Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Thanh Thủy (Phú Thọ) năm 2025-2026

Bài viết cập nhật đề thi HSG Sinh học 12 trường THPT Thanh Thủy, Phú Thọ năm 2025-2026 giúp học sinh lớp 12 ôn tập và đạt kết quả cao trong bài thi học sinh giỏi Sinh 12.

Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Thanh Thủy (Phú Thọ) năm 2025-2026

Xem thử

Chỉ từ 150k mua trọn bộ Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 theo cấu trúc mới bản word có lời giải chi tiết:

• B1: gửi phí vào tk: 1133836868 - CT TNHH DAU TU VA DV GD VIETJACK - Ngân hàng MB (QR)
• B2: Nhắn tin tới Zalo VietJack Official - nhấn vào đây để thông báo và nhận đề thi

TRƯỜNG THPT THANH THỦY (Đề thi có 11 trang)

ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HSG LẦN 2 NĂM HỌC 2025-2026 MÔN SINH HỌC Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (8,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 32. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Nguyên tố quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng của vật chất hữu cơ là

A. carbon.

B. hydrogen.

C. oxygen.

D. nitrogen.

Câu 2: Loại liên kết hóa học nào sau đây đóng vai trò hình thành nên cấu trúc mạch đơn của phân tử DNA?

A. Liên kết hydrogen.

B. Liên kết phosphodiester.

C. Liên kết peptide.

D. Liên kết glycoside.

Câu 3: Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa quang hợp của thực vật C₃, C₄ với cường độ ánh sáng (hình 1) và với nhiệt độ (hình 2). Hãy cho biết kết luận nào sau đây sau về đường cong của nhóm thực vật là đúng?

A. Thực vật C₃ có đường II, IV.

B. Thực vật C₄ có đường I, IV.

C. Thực vật C₄ có đường II, III.

D. Thực vật C₃ có đường I, III.

Câu 4: Hình 1 mô tả tế bào đang ở một giai đoạn của quá trình phân bào giảm phân.

Nhận định nào sau đây là sai?

A. Quá trình giảm phân đã xảy ra hiện tượng trao đổi chéo.

B. Tế bào đang ở kì sau của giảm phân I.

C. Các NST kép đang đính trên thoi phân bào.

D. Kết thúc lần phân bào này sẽ tạo ra 4 loại giao tử.

Câu 5: Một bệnh nhân bị bệnh tim được lắp máy trợ tim có chức năng phát xung điện cho tim. Máy trợ tim này có chức năng tương tự cấu trúc nào trong hệ dẫn truyền tim?

A. Mạng Puockin.

B. Nút nhĩ thất.

C. Nút xoang nhĩ.

D. Bó His.

Câu 6: Bốn ống nghiệm được thiết lập như trong sơ đồ bên dưới và để dưới ánh sáng mặt trời đầy đủ. Sau 1 giờ, ống nghiệm nào chứa nhiều carbon dioxide (CO₂) hoà tan nhất?

A. Ống A.

B. Ống B.

C. Ống C.

D. Ống D.

Câu 7: Trong quá trình tiêu hóa ở ruột non của người, lipid được biến đổi thành chất đơn giản nhờ tác dụng của enzyme

A. amylase.

B. maltase.

C. protease.

D. Lipase.

Câu 8: Luyện tập thể dục và thể thao thường xuyên có ảnh hưởng như thế nào đến hệ hô hấp?

I. Tăng thể tích khí lưu thông.

II. Tăng thông khí phổi/phút.

III. Phát triển cơ hô hấp.

IV. Tăng nhịp thở.

Có bao nhiêu nhận định đúng?

A. 1.

B. 2.

C. 4.

D. 3.

Câu 9: Trình tự các bước diễn ra miễn dịch đặc hiệu là

1. Kháng nguyên được trình diện với tế bào T hỗ trợ là hoạt hóa tế bào T hỗ trợ.

2. Tế bào T hỗ trợ gây đáp ứng miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào.

3. Kháng nguyên sẽ bị nhận diện và bắt giữ bởi tế bào trình diện kháng nguyên.

4. Tế bào T hỗ trợ tăng sinh tạo nhiều tế bào T hỗ trợ và tế bào T nhớ.

A. 3 $\to$ 2 $\to$ 1 $\to$ 4.

B. 3 $\to$ 1 $\to$ 4 $\to$ 2.

C. 3 $\to$ 2 $\to$ 4 $\to$ 1.

D. 2 $\to$ 3 $\to$ 1$\to$ 4.

Câu 10: Quá trình nhân đôi DNA ở sinh vật nhân thực khác với quá trình nhân đôi DNA ở sinh vật nhân sơ chủ yếu về

A. chiều tổng hợp.

B. nguyên tắc nhân đôi.

C. số đơn vị nhân đôi.

D. đơn phân.

Câu 11: Hình vẽ sau mô tả các giai đoạn của quy trình công nghệ DNA tái tổ hợp:

Phát biểu nào sau đây sai?

