(Siêu ngắn) Soạn bài Dế chọi - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Dế chọi trang 18, 19, 20, 21, 22 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 9 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 9 dễ dàng soạn văn 9.

(Siêu ngắn) Soạn bài Dế chọi - Kết nối tri thức

Soạn bài: Dế chọi - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

A/ Hướng dẫn soạn bài Dế chọi

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 18 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Em đã chơi hay quan sát trò chọi dế bao giờ chưa? Em hiểu gì về trò chơi này?

Trả lời:

- Em đã quan sát trò chơi chọi dế, chọi dế là một trò chơi chiến đấu giữa hai con dế đực để mua vui cho người xem. Dế chọi phải là con dế đực, trẻ con thường tự mò mẫm bắt dế tự nhiên rồi cho đá chọi với nhau.

Câu 2 (trang 18 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Em suy nghĩ thế nào về hậu quả của việc một ông vua lại mê chơi trò chọi dế?

Trả lời:

- Hậu quả: gây ra nhiều hậu quả tiêu cực đối với nhà vua, nhân dân và đất nước.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc: 

1. Theo dõi: Thời gian, không gian và sự việc liên quan đến nhan đề của truyện.   

Trả lời:

- Thời gian: đời Tuyên Đức nhà Minh

- Không gian: trong cung.

2. Theo dõi: Hoàn cảnh của nhân vật chính trong truyện.

Trả lời:

 - Dự khoa Đồng tử nhưng lâu không thi đỗ, tính chất phác nên bị bọn lí dịch gian xảo ép làm chức lí chính, tìm đủ cách chối từ mà không được, chưa đầy một năm thì chút ít gia sản đã cạn kiệt.

3. Theo dõi: Bà đồng bói toán có liên quan đến những sự việc nào trong truyện?

Trả lời:

- Bà đồng bói toán đưa ra bức vẽ về vị trí có con dế, chỗ bắt dế.

4. Dự đoán: Điều gì xảy ra sau khi con Thành sống lại nhưng “thần thái ngây ngốc như người gỗ, cứ ngủ mê mệt”?

Trả lời:

- Cơ thể hồn con Thành đã nhập vào xác của con dế.

5. Theo dõi: Con dế mới bắt được có gì kì lạ?

Trả lời:

- Vừa nhỏ, vừa ngắn mà màu tía.

- Hình dáng như con chó, cánh hoa mai, đầu vuông chân dài.

6. Đối chiếu: Điều em dự đoán ở trên có chính xác không?

Trả lời:

- Điều em dự đoán bên trên là chính xác.

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc: 

Câu 1 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Nêu các sự kiện tạo nên cốt truyện và nhận xét ngắn gọn về không gian, thời gian, nhân vật chính trong truyện.

Trả lời:

- Các sự kiện tạo nên cốt truyện là:

+ Vua mê trò chọi dế, khiến từ lí dịch đến quan lại đua nhau tìm dế hay để nộp lên trên; dân đen là những người phải chịu cái hoạ nộp dế chọi.

+ Thành do không đáp ứng được yêu cầu của quan trên nên đã bị đánh đập tàn tệ.

+ Theo sự chỉ dẫn của bà đồng gù làm nghề bói toán, Thành đã bắt được một con dế quý.

+ Cha mẹ đi vắng, đứa con trai của Thành tò mò mở lồng xem, để dế nhảy mất; sợ bị cha đánh, nó bỏ trốn, rơi xuống giếng.

+ Ban đầu nghe tin mất dế quý, Thành tức giận, nhưng thấy con chết, vợ chồng Thành rất đau xót, đêm định liệm xác con đem chôn thì chợt phát hiện con vẫn còn sống, mặc dù thần thái đờ đẫn, ngây ngốc, ngủ mê mệt.

+ Nghe tiếng gáy của một con dế trong nhà, Thành đuổi theo, bắt được, hoá ra là một con dế nhỏ, không đủ tiêu chuẩn nộp quan.

+ Có người đem dế tốt đến thách, Thành đưa dế ra chọi, không ngờ nó thắng con dế kia, lại còn thắng luôn cả con gà lao vào mổ nó.

+ Thành mừng rỡ đưa dế lên nộp quan, quả đúng như lời Thành nói, con dế tuy nhỏ, nhưng có thể thắng bất cứ con nào, do đó Thành được quan thưởng, con dế được dâng lên vua, trong cung, nó trở thành con dế vô địch, thắng bất cứ con dế kì lạ nào; đã thế lại còn biết nhảy mỗi khi có nhạc nổi lên.

+ Các quan sau khi được vua trọng thưởng đã nâng đỡ để Thành đỗ được tú tài.

+ Hơn một năm sau, con trai Thành bình phục, kể rằng chính mình đã hoá thành con dế chọi giởi kia, nay mới sống lại; biết chuyện, quan tiếp tục thưởng cho Thành, chỉ vài năm nhà Thành trở nên giàu sang phú quý.

- Nhận xét:

+ Không gian: gắn với sinh hoạt của các nhân vật.

+ Thời gian: sinh hoạt đời thường của con người; thời điểm xác định của lịch sử (đời Tuyên Đức nhà Minh)

+ Nhân vật: các thành viên trong gia đình Thành, bà đồng gù làm nghề bói toán, những người dân trong huyện, lí dịch, tri huyện, tuần phủ, vua.

Câu 2 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Vì dế chọi mà gia đình Thành lâm vào cảnh ngộ như thế nào? Cũng nhờ dế chọi mà sau đó gia đình Thành được hưởng những gì? Phân tích ý nghĩa của sự đối lập giữa hai tình huống.

Trả lời:

- Vì dế mà gia đình Thành lâm vào cảnh khốn khổ:

+ Bị ép giữ chức lí chính, gia sản cạn kiệt.

+ Đến kì nộp dế, lo buồn chỉ muốn chết.

+ Bị đánh đập tàn tệ đến mức muốn tự tử, vợ phải tìm đến bói toán.

+ Con trai rơi xuống giếng khiến cha mẹ xót xa đau đớn.

- Nhờ dế chọi mà gia đình Thành trở nên giàu sang, phú quý:  

+ Được miễn sai dịch, lấy đỗ tú tài.

+ Quan tỉnh trọng thưởng.

→ Ý nghĩa: phê phán sự vô lối, tùy tiện của những kẻ cầm quyền và sự mong manh, bất trắc, phúc họa khôn lường của những người dân dưới chế độ đó.

Câu 3 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Truyện có những yếu tố kì ảo nào? Các yếu tố kì ảo đó có ý nghĩa, vai trò gì trong truyện?

Trả lời:

- Yếu tố kì ảo:

+ Mảnh giấy do bà đồng gù ném ra khi vợ thành xin bói có những hình vẽ chỉ dẫn kì lạ.

+ Đứa con trai Thành hóa thân thành con dế, đấu dế thắng nhiều trận.

- Ý nghĩa, vai trò của yếu tố kì ảo:

+ Giúp tháo gỡ bế tắc nhân vật.

+ Tạo sự li kì, hấp dẫn cho câu chuyện.

Câu 4 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Tính chất hiện thực của truyện được thể hiện qua những chi tiết, sự việc nào? Em có suy nghĩ gì về thái độ của tác giả khi miêu tả chi tiết, sự việc đó?

Trả lời:

- Tính chất hiện thực được thể hiện:

+ Thời gian xác định (đời Tuyên đức nhà Minh)

+ Địa danh cụ thể (huyện Hoa Âm, tỉnh Thiểm Tây)

+ Vị thế và cách hành xử của các nhân vật.

- Thái độ tác giả: phê phán, mỉa mai, châm biếm sâu sắc.  

Câu 5 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Phân tích lời người kể chuyện trong đoạn văn từ “Thành giở đi giở lại” đến “kì hạn nộp quan”.

Trả lời:

- Đoạn văn chỉ có 1 câu là lời nhân vật (Thành tự nói với mình), còn lại lời người kể chuyện ngôi thứ ba.

- Người kể chuyện dẫn lời nhân vật, miêu tả cảnh vật, kể diễn biến chuyện. Thấy được thái độ của tác giả. 

Câu 6 (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Những đặc điểm nào của truyện truyền kì được thể hiện trong truyện Dế chọi?

Trả lời:

- Cốt truyện là chuỗi sự kiện được tổ chức theo quan hệ tuyến tính.

- Kết hợp yếu tố hiện thực và kì ảo.

* Viết kết nối với đọc 

Câu hỏi (trang 22 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Viết đoạn văn (khoảng 7-9 câu) nêu nhận xét của em về tính chất kì ảo của truyện Dế chọi.

* Hướng dẫn:

- Hình thức:

+ Viết được đoạn văn theo đúng yêu cầu khoảng 7-9 câu. 

+ Đoạn văn nghị luận văn học phân tích yếu tố trong văn bản.

- Nội dung:

+ Nêu nhận xét của em về tính chất kì ảo của truyện Dế chọi.

+ Đảm bảo luận đề, luận điểm rõ ràng; lí lẽ, dẫn chứng xác thực, logic, thuyết phục.

Đoạn văn tham khảo:

Dế chọi là câu chuyện mang đậm yếu tố kỳ ảo – một yếu tố chủ đạo trong cuốn Liêu Trai chí dị. Dế chọi đã bóc trần một mảng hiện thực đầy u ám và tăm tối, nơi con người dễ dàng bị mê muội bởi quyền lực và tiền bạc. Yếu tố kỳ ảo gắn liền với Thành – một người liêm khiết nhưng bị chế độ chèn ép, chà đạp. Hai yếu tố kỳ ảo được xuất hiện trong câu chuyện chính là khi Thành đến gặp bà đồng và khi con dế là con trai Thành hóa thân.  Mặc dù sử dụng những chi tiết kỳ ảo như vậy nhưng giá trị hiện thực của Dế chọi mang lại cho người đọc vẫn không hề thay đổi mà ngược lại còn đem lại sự hấp dẫn, mới mẻ, thú vị cho người đọc. Dế chọi đã cho thấy hiện thực về một xã hội tàn bạo, đè nén gây ra bao đau thương cho người dân hiền lành lương thiện. Đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc, đồng cảm với số phận người dân không quyền không thế.

B/ Học tốt bài Dế chọi

1/ Nội dung chính Dế chọi

Bài "Dế chọi" của Bồ Tùng Linh kể về nỗi khổ của dân chúng dưới chế độ phong kiến qua câu chuyện bi hài của gia đình anh Thành: vì lệ cống nộp dế chọi cho vua, dân tình khốn khổ, gia đình Thành lâm vào cảnh tan nát, con trai chết thảm; nhưng nhờ yếu tố kỳ ảo (hồn con trai hóa thành dế), gia đình lại đổi đời giàu sang, qua đó tố cáo xã hội tàn bạo, suy đồi, đồng thời ca ngợi tấm lòng nhân ái, nhân văn của tác giả. 

2/ Bố cục văn bản Dế chọi

- Gồm 3 phần:

+ Phần 1 (từ đầu đến…việc tự tử): tình cảnh ngang trái của Thành sau khi trượt khoa thi Đồng Tử.

+ Phần 2 (tiếp theo đến…bỏ vào lồng): Chuỗi sự việc liên quan tới: con Thành chết, dế mất, hồn con Thành hóa thân vào con dế chọi.

+ Phần 3 (còn lại): nhờ dế chọi mà gia đình Thành đổi đời.

3/ Tóm tắt văn bản Dế chọi

     Văn bản nói về thú vui chọi dế của các quan thời xưa thông qua nhân vật Thành để thấy được hoàn cảnh, cách vận hành thời đó. Thành – một người dân bình thường, thi lâu nhưng không đỗ, bị bắt ép làm chức lý trưởng phải đi tìm dế cho các quan cống nộp lên trên. Tìm mãi không được, hạn nộp dế đã hết, Thành bị quan phạt, bị đánh đập, lo lắng muốn tự vẫn. Vợ Thành đi xem bói, biết nơi có dế tốt. Thành đã bắt được một con dế chọi như ý. Nhưng không may con Thành làm dế bị chết. Bị mẹ mắng, nó sợ hãi nhảy xuống giếng và bị chết đuối. Thành mất con, mất dế. Con Thành sống lại nhưng vô hồn. Hồn con Thành hóa thân vào con dế chọi. Dế nhỏ nhưng nhanh nhẹn và chọi rất giỏi. Dế mang dâng vua, chọi giỏi lại biết nhảy múa, vua rất vừa lòng và ban thưởng cho quan tỉnh. Gia đình Thành được giàu sang phú quý, ruộng đồng trăm khoảnh… ngựa xe vượt cả các bậc quyền thế.

4/ Nội dung, nghệ thuật văn bản Dế chọi

- Nội dung: Dế chọi thuộc loại truyện đả kích chế độ chính trị tàn bạo, vạch mặt bọn quan lại tham nhũng, cường hào ác bá, đồng thời bày tỏ sự cảm thông đối với những con người “bé nhỏ” bị chà đạp, hãm hại. Qua đó, truyện thể hiện tinh thần phê phán chế độ chính trị tàn bạo đương thời.

- Nghệ thuật:

+ Sử dụng biện pháp nhân hóa sinh động.

+ Miêu tả chi tiết, hấp dẫn các trận đấu và cảm xúc nhân vật.

+ Xây dựng tình huống kịch tính, lôi cuốn.

Bài giảng: Dế chọi - Cô Nguyễn Thị Hoa (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 9 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 22

• Sơn Tinh - Thủy Tinh

• Viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (con người trong mối quan hệ với tự nhiên)

• Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự (con người trong mối quan hệ với tự nhiên)

• Củng cố, mở rộng trang 34

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:

• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 9 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 9 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 9 Cánh diều (các môn học)

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---