80. “Thơ là lửa và sáng tác của nhà thơ là sự cháy lên.” (R. Gamtatov)

81. “Chim ưng bay ngược gió, cá bơi ngược dòng. Nhà thơ làm thơ khi đón nhận những cảm xúc mạnh mẽ, những cảm xúc nhiều khi không phải niềm vui sướng mà là nỗi đau.” (R. Gamtatov)

82. “Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn cao cả, đa cảm.” (Voltaire)

83. Thơ “là sự hiện thân cho những gì thần kín nhất của con người và thiêng liêng nhất của tâm hồn con người, và cho những hình ảnh tươi đẹp nhất, âm thanh huyền diệu nhất trong thiên nhiên.” (Lamactin)

84. “Văn xuôi lôi cuốn người đọc như dòng nước đưa ta đi lần lượt từ điểm này đến điểm khác. Thơ trái lại chỉ chọn một ít điểm chính, bấm vào những điểm ấy thì tất cả động lên theo.” (Nguyễn Đình Thi)

85. “Thơ là bức họa để cảm nhận thay vì để ngắm.” (Leonardo De Vinci)

86. “Nhà thơ không như kì họa dị thảo trồng trong chậu cảnh, đem ra triển lãm một hai tuần. Nhà thơ như cây tùng bách mà sự trưởng thành đồng hởi có nhiều thời gian, qua bao thử thách sương tuyết. Thi ca giống như rượu ngon phải được ủ trong hầm nhiều chục năm thì hương vị mới đắm say mặn mà.” (Trần Đình Sử trích dẫn một nhà thơ Trung Quốc)

87. “Tôi là người đầu tiên làm cho thơ ca rời khỏi núi Parnasse, tôi đã tặng cho cái gọi là nàng thơ không phải cây đàn li–a 7 dây quy ước, mà là những thớ của trái tim con người, bị xúc cảm do những rung động của tâm hồn và của thiên nhiên.” (Lamactin)

88. “Cũng như nụ cười và nước mắt, thực chất của thơ là phản ánh một cái gì đó hoàn thiện từ bên trong.” (R.Tagore)

89. “Thơ là ảnh, là nhân ảnh. Thơ cũng ở loại cụ thể, hữu hình. Nhưng nó khác với cái hữu hình của văn. Cùng mọc lên từ cái đống tài liệu thực tế, nhưng từ một cái hữu hình, nó thức dậy được những vô hình bao la và điệp mãi lên trong ta một tâm hồn sứ điệp.” (Nguyễn Tuân)

90. “Hãy hát lên mỗi khi tâm hồn anh là một sợi dây đàn.” (Platon)

91. “Dầu theo con đường nào, một nhà thơ cũng phải cúc cung tận tụy đem hết tâm trí, dìu mài và lao động chữ, biến ngôn ngữ công cộng thành ngôn ngữ đặc sản độc nhất làm phong phú cho tiếng mẹ như một lão bậc trung thành của ngôn ngữ.” (Lê Đạt)

92. “Thơ là một tiếng nói ly khai chống lại sự lãng phí từ ngữ và sự thừa thãi điên rồ của chữ in.” (Laurena Folinghetti)

93. “Những chữ xơ xác nhất mà chúng ta đã nói đến cạn cùng, mất sạch tính chất hình tượng đối với mỗi chúng ta, những chữ ấy trong thơ ca lại lấp lánh, lại kêu giòn và tỏa hương.” (Paustovsky)

94. “Đừng lo đi tìm ngôn ngữ. Cảm xúc sẽ tự chọn ngôn ngữ của mình.” (Xuân Quỳnh)

95. “Nếu tự anh phải dằn vặt khổ sở để làm được một bài thơ thì anh sẽ cảm thấy quyện từng chữ, từng dấu phẩy trong đó.” (R. Gamtatov)

96. “Thơ là cái đó: sự im lặng giữa các từ. Nếu người ta lắng nghe cái im lặng đó, thì có những tiêng dội rất đa dạng và tinh tế.” (Tố Hữu)

97. “Thơ có chỗ khả giải, bất khả giải, bất tất giải, giống như hoa dưới nước, trăng trong gương, không cần câu nệ tới dấu tích.” (Tạ Trân)

98. “Chữ trong thơ và văn xuôi tuy giống nhau về hình thức nhưng khác nhau về giá trị.” (Valery)

99. “Thi nghi đạm bất nghi nồng, nhiên tất tu nồng hậu chi đạm.” (Thơ thích đạm hơn thích nồng, nhưng phải là sự đạm sau khi đã nồng) (Viên Mai)

100. “Cái cảm hoá được lòng người chẳng gì trọng yếu bằng tình cảm, chẳng gì đi trước được ngôn ngữ, chẳng gì gần gũi bằng âm thanh, chẳng gì sâu sắc bằng ý nghĩa. Với thơ, gốc là tình cảm, mầm lá là ngôn ngữ, hoa là âm thanh, quả là ý nghĩa”. (Bạch Cư Dị)

Chủ đề: Truyện thơ Nôm

1. “Truyện Nôm là sản phẩm sáng tạo kết hợp các cốt truyện có sẵn với khả năng tự sự của lục bát.” (Trần Đình Sử)

2. “Thế giới nhân vật truyện thơ Nôm có tình chất lí tưởng hóa nhiều hơn là hiện thực.”

(Kiều Thu Hoạch)

3. “Yếu tố thần kỳ chẳng những chỉ là một biện pháp nghệ thuật quan trọng để thực hiện mô hình cấu trúc gặp gỡ – tai biến – đoàn tụ mà còn là một đặc trưng thi pháp không thể thiếu của thể loại truyện này.”

(Kiều Thu Hoạch)

4. “Trong truyện thơ Nôm bình dân của người Việt, ngoài vấn đề tình yêu tự do, thì vấn đề bảo vệ tình vợ chồng, hay rộng hơn là bảo vệ gia đình trong thời kì tan rã của chế độ phong kiến là một vấn đề quan trọng nhất.”

(Nguyễn Lộc)

5. “Thể thơ trong truyện Nôm bắt nguồn từ thể thơ dân gian. Ngôn ngữ văn học trong truyện Nôm cũng bắt nguồn từ ngôn ngữ thơ dân gian.”

6. “Truyện thơ Nôm là sản phẩm văn học thời kỳ phong kiến suy tàn, mang ý nghĩa phản ánh một thời kì bùng nổ mạnh mẽ của đấu tranh giai cấp dưới chế độ phong kiến.”

(Đặng Thanh Lê)

7. “Trong truyện thơ Nôm bình dân, chi tiết nhiều khi được cường điệu đến mức hoang đường.”

(Nguyễn Lộc)

8. “Đó là những sáng tác văn học hầu hết có tình chất “trung thiên tiểu thuyết” và viết bằng thể thơ lục bát.”

(Lê Hoài Nam)

Chủ đề: Văn xuôi

1. “Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng, không bao giờ nhòa đi, ánh sáng ấy bấy giờ biến thành của ta, và chiếu tỏa lên mọi việc chúng ta sống, mọi con người ta gặp, làm cho thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ.”

(Nguyễn Đình Thi, trích Tiếng nói văn nghệ)

2. “Một tác phẩm văn học hay, theo tôi quan niệm, lõi phải dày, vỏ phải mỏng; căng, những tình cảm phải được đẩy đến tột cùng.”

(Nguyễn Khải)

3. “Cái đẹp mà văn học đem lại không phải cái gì khác hơn là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật.”

(Hà Minh Đức)

4. “Trên trang sách cuộc sống tuyệt vời biết bao nhưng cũng bi thảm biết bao. Cái đẹp còn trộn lẫn nỗi niềm sầu muộn. Cái nên thơ còn lóng lánh giọt nước mặt ở đời.”

(Nguyễn Văn Thạc, trích Mãi mãi tuổi 20)

5. “Bắt rễ ở cuộc đời hằng ngày của con người, văn nghệ lại tạo được sự sống cho tâm hồn người.”

(Nguyễn Đình Thi)

6. “Khi viết truyện ngắn, bạn phải cẩn thận để không làm nó giống thơ ca.”

(Alice Munro)

7. “Văn học là những chân trời chờ đợi.”

(Khuyết danh)

8. “Gốc sáng tạo được quyết định bởi độ trong trẻo của tâm.”

(Lê Vũ Trường Giang)

9. “Mỗi truyện ngắn phải là một sự phát hiện bất ngờ về con người.”

(Bùi Hiển)

10. “Điều quan trọng hơn là là sau mỗi cách kết thúc, tác giả phải gieo vào lòng người đọc những nhận thức sâu sắc về quy luật đời sống và những dự cảm về tương lai, về cái đẹp tất yếu sẽ chiến thắng.”

(Bùi Việt Thắng)

11. “Thi thoảng tôi nghĩ nếu tiểu thuyết là một chuyến du hành xa xôi, băng qua một cánh rừng thăm thẳm, đi giữa đồng hoang rộng lớn hoặc lang thang trong sa mạc mênh mông, thì truyện ngắn lại giống với một góc vườn sau nhà, nơi nụ hoa dại bất chợt mọc lên giữa um tùm cỏ dại, hay khoảng tường rêu xanh trên bức tường cũ kỹ nằm đằng sau khung cửa sổ, nơi vạt nắng sớm rắc lên vô sô hạt bụi vàng li ti.”

(Nhà văn Đỗ Quang Vinh)

12. “Trong sáng tạo nghệ thật, vấn đề “đôi mắt” được xem là một trong những đặc điểm cơ bản của chủ thể sáng tạo.”

(Khuyết danh)

13. “Nội dung tư tưởng của tác phẩm văn học không bao giờ là sự lí giải dửng dưng, lạnh lùng mà gắn liền với cảm xúc mãnh liệt.”

(Khuyết danh)

14. “Phải dồn nén tư tưởng vào trong một cốt truyện thật ngắn gọn, tự nhiên.”

(Nguyễn Minh Châu)

15. “Nghệ thuật miêu tả tâm lí con người là thước đo tài năng của người nghệ sĩ.”

(Khuyết danh)

16. “Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần ta lên, gợi những tình cảm cao quý và can đảm, không cần tìm một nguyên tắc nào để đánh giá nó nữa, đó là một cuốn sách hay và do một nghệ sĩ viết ra.”

(La Bruyère)

17. “Không có chi tiết thì tác phẩm không sống được. Ý nghĩa của chi tiết ở chỗ sao cho cái vặt vãnh không dễ nhận thấy lại trở thành to lớn, lấp lánh trước mọi người.”

(Paustovky)

18. “Tác phẩm văn học chân chính bao giờ cũng là sự tôn vinh con người qua những hình thức nghệ thuật độc đáo.”

(Khuyết danh)

19. “Truyện ngắn là con đom đóm trong đêm tối.”

(Nadine Gordimer)

20. “Văn học chân chính có khả năng nhân đạo hóa con người.”

(Khuyết danh)

21. “Theo tôi, viết truyện ngắn, cốt nhất phải tô đậm cái mở đầu và cái kết luận.”

(Chekhov)

22. “Tác phẩm nghệ thuật đạt tới cái đẹp theo nghĩa: mang được sự thật sâu xa của đời sống bên ngoài, đồng thời mang được sự thật tâm tình của con người.”

(Lê Đình Kỵ)

23. “Tác phẩm văn học lớn hấp dẫn người ta bởi cách nhìn nhận mới, tình cảm mới về những điều, những việc ai cũng biết cả rồi.”

(Nguyễn Đình Thi)

24. “Văn học lãng mạn không quan tâm đến thế giới như nó đang là mà quan tâm đến thế giới như nó có thể là và phải là.”

(Aristotle)

25. “Nghệ thuật viết văn là nghệ thuật của những chi tiết.”

(Chekhov)

26. “Mỗi chi tiết đắt giá ngoài ý nghĩa là một chi tiết chân thực còn cần đạt tới ý nghĩa tượng trưng, hàm chưa một cách nhìn, một cách đánh giá và năng lực tưởng tượng của nhà văn về cuộc sống và con người.”

(Bùi Việt Thắng)

27. “Nhà văn không chỉ viết bằng ngòi bút mà còn vẽ bằng từ ngữ thể hiện một cách hoàn hảo những tư tưởng của tác giả, xây dựng một bức tranh đậm đà, đắp nên những hình tượng sinh động, có sức thuyết phục đến nỗi người đọc trông thấy được những điều mà tác giả mô tả.”

(M.Gorky)

28. “Văn chương không phải đơn thuần là vấn đề cảm xúc, nó là vấn đề ngôn ngữ nữa. Văn chương là ngôn ngữ tạo ra cảm xúc.”

(Umberto Eco)

29. “Ngôn từ của tác phẩm văn chương khác lời nói thường ở chỗ nó gợi ra một tập hợp không sao kể xiết những ý tưởng, những tình cảm, những sự giải thích.”

(L.Tolstoy)

30. “Yếu tố đầu tiên của văn học là ngôn ngữ, công cụ chủ yếu của nó, và cùng với các sự kiện, các hiện tượng của cuộc sống là chất liệu của văn học.”

(M.Gorky)

31. “Xuyên qua ngôn ngữ, người ta có thể khám phá, cảm nhận được hiện thực.”

(Cao Hành Kiện)

32. “Hình tượng con người vô danh trong tác phẩm thường được các nhà văn xây dựng một cách chỉn chu, có số phận, có cá tính, tâm lí và đôi khi hội tụ đầy đủ mọi phẩm hạnh. Tuy nhiên nhà văn không định danh và vì không định danh nên nhân vật mãi mãi là những ám ảnh day dứt trong tâm hồn bạn đọc.”

(Mạc Ngôn)

33. “Cuối cùng truyện ngắn cũng như tiểu thuyết, điều chính yếu là qua nhân vật mà người viết đàm luận với người đọc về vai trò và số phận con người sống giữa xã hội và cuộc đời.”

(Nguyễn Minh Châu)

34. “Về phía độc giả, nhân vật phải là chiếc chìa khóa để giải mã những vấn đề hiện thực mà nhà văn đặt ra trong tác phẩm.”

(Hà Minh Đức)

35. “Nội tâm nhân vật thường có nét riêng cho thấy những bí ẩn của tâm hồn, phẩm chất, lí tưởng của nhân vật. Đặc biệt là những thay đổi trong ý thức thái độ sống và tâm lí của nhân vật qua các giai đoạn.”

(Ngữ văn 12 – Nâng cao, tập 1)

36. “Trong tác phẩm tự sự như tiểu thuyết, truyện ngắn hay tác phẩm kịch, nhân vật bao giờ cũng là yếu tố mang nghĩa thể hiện các giá trị nhân sinh.”

(Khuyết danh)

37. “Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho đường chúng ta đi, nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước lên đường ấy.”

(Nguyễn Đình Thi)

38. “Tác phẩm văn học giúp người đọc hiểu đời, hiểu người và hiểu chính mình.”

(Khuyết danh)

39. “Văn chương giúp người ta nhìn sâu hơn vào đời sống, sống sâu hơn với đời.”

(Hoàng Đăng Khoa)

40. “Giống như lúa, ngô, đậu,… những thứ cây gần gũi nhất trên cánh đồng. Văn chương chính là ngũ cốc trên cánh đồng người.”

(Nguyễn Quang Thiều)

41. “Giống như mọi con trai đau đớn đều cho ngọc, mọi tác phẩm văn học chất chứa nỗi đau đều kết ngọc dâng đời.”

(Khuyết danh)

42. “Không nên nhất thiết trói buộc truyền ngăn vào những khuôn mẫu gò bó. Truyện ngắn vốn nhiều vẻ, có truyện viết về cả một đời người, lại có truyện chỉ ghi lại một giây phút thoáng qua.”

(Nguyên Ngọc)

43. “Theo tôi quan niệm truyện ngắn phải có “chuyện” tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đây.”

(Nguyễn Quang Sáng)

44. “Theo tôi hiểu thì mọi truyện ngắn chỉ chứa đựng một tình thế như thế nào đó đã xảy ra trong đời sống, nếu có đến hai tình thế trở lên, truyện ngắn sẽ bị phá vỡ.”

(Nguyễn Kiên)

45. “Bắt đầu viết truyện, tôi cố gắng tìm ra một cái tứ. Nó là cái gì ư, nó là chủ đề đấy, nhưng đã gắn với hình ảnh, với chất liệu.”

(Ma Văn Kháng)

46. “Nhưng viết cách nào thì viết, truyện ngắn cũng như mọi thể tài văn học khác, là một phương tiện để nhà văn tiếp xúc với đời giá. Sau cùng văn là sự đối thoại giữa người đọc và người viết. Truyện ngắn phải mang đậm dấu ấn của tác giả, biểu hiện sự tồn tại của tác giả. Đầu tiên, trước hết là tấm lòng đằm thắm của anh, sau đó là bút pháp, giọng nói, nhịp điệu câu chuyện của anh, những “cái áo” “làn da” của tấm lòng tác giả. Nếu không có gì đó nói, làm sao anh nâng nổi ngôi bút của anh cho được?”

(Nguyễn Thành Long)

47. “Với tôi, thường cốt truyện không thành vấn đề lắm. Và cả nhân vật nữa, giữa nhân vật và tôi không có những phân biệt đáng kể. Tôi không bám vào hiện tượng quan sát được, mà thường ướm mình vào nhân vật, không giả sử mình đóng vai người khác sẽ ra sao, mà thường giả sử trong trường hợp đó, mình sẽ xử sự ra sao. Tôi muốn huy động vai trò của bản thân tới mức cao nhất. Và mỗi truyện ngắn trở thành một mảnh của sự phân thân.”

(Đỗ Chu)

48. “Từ nguyên mẫu đến nhân vật, có sự tái tạo của nhà văn. Đây là một điều quan trọng. Trong tác giả, hình tượng nhân vật dần dà dậy lên một đời sống riêng, nó gồm những nét chủ yếu trong thực tế, cũng đồng thời lại óng ả lên những sắc thái mới, khiến cho đẹp đẽ hơn, thân thiết hơn. Cái gì đã xảy ra vậy? Nhà văn hồi tưởng lại một hình ảnh cụ thể. Những cái hình ảnh ấy đã trở thành một kỷ niệm, một mảnh của quá khứ, của tâm hồn. Nó lại giữ được đến những khi kỷ niệm khác vang vọng, giao lưu, bồi đắp; đó những tình cảm, suy nghĩ cũ, mới; do những ước vọng ấm áp thiết tha; tóm lại, do cả cuộc đời, sự từng trải của tác giả.”

(Nhà văn Bùi Hiển)

49. “Về mặt nội dung cũng như về tư tưởng, truyện ngắn không có gì khác tiểu thuyết. Nó cũng phải nói những gì cần thiết cho nó, chỉ có điều do ngắn, nên khó hơn. Truyện ngắn đòi hỏi sự nghiêm khắc, sự chính xác trong hình thức. Truyện ngắn đòi hỏi một công phu lao động lớn. Đây là chỗ đánh dấu trình độ nghệ thuật một nền văn học. Nhà văn cần phải cảm thấy vinh dự khi thấy mình trước tiên là một người viết truyện ngắn.”

(Nhà văn Liên Xô Alexandr Fadeev)

50. “Truyện ngắn là một hình thức nghệ thuật khó khăn bậc nhất. Trong các tác phẩm thể tài lớn, chúng ta có thể “đơn” cho độc giả “no” với những món sang đại loại như miêu tả cho thật sinh động, đối thoại cho thật sắc,… Còn như trong truyện ngắn, tất cả như trong bàn tay anh. Anh phải thông minh, như anh đã phải biết. Bởi lẽ, hình thức nhỏ không có nghĩa là nội dung không lớn lao. Anh phải viết một cách ngắn gọn, như nhà thơ làm thơ tuyệt. Nhưng ngắn gọn đây là ngắn gọn tập trung tài liệu, lựa chọn những gì cần viết. Về mặt kiến tạo, truyện ngắn cần phải có những dấu phẩy, những chữ “nhưng”. Cần phải có những tác phẩm trọn vẹn. Truyện ngắn là một trường học tốt nhất đối với các nhà văn”

(Aleksey Nikolayevich Tolstoy)

51.  “Muốn tạo nên một đêm trăng, anh nói đến nào là bầu trời trong, ánh mây bạc, ánh trăng dịu dàng, tiếng đàn văng vẳng…, viết xong thấy chán ngấy không thể chịu được, trong khi một nhà văn khác chỉ nhắc đến một mảnh chai lấp loáng bên đường là người ta biết có trăng sáng.”

(Nguyễn Đình Thi)

52. “Tình huống là cái sống còn của truyện ngắn.”

(Nguyễn Minh Châu)

53. “Tình huống truyện như một thứ nước rửa ảnh làm nổi hình nổi sắc nhân vật”

(Nguyễn Đăng Mạnh)

54. “Xem văn vẻ tự nhiên của trời đất xưa nay, có thể ngộ ra phép kết cấu của người viết văn. Văn tự nhiên như núi sông thường thấy, nhìn đầu biết cuối sẽ ứng theo, nhìn cuối lại ứng với đầu, nhìn giữa lại ứng cả đầu với cuối, đó há không phải là kết cấu tuyệt diệu hay sao?”

(Mao Tôn Cương)

55. “Những chi tiết hay đến mấy đi chăng nữa mà không phục vụ chủ đề, thì cũng trở nên vô ích.”

(Nhà văn Vũ Thị Thường)

56. “Nhân vật là trụ cột của sáng tác, phải chuẩn bị nhân vật trước tiên”

(Tô Hoài)

57. “Có thể vì một truyện ngắn hay như một thứ quà có nhiều vỏ, luôn luôn làm cho đứa trẻ háu ăn bị “nhỡ tàu”. Mỗi lần bóc ra một lớp vỏ, người đọc thở phào thế là xong mọi chuyện, chắc là không phải chỉ đợi gì nữa, thì một lớp vỏ khác lại hiện ra. Hành động bên trong của truyện cần phải phát triển một cách kín đáo, trong từng câu văn, luôn luôn nó cần được bao phủ bằng những gì bề ngoài, để rồi, rút cục, những cái bề ngoài này lại góp vào việc giúp cho người đọc hiểu ra sự kiện chủ yếu. Đó chính là thứ vỏ lần lần giúp ta thấy rõ cái quả ẩn mãi bên trong.”

(Juan Bosch – nhà văn Trung Mỹ)

58. “Truyện ngắn dường như là đứa con tất yếu của người mẹ thơ và người cha văn xuôi. Nó là thơ viết bằng văn xuôi, bề ngoài mang tính cha mà bề trong mang tính mẹ.”

(Phạm Thị Hoài)

59. “Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ: Chỉ liếc qua những đường vân trên cái khoanh gỗ tròn tròn kia, dù sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc.”

(Nguyễn Minh Châu)

60. “Nhân vật là nơi duy nhất tập trung tất thảy, giải quyết hết thảy trong một sáng tác.”

(Tô Hoài)

61. “Toàn truyện ngắn phải là vòng tròn khép kín, không dài quá, không ngắn quá, không xô đẩy xộc xệch, thậm chí không thừa một chi tiết.”

(Ma Văn Kháng)

Chủ đề: Kịch

1. “Các nhân vật kịch phần đông đều đơn giản về mặt bên trong hơn so với hình tượng tự sự.”

(Hegel)

2. “Kịch đòi hỏi những tình cảm mãnh liệt.”

(M.Gorky)

3. “Xung đột là cơ sở của kịch.”

(Fadeev)

4. “Xung đột là biểu hiện cao nhất sự phát triển mâu thuẫn giữa các lực lượng, các tính cách trong một vở kịch. Chính nó tạo nên kịch tính cho một vở kịch.”

(Lê Tiến Dũng)

5. “Kịch, bi kịch, hài kịch là thể loại khó nhất trong văn học, khó là vì một vở kịch đòi hỏi mỗi nhân vật trong vở kịch phải thể hiện tính cách bằng lời nói và hành động, không có lời mách bảo, gợi ý của tác giả.”

(M.Gorky)

6. “Nếu không có sân khấu thì kịch chỉ có linh hồn chứ chưa có thể xác.”

(Gogol)

7. “Tình thế giàu xung đột là đối tượng ưu tiên của nghệ thuật kịch.”

(Hegel)

8. “Những vở kịch không có sự phát triển của sự kiện, không có sự xung đột của các mâu thuẫn chỉ có thể là những vở kịch tồi.”

(Lunacharsky)

9. “Bi kịch là sự bắt chước hành động hệ trọng và trọn vẹn nhằm dùng hành động, chứ không phải bằng kể chuyện, bằng cách gây nỗi xót thương và nỗi sợ hãi để thực hiện sự thanh lọc những nỗi xúc động tương tự.”

(Aristotle)

10. “Hài kịch phải là bức tranh và tấm gương phản chiếu cuộc sống xã hội của chúng ta.”

(Gogol)

11. “Cái chủ yếu mà bi kịch đã lôi cuốn lòng người chính là sự diễn biến và nhận biết.”

(Aristotle)

12. “Trong bi kịch, qua cái chất của nhân vật chính, người ta tìm thấy cái thiêng liêng vô giá của sự sống chân chính và sự bất tử của cộng đồng. Vì thế, nhân vật chính của bi kịch thường là những nhân vật anh hùng với ý nghĩa tích cực cao cả.”

(Lê Bá Hán)

13. “Nếu tác dụng của hài kịch là sửa chữa các tính xấu của con người thì tôi tin rằng không phải chừa ra một loạt tính xấu nào cả.”

(Moliere)

14. “Bi kịch mô phỏng hành động, nó mô phỏng những con người đang hành động.”

(Aristole)

Xem thêm những đoạn văn nghị luận văn học đạt điểm cao của học sinh trên cả nước hay khác:

• Dẫn chứng nghị luận văn học tiêu biểu
• Dẫn chứng nghị luận văn học lớp 9
• Dẫn chứng nghị luận văn học lớp 12
• Dẫn chứng nghị luận văn học về tuổi trẻ
• Dẫn chứng nghị luận văn học cho học sinh giỏi

---