A. Cấu trúc 2 là DNA tái tổ hợp.

B. Cấu trúc 4 có thể là DNA vùng nhân của vi khuẩn.

C. Cấu trúc 1 là thể truyền.

D. T là giai đoạn cần sử dụng enzyme ligase.

Câu 12: Một loài thực vật lưỡng bội có 4 cặp NST (NST) được kí hiệu lần lượt là Aa, Bb, Dd, Ee. Giả sử có 4 thể đột biến với số lượng NST như sau:

Thể đột biến	Thể đột biến 1	Thể đột biến 2	Thể đột biến 3	Thể đột biến 4
Bộ NST	AaBbDdEee	AAaaBBbbDDddEEee	AaBDdEe	AaBbDddEe

Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Thể đột biến số 3 làm tăng số lượng gene trên 1 NST.

B. Số NST trong tế bào sinh dưỡng của thể đột biến 1 là 2n + 1.

C. Hàm lượng DNA trong nhân của tế bào sinh dưỡng ở các thể đột biến giống nhau.

D. Thể đột biến số 2 chỉ có thể phát sinh qua giảm phân và thụ tinh.

Câu 13: Ở ruồi giấm, allele A quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với allele a quy định mắt trắng. Theo lí thuyết, phép lai X^AX^a × X^AY tạo ra đời con có kiểu hình mắt trắng chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

A. 75%.

B. 25%.

C. 100%.

D. 50%.

Câu 14. Khi nghiên cứu về tính trạng khối lượng hạt của 4 giống lúa (đơn vị tính: g/1000 hạt), người ta thu được số liệu như Bảng 1:

Bảng 1

Giống lúa	Số 1	Số 2	Số 3	Số 4
Khối lượng tối đa	300	310	335	325
Khối lượng tối thiểu	200	220	240	270

Tính trạng khối lượng hạt của giống số mấy có mức phản ứng rộng nhất?

A. Giống số 1

B. Giống số 2

C. Giống số 3

D. Giống số 4

Câu 15: Nói về chức năng của protein, có bao nhiêu ví dụ minh họa đúng?

I. Côlagen cấu tạo nên mô liên kết ở da.

II. Enzim lipaza thủy phân lipit.

III. Insulin điều chỉnh hàm lượng đường trong máu.

IV. Glicogen dự trữ ở trong gan.

V. Hêmoglobin vận chuyển O₂ và CO_2.

VI. Inteferon chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn.

A. 3.

B. 4.

C. 5.

D. 6.

Câu 16: Một gene có tổng số 2128 liên kết hiđrô. Trên mạch 1 của gen có số nuclêôtit loại A bằng số nuclêôtit loại T; số nuclêôtit loại G gấp 2 lần số nuclêôtit loại A; số nuclêôtit loại C gấp 3 lần số nuclêôtit loại T. Trong các kết luận sau, có bao nhiêu kết luận không đúng khi nói về gen trên?

I. Gene trên có tổng số 1568 cặp nuclêôtit.

II. Gene trên có %A lớn hơn %G.

III. Gene đang xét dài 2665,6 nm.

IV. Tổng số liên kết hiđrô nối giữa các cặp (A = T) bằng 448.

A. 0.

B. 1.

C. 2.

D. 3.

Câu 17: Khi huyết áp giảm, cơ thể điều hòa tim mạch điều hòa theo trình tự nào?

1. Xung thần kinh theo dây giao cảm đến tuyến trên thận, làm tăng tiết adrenalin,noradrenalin vào máu.

2. Adrenalin và noradrenalin làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu co làm huyết áp tăng trở lại.

3. Trung khu điều hòa tim mạch tăng tần số xung thần kinh trên dây giao cảm, làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu nhỏ co lại.

4. Thụ thể áp lực ở xoang động mạch cảnh và gốc cung động mạch chủ gửi xung thần kinh về trung khu điều hòa tim mạch ở hành não.

A. 1 $\to$ 3 $\to$ 4 $\to$ 2.

B. 4 $\to$ 1 $\to$ 3 $\to$ 2.

C. 4 $\to$ 3 $\to$ 1 $\to$ 2.

D. 4 $\to$ 3 $\to$ 2 $\to$ 1.

Câu 18: Hình 2 mô tả mao mạch bao quanh một phế nang ở phổi của người bình thường. Trong đó A là phế nang, B là mao mạch, mỗi chữ cái X, Y, Z đánh dấu một vị trí trên mao mạch. Nhận định nào sau đây là đúng nhất?

A. Máu tại Z có nồng độ CO2 cao nhất.

B. Máu tại Y chảy nhanh nhất trong hệ mạch.

C. Tốc độ khuếch tán CO2 giảm dần theo thứ tự X → Y → Z.

D. Máu tại X có nồng độ oxygen cao nhất.

Câu 19: Dựa vào kiến thức về ảnh hưởng của độ ẩm đến khả năng trao đổi nước và chất khoáng ở thực vật và bảng kết quả sự ảnh hưởng của độ ẩm đất đến cường độ thoát hơi nước ở cây nha đam (Aloe vera L.) sau 9 ngày xử lí hạn ở hình bên. Cho biết phát biểu nào sau đây đúng?

(1) Độ ẩm đất càng tăng, cường độ thoát hơi nước càng mạnh.

(2) Khả năng hấp thụ nước của rễ luôn tỉ lệ thuận với độ ẩm đất.

(3) Lượng nước trong đất quá cao có thể gây ngập ún, cây hút quá nhiều nước và chết.

(4) Độ ẩm đất ảnh hưởng đến: sự hút nước và khoáng, thoát hơi nước, quang hợp và hô hấp.

A. 1, 4.

B. 2, 3.

C. 1, 2.

D. 3, 4.

Câu 20: Nghiên cứu vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với sự phát triển của một loài cây thân thảo ở cạn, sau 20 ngày theo dõi thí nghiệm, từ số liệu thu được, người ta đã xây dựng được biểu đồ hình 3.

Hình 3. Biểu đồ mô tả nồng độ các ion khoáng trong tế bào rễ so với trong dung dịch dinh dưỡng

Dựa vào hình 1, hãy cho biết nhận định nào sau đây đúng?

A. Ion K⁺ được rễ cây hấp thụ thụ động, ion Fe³⁺ được rễ cây hấp thụ chủ động.

B. Khi mưa kéo dài, nồng độ ion K⁺ và Fe³⁺ ở rễ cây tăng dần.

C. Khi cường độ hô hấp ở rễ cây giảm, sự hấp thụ ion Mg²⁺ và NO3^- ở rễ cây bị giảm.

D. Ion NO3^- và Fe³⁺ khuếch tán từ đất vào rễ cây, cần tiêu tốn năng lượng ATP.

Câu 21: Trong tế bào bình thường của một loài thực vật lưỡng bội, xét 4 gen A, B, C, D, trong đó gen A nằm trên NST số 1, gen B nằm trên NST số 2, gen C nằm trong ti thể, gen D nằm trong lục lạp. Biết không xảy ra đột biến. Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Quá trình phiên mã của gen C và gen D diễn ra ở trong nhân tế bào.

B. Trong mỗi tế bào, gen A chỉ có 2 bản sao nhưng gen D có thể có nhiều bản sao.

C. Số lần nhân đôi của gen B và gen C luôn bằng nhau.

D. Khi gen B phiên mã, nếu có chất 5-BU thấm vào tế bào thì có thể sẽ làm phát sinh đột biến gen dạng thay thế cặp A – T bằng cặp G – X.

Câu 22: Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng về bệnh hồng cầu hình liềm?

I. Bệnh hồng cầu hình liềm phát sinh do đột biến điểm dạng thay thế một cặp T – A thành cặp A – T.

II. Prôtêin đột biến đã bị thay đổi ở một axit amin là Glu thành Val.

III. Có thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh hồng cầu hình liềm nếu phát hiện sớm.

IV. Người bị bệnh hồng cầu hình liềm bị suy tim, thể lực giảm, tổn thương não.

A. 4.

B. 1.

C. 3.

D. 2.

Câu 23: Hội chứng Patau ở người là một bệnh di truyền gây ra do có ba NST số 13. Trên NST số 13 có ba locus gene X, Y và Z, trong đó locus Y ở gần tâm động (Hình 4) và mỗi locus có các allele khác nhau (kí hiệu từ D đến N). Một người bị mắc hội chứng này thuộc thế hệ III.

Trong một gia đình có phả hệ như hình 5. Kết quả phân tích DNA các allele của những người trong gia đình này thể hiện trên hình 6. Nhận định nào sau đây đúng?

A. Rối loạn phân bào xảy ra ở kỳ sau của giảm phân II ở người bố II₁.

B. Người con III₂ mắc hội trứng Patau.

C. Người con III₂ nhận được 2 allele (K và M) từ bố II₁.

D. Mẹ II₂ đã rối loạn phân ly NST đã xảy ra ở kỳ sau của giảm phân II.

Câu 24: Ở một quần thể động vật ngẫu phối cân bằng di truyền, tính trạng màu lông do một gene có 4 allele nằm trên NST thường quy định, trong đó, A₁ quy định lông nâu; A₂ quy định lông đỏ; A₃ quy định lông vàng và A₄ quy định lông trắng. Các allele tương tác trội lặn hoàn toàn theo thứ tự A₁ > A₂ > A₃ > A₄. Theo lý thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Nếu tần số các allele là bằng nhau thì tỉ lệ kiểu gen đồng hợp sẽ đạt giá trị cao nhất.

B. Bố mẹ lông đỏ và nâu cho F₁: 2 nâu: 1 đỏ: 1 vàng. Có 2 phép lai phù hợp với kết quả trên.

C. Trong quần thể có 6 kiểu gene dị hợp, kiểu hình lông nâu có nhiều kiểu gene dị hợp nhất.

D. Các cá thể bố mẹ đều lông đỏ có thể sinh con có kiểu hình màu lông đỏ, vàng, trắng và nâu.

Câu 25. Ở một loài động vật, tính trạng màu lông do gene nằm trên NST giới tính X qui định, tính trạng chiều cao do gene nằm trên NST thường qui định, tính trạng kháng thuốc do gene nằm trong ti thể quy định. Chuyển nhân từ tế bào của một con đực A có màu lông vàng, chân cao, kháng thuốc vào tế bào trứng đã loại bỏ nhân của cơ thể cái B có màu lông đỏ, chân thấp, không kháng thuốc tạo được tế bào chuyển nhân C. Nếu tế bào C phát triển thành cơ thể thì kiểu hình của cơ thể này là

A. đực, lông vàng, chân cao, kháng thuốc.

B. đực, lông vàng, chân cao, không kháng thuốc.

C. cái, lông vàng, chân cao, không kháng thuốc.

D. đực, lông vàng, chân thấp, kháng thuốc.

Câu 26: Hình bên thể hiện tỉ lệ các loại kiểu gen qui định màu lông của 2 quần thể động vật thuộc cùng một loài, alen A qui định lông trắng trội hoàn toàn so với alen a qui định lông đen, gen nằm trên NST thường. Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Tần số alen A và a ở quần thể I lần lượt là: 0,3; 0,7.

II. Trong điều kiện nghiệm đúng định luật Hacđi-Vanbec, quần thể II đang tiến hóa.

III. Cho 2 cá thể đều có màu lông trắng ở quần thể I và II giao phối với nhau thu được F1. Xác suất sinh được 1 con đực có kiểu gen dị hợp là 65/272.

IV. Cấu trúc di truyền của quần thể II đang ở trạng thái cân bằng.

A. 4.

B. 1.

C. 3.

D. 2.

Câu 27. Khi nghiên cứu sự thay đổi hàm lượng tương đối của DNA ở tế bào biểu bì ở người, tế bào phôi sớm của nhím, hợp bào của một loài nấm nhày (biết nấm nhày chỉ có nhân phân chia không phân chia tế bào chất) thu được 3 đồ thị như hình sau:

Trong các nhận định dưới đây có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Đồ thị 1, 2 và 3 tương ứng với tế bào phôi sớm, tế bào biểu bì ở người và hợp bào nấm nhầy.

II. Tế bào phân chia theo đồ thị 2 có pha G₁ rất ngắn.

III.Tế bào phân chia theo đồ thị 1 có thể là tế bào sinh dưỡng.

IV. Tế bào biểu bì của lá cũng có kiểu phân bào như đồ thị 1.

A. 2.

B. 3.

C. 2.

D. 4.

Câu 28: Để chứng minh sự thoát hơi nước ở lá cây, một nhóm học sinh tiến hành thí nghiệm sau trên đối tượng lá cây thược dược trồng trong vườn trường: Đặt đối xứng hai mảnh giấy lọc tẩm cobalt chloride (CoCl2) khô (có màu X) lên mặt trên và mặt dưới của lá cây. Tiếp theo đặt hai lam kính ép đè lên giấy lọc tẩm CoCl2 ở cả hai mặt lá, cố định hai lam kính và giấy tẩm CoCl2 ở hai bề mặt lá bằng kẹp hoặc băng dính. Quan sát sự chuyển màu của giấy tẩm CoCl2 từ màu (X) sang màu (Y) và diện tích giấy tẩm có màu (Y) ở mặt trên và mặt dưới lá trong khoảng thời gian 30 phút. Nhận định nào sau đây về kết quả thí nghiệm là không đúng?

A. Diện tích giấy tẩm có màu (Y) ở mặt trên nhỏ hơn mặt dưới lá chứng tỏ mặt dưới của lá thoát hơi nước nhiều hơn mặt trên.

B. Sự chuyển màu của giấy tẩm CoCl2 chứng minh có quá trình thoát hơi nước ở lá.

C. Màu (X), (Y) của miếng giấy tẩm CoCl2 lần lượt là màu xanh, màu hồng.

D. Nếu ban đầu thí nghiệm dùng giấy tẩm CoCl2 có màu (Y) thì kết quả thí nghiệm: giấy tẩm CoCl2 sẽ chuyển thành màu (X).

Câu 29: Một nhóm sinh viên y khoa thực hiện thí nghiệm để đánh giá tác động của nồng độ muối (NaCl) lên áp suất thẩm thấu huyết tương và phản ứng sinh lý của cơ thể người. Tham gia thí nghiệm có 3 nam tình nguyện viên đều khỏe mạnh (20 – 22 tuổi), cùng chiều cao, cân nặng. Mỗi người sẽ lần lượt uống 500 mL nước cất, 500 mL NaCl 0,9% và 500 mL NaCl 3% vào 3 ngày khác nhau. 60 phút sau khi uống, đo thể tích nước tiểu và cảm giác khát của mỗi người. Các chỉ số theo dõi được thể hiện ở bảng sau:

Dung dịch uống	Kết quả
	Lượng nước tiểu	Cảm giác khát	Lượng ADH huyết tương
500 mL nước cất	Nhiều	Không	Thấp
500 mL dung dịch NaCl 0.9%	Trung bình	Không	Ít thay đổi
500 mL dung dịch NaCl 3%	Ít	Rất khát	Tăng cao

Giải thích nào sau đây đúng về hiện tượng trên?

A. Uống NaCl 0,9% và NaCl 3% đều không làm thay đổi áp suất thẩm thấu huyết tương→ giảm bài tiết nước tiểu.

B. Uống nước cất làm giảm áp suất thẩm thấu huyết tương → giảm tiết ADH → tăng thải nước tiểu, không có cảm giác khát.

C. Uống NaCl 0,9% làm tăng mạnh áp suất thẩm thấu huyết tương → gây cảm giác khát nước và giảm bài tiết nước tiểu.

D. Uống NaCl 3% làm tăng mạnh áp suất thẩm thấu huyết tương → giảm tiết ADH → tăng lượng nước tiểu, không có cảm giác khát.

Câu 30: Ở vi khuẩn E.coli kiểu dại, sự biểu hiện của gen lac Z (mã hóa β-galactôzidaza), gen lac Y (mã hóa permase) thuộc opêron Lac phụ thuộc vào sự có mặt của lactôzơ trong môi trường nuôi cấy. Bằng kỹ thuật gây đột biến nhân tạo, người ta đã tạo ra được các chủng vi khuẩn khác nhau và được nuôi cấy trong hai môi trường:không có lactôzơ vàcó lactôzơ.Sự biểu hiện gen của các chủng vi khuẩn được thể hiện ở bảng dưới đây.

Chủng vi khuẩn	Môi trường không có lactôzơ		Môi trường có lactôzơ
	β-galactôzidaza	permase	β-galactôzidaza	permase
A	-	-	+	+
B	-	-	-	+
C	-	-	-	-
D	+	+	+	+

Dựa vào kết quả, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Chủng A là chủng vi khuẩn E.coli kiểu dại (chủng bình thường).

II. Chủng E. coli kiểu dại bị đột biến ở gen lac Z tạo ra chủng B.

III. Chủng C tạo ra do đột biến ở vùng khởi động hoặc đột biến ở cả gen lac Z và gen lac Y của chủng E. coli kiểu dại

IV. Chủng D tạo ra do đột biến ở gen điều hòa hoặc đột biến ở vùng vận hành của chủng E. coli kiểu dại.

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Câu 31: Ở 1 loài thục vật, gen A quy định thân cao trội hoàn toàn so với gen a quy định thân thấp, gen B quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với gen b quy định hoa trắng, 2 cặp gen này cùng nằm trên 1 cặp NST thường, gen D quy định quả tròn trội hoàn toàn so với gen d quy định quả dài và nằm trên 1 cặp NST thường khác. Cho cây thân cao, hoa trắng, hạt tròn giao phấn với cây thân thấp, hoa đỏ, hạt dài (P), thu được F1 có 100% cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn. Tiếp tục cho F1 tự thụ phấn, thu được F2 có 8 kiểu hình trong đó 17% số cây thuần chủng. Biết không xảy ra đột biến nhưng xảy ra hoán vị gen ở cả hai giới với tan so bang nhau. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(1) Kiểu gen của cơ thể F1 là $\frac{Ab}{aB}$Dd.

(2) Ở F₂, tổng số cây dị hợp 1 cặp gen chiếm tỉ lệ là 21%.

(3) Ở F₂, số cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn dị hợp 3 cặp gen chiếm tỉ lệ 17%.

(4) Ở F₂, tổng số cây thân cao, hoa đỏ, quả dài dị hợp 1 cặp gen chiếm tỷ lệ là 4%.

A. 1.

B. 2.

C. 4.

D. 3.

Câu 32: Hoa cẩm tú cầu (Hydrangea) là loài hoa có nguồn gốc xuất xứ từ những vùng núi cao hơn 1000m ở Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á, Nam Á, Châu Mỹ và được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia Đông Nam Á. Tại Việt Nam, hoa cẩm tú cầu được trồng nhiều nhất ở thành phố Đà Lạt, nơi có khí hậu mát mẻ thích hợp cho cây phát triển và ra hoa rực rỡ quanh năm. Khi du nhập vào Việt Nam, hoa cẩm tú cầu còn được gọi là hoa cẩm tú, hoa dương tử hay tú cầu lá to. Hoa cẩm tú cầu là hoa vô tính và mọc thành cụm. Cụm hoa có hình cầu, mỗi bông hoa lại có nhiều cánh nhỏ li ti tạo nên một quả cầu hoa đầy màu sắc. Một điểm rất thú vị ở hoa cẩm tú cầu đó là khi mới ra hoa, sắc hoa có màu xanh lá mạ nhẹ nhàng, hoa nhỏ, lớn lên hoa sẽ to dần và chuyển thành các màu xanh, tím cà, tím hồng hay hồng đậm tùy môi trường đất như mô phỏng hình dưới đây:

Hãy cho biết trong các nhận định sau đây về hiện tượng quan sát được có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Tập hợp các màu sắc khác nhau của hoa cẩm tú cầu tương ứng với môi trường có pH đất khác nhau được gọi là mức phản ứng.

II. Sự thay đổi độ pH của đất đã làm biến đổi kiểu gen các cây hoa cẩm tú cầu dẫn đến sự thay đổi màu sắc hoa.

III. Lấy các đoạn cành của cây cẩm tú cầu có hoa màu hồng đem giâm xuống đất sẽ tạo ra những cây cẩm tú cầu có kiểu hình đồng nhất hoa màu hồng giống với cây mẹ.

IV. Khi trồng hoa cẩm tú cầu, muốn có hoa màu hồng, người trồng nên bón thêm một ít vôi (CaO), hoặc tro trấu; còn nếu muốn hoa có màu xanh thì có thể sử dụng nước mưa hoặc dấm pha loãng để tưới cho cây.

A. 1.

B. 3.

C. 4.

D. 2.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Sự mất cân bằng nội môi sẽ làm rối loạn hoạt động của các tế bào, cơ quan, thậm chí gây bệnh. Bệnh đái tháo đường là một ví dụ về sự phá vỡ cân bằng nồng độ glucose máu trong cơ thể. Để nghiên cứu về điều hòa cân bằng nội môi trong bệnh đái tháo đường, người ta chọn các con chuột đực 8 tuần tuổi khỏe mạnh, đồng đều về kích thước và trọng lượng, sau đó chia đều thành hai lô:

- Lô chuột đối chứng (Lô đối chứng): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí;

- Lô chuột bị gây bệnh đái tháo đường (Lô bệnh): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí có bổ sung chất làm giảm tín hiệu của hormone insulin với thụ thể trên tế bào đích.

Ngay sau khi kết thúc 4 tuần tiêm, chỉ số sinh lí của chuột ở hai lô được phân tích. Kết quả được thể hiện ở bảng dưới đây.

Chỉ số phân tích	Lô đối chứng	Lô bệnh
Áp suất thẩm thấu máu	++	+++
pH máu	++	+
Lượng thức ăn tiêu thụ	++	++++
Glucose trong nước tiểu chính thức	Không có	Có

Ghi chú: Số lượng dấu (+) càng nhiều thì giá trị chỉ số phân tích càng cao

Biết rằng, chuột được ăn theo nhu cầu với cùng một loại thức ăn tiêu chuẩn (loại thức ăn có đầy đủ dinh dưỡng được thiết kế cho thí nghiệm này); các điều kiện chăm sóc, thí nghiệm đạt chuẩn

a) Sau khi chuột ở Lô đối chứng ăn, nồng độ glucose máu tăng sẽ ức chế tụy tiết hormone insulin.

b) Sự chuyển hóa glucose thành glycogen dự trữ trong gan của chuột ở Lô đối chứng tốt hơn so với ở Lô bệnh.

c) Thể tích nước tiểu chính thức trong ngày của chuột ở Lô đối chứng ít hơn so với ở Lô bệnh.

d) Huyết áp của chuột ở Lô đối chứng thấp hơn so với ở Lô bệnh.

Câu 2. Ở một chủng vi khuẩn, xét trình tự một số amino acid đầu tiên trong các chuỗi polypeptide do allele M₁ và M₂ quy định (Hình a); Hình b thể hiện một số bộ ba (codon) trong bảng mã di truyền và amino acid tương ứng. Biết rằng allele M₁ quy định tổng hợp chuỗi polypeptide m₁, allele M₂ quy định tổng hợp chuỗi polypeptide m₂. Allele M₂ được hình thành từ allele M₁ do một đột biến điểm.

a) Allele M₁ đã bị đột biến thay thế 1 cặp G-C bằng 1 cặp A-T ở bộ ba thứ 5 tạo ra allele M₂.

b) Chuỗi polypeptide m₂ chỉ bị thay đổi 1 amino acid so với chuỗi polypeptide m₁.

c) Có thể có tối đa 6 trường hợp thay thế cặp nucleotide ở bộ ba thứ 4 của allele M₁ mà không làm thay đổi trình tự amino acid trong chuỗi polypeptide được tạo ra.

d) Nếu allele M₁ bị đột biến thay thế 1 cặp nucleotide ở bộ ba thứ 6, có thể không làm thay đổi trình tự amino acid trong chuỗi polypeptide được tạo ra.

Câu 3: Ở người, xét 3 gene nằm trên 3 cặp NST thường, các allele A, B, D (trội hoàn toàn) quy định các enzym khác nhau cùng tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể, các allele đột biến lặn tương ứng a, b, d không tạo các enzym. Sự chuyển hoá các chất diễn ra như sơ đồ 2

Sơ đồ 2

Khi các cơ chất (A,B, D) không được chuyển hoá sẽ bị tích lũy trong tế bào và gây bệnh. Các gene biểu hiện ra 4 loại kiểu hình khác nhau. Số loại kiểu gene tương ứng với mỗi loại kiểu hình được thể hiện trong bảng 3 dưới đây.

STT	Kiểu hình	Số kiểu gene tương ứng
1	Khoẻ mạnh	8
2	Bệnh 1	4
3	Bệnh 2	6
4	Bệnh 3	9

Bảng 3

Các phát biểu sau đây đúng hay sai?

a) Bệnh 1 do tế bào tích lũy nhiều chất D.

b) Một người bị bệnh 1 kết hôn với một người bị bệnh 3 có thể sinh ra con không mắc bệnh.

c) Một cặp vợ chồng đều bị bệnh 3 có thể sinh con bị bệnh 1.

d) Một cặp vợ chồng đều khỏe mạnh, đều có kiểu gene mang đủ các loại allele. Khả năng sinh con đầu lòng mắc bệnh 2 là 18,75%.

Câu 4. Ở gà, loài có kiểu giới tính ZZ (đực) và ZW (cái), gene quy định màu sắc lông nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính Z và có hai alen: A quy định lông vằn (trội hoàn toàn so với a, quy định lông không vằn). Gen quy định chiều cao chân nằm trên NST thường, có hai alen: B quy định chân cao (trội hoàn toàn so với b, quy định chân thấp).

Cho gà trống (ZZ) lông vằn, chân thấp thuần chủng giao phối với gà mái (ZW) lông không vằn, chân cao thuần chủng, thu được F₁. Cho các cá thể F₁ giao phối với nhau, thu được F₂. Xét các phát biểu sau về kiểu hình ở F₂:

a) Ở F₂, mọi gà mái có kiểu hình lông vằn, chân thấp đều có kiểu gene giống nhau.

b) Nếu một cá thể F₂ có kiểu hình lông vằn, chân cao, thì có 6 kiểu gene khác nhau có thể tạo ra kiểu hình đó.

c) Nếu lấy ngẫu nhiên một gà mái F₂, biết nó có kiểu hình chân thấp, thì xác suất để nó có kiểu hình lông không vằn là 50%.

d) Nếu chọn ngẫu nhiên một cá thể F₂ có kiểu hình lông vằn, thì xác suất để nó có kiểu gene đồng hợp trội về cả hai gene là 1/9.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (3,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1: Trong một thí nghiệm, người ta xác định được lượng nước hút vào và lượng nước thoát ra của mỗi cây trong cùng một đơn vị thời gian như sau. Theo suy luận lí thuyết, có bao nhiêu cây không bị héo?

Cây	A	B	C	D
Lượng nước hút vào	25 gam	31 gam	34 gam	30gam
Lượng nước thoát ra	27 gam	29 gam	34 gam	33 gam

Câu 2: Một quần thể thực vật ở trạng thái cân bằng di truyền về 1 gen gồm 2 alen A và a, alen A trội hoàn toàn so với alen a, tỉ lệ cá thể mang tính trạng trội trong quần thể là 64%. Tần số alen A trong quần thể này là bao nhiêu phần trăm?

Câu 3: Xét mô hình dạng B của ADN. Gen D dài 510 nm và có A = 10%. Gen D bị đột biến thành alen d. So với gen D, alen d ngắn hơn 1,02 nm và ít hơn 8 liên kết hiđrô. Cặp gen Dd có tổng cộng bao nhiêu liên kết hiđrô?

Câu 4. Cho biết các codon mã hóa một số loại amino acid như sau:

Codon	5’GAA3’; 5’GAG3’	5’UGU3’; 5’UGC3’	5’AAA3’; 5’AAG3’	5’CAU3’; 5’CAC3’
Amino acid	Glutamine	Cysteine	Lysine	Histidine

Vùng mã hoá ở một đoạn mạch gốc của allele A có trình tự nucleotide là 3’TAC ACG TTC GTG CTC ATC5’. Giả sử đoạn allele này bị đột biến điểm tạo ra allele mới. Theo lí thuyết, số allele mới mã hoá chuỗi polypeptide có thể có thành phần amino acid giống với chuỗi polypeptide do đoạn allele A mã hóa là

Câu 5: Miễn dịch chủ động là miễn dịch có được do cơ thể đã tiếp xúc với virus, vi khuẩn và vi sinh vật gây bệnh để sản sinh miễn dịch phòng chống lại các tác nhân gây bệnh hoặc nhờ tiêm chủng vaccine. Trong các ví dụ sau đây, có bao nhiêu ví dụ minh họa cho miễn dịch chủ động?

I. Một em bé mới sinh được tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ sau khi sinh.

II. Một người bị chó cắn và có nguy cơ nhiễm virus dại. Sau khi bị cắn, người đó được tiêm globulin miễn dịch dại (RIG) ngay lập tức.

III. Một người được tiêm vaccine ngừa cúm hàng năm để bảo vệ khỏi các chủng virus cúm mới.

IV. Trong đại dịch COVID-19, một số bệnh nhân được điều trị bằng kháng thể đơn dòng như bamlanivimab hoặc casirivimab/imdevimab.

Câu 6: Ở ruồi giấm, tính trạng màu mắt do 1 gene có 2 allele nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X quy định, allele A quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với allele a quy định mắt trắng.

Cho các con đực mắt đỏ lai với các con cái mắt đỏ (P), thu được kết quả như sau:

Phép lai	Kết quả
P: Các con đực mắt đỏ x Các con cái mắt đỏ	F1 : 11 mắt đỏ : 1 mắt trