(Siêu ngắn) Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 9 trang 44 - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Thực hành tiếng Việt: Biện pháp tu từ chơi chữ trang 44, 45 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 9 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 9 dễ dàng soạn văn 9.

(Siêu ngắn) Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 9 trang 44 - Kết nối tri thức

Soạn bài: Thực hành tiếng Việt trang 44 - Cô Lê Hạnh (Giáo viên VietJack)

* Biện pháp tu từ chơi chữ

Câu 1 (trang 44 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong các trường hợp dưới đây:

a. Một nghề cho chín còn hơn chín nghề. (Tục ngữ)

b. Nấu đậu phụ cho cha ăn

Sắc ích mẫu cho mẹ uống.

(Câu đối)

c. Giậu rào mắt cáo, mèo chui lọt

Rổ rức lòng tôm, tép nhảy qua.

(Nguyễn Huy Lượng)

d. Bánh cả thùng sao gọi là bánh ít?

Trầu cả khay sao gọi là trầu không?

(Ca dao)

e. Thấy nếp thì lại thèm xôi

Ngồi bên thùng gạo nhớ nồi cơm thơm.

(Ca dao)

g. Con ngựa đá con người đá, con ngựa đá không đá con ngựa. (Vế đối cổ)

h. Anh Hươu đi chợ Đồng Nai

Bước qua Bến Nghé, ngồi nhai thịt bò.

(Ca dao)

i. Con cá đối bỏ vào trong cối đá;

Con mèo cái nằm trên mái kèo.

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

(Ca dao)

k. Một trăm thứ dầu, dầu xoa không ai thắp;

Một trăm thứ bắp, bắp chuối chẳng ai rang;

Một trăm thứ than, than thân không ai quạt;

Một trăm thứ bạc, bạc tình chẳng ai mua.

(Ca dao)

 Trả lời:

a. Dùng từ đồng âm “chín”.

+ Chín ở vế “một nghề cho chín” ý chỉ làm một nghề cho thật giỏi.

+ Chín ở vế “còn hơn chín nghề” tức là làm nhiều nghề cùng một lúc.

=> Tác dụng: Khuyên mọi người cần làm một công việc thật chỉnh chu, cẩn thận, còn hơn làm nhiều việc cùng một lúc nhưng việc nào cũng chỉ làm qua loa.

b. Dùng từ đồng nghĩa (phụ - cha, mẫu - mẹ).

=> Tác dụng: Thể hiện sự hiếu thảo của người con với cha mẹ của mình.

c.  Dùng từ cùng trường nghĩa (cáo, mèo, tôm, tép).

=> Tác dụng: Khuyên răn mọi người cách đan giậu, đan rổ: đan giậu thì không được đan mắt mèo, đan thưa; còn đan rổ không được đan vành quá thấp.

d. Dùng từ trái nghĩa (cả thùng - ít, cả khay - không) và dùng từ đồng âm (ít, không).

=> Tác dụng: Tạo ra tính đa nghĩa, dí dỏm cho bài ca dao.

e.  Dùng các từ cùng trường nghĩa (nếp, xôi, gạo, cơm).

=> Tác dụng: Khuyên con người không nên cả thèm chóng chán, đứng núi này trông núi nọ.

g. Dùng từ đồng âm ‘đá”:

+ Từ “đá” ở vế “con ngựa đá” thứ nhất và thứ tư ý chỉ con ngựa đang có hành động đá.

+ Từ “đá” ở vế “con ngựa đá” thứ hai và thứ ba chỉ con ngựa làm bằng đá.

=> Tác dụng: Tạo sự hài hước, dí dỏm, hấp dẫn của câu đối.

h. Dùng từ cùng trường nghĩa (Hươu, Nai, Nghé, bò).

=> Tác dụng: Tăng tính hài hước, làm bài thơ thêm thú vị, bất ngờ.

i. Dùng nối nói lái (cá đối - cối đá, con mèo - mái kèo).

=> Tác dụng:  Tạo sự nhịp nhàng cho câu thơ, giúp bài ca dao thêm đặc sắc, ấn tượng.

k. Dùng từ đồng âm:

+ Dầu (vật dụng để đốt cháy) - dầu xoa (một loại thuốc).

+ Bắp (ngô) - bắp chuối.

+ Than (vật để đốt cháy) - than thân (hành động than vãn, tự thương).

+ Bạc (chất liệu kim loại quý, có giá trị) - bạc tình (người sống vô ơn, không có tình cảm).

=> Tác dụng: Tạo sự bất ngờ, diễn tả những kinh nghiệm quý báu của người xưa về đời sống.

Câu 2 (trang 45 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Nêu một trường hợp (trong giao tiếp hàng ngày hoặc trong tác phẩm văn học) có sử dụng biện pháp tu từ chơi chữ. Biện pháp tu từ chơi chữ được sử dụng trong trường hợp đó có tác dụng gì?

Trả lời:

Trong câu ca dao:

“Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.”

Biện pháp chơi chữ được sử dụng ở từ "bầu" và "bí" – vừa chỉ hai loại quả (cùng mọc trên giàn), vừa ẩn dụ cho con người (dù khác nhau vẫn nên thương yêu, đùm bọc).

= > Tác dụng: Chơi chữ tạo sự dí dỏm, thú vị trong cách diễn đạt, đồng thời làm tăng chiều sâu ý nghĩa: khuyên con người sống yêu thương, đoàn kết, gắn bó dù khác biệt về hoàn cảnh hay xuất thân.

Bài giảng: Thực hành tiếng Việt trang 44 - Cô Nguyễn Thị Hoa (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 9 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Tiếng đàn mưa

• Thực hành tiếng Việt trang 47

• Một thể thơ độc đáo của người Việt

• Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (thơ song thất lục bát)

• Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống phù hợp với lứa tuổi (được gợi ra từ tác phẩm văn học)

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:

• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn văn 9 Kết nối tri thức (siêu ngắn)
• Giải lớp 9 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 9 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 9 Cánh diều (các môn học)

• Hơn 20.000 câu trắc nghiệm Toán,Văn, Anh lớp 9 có đáp án

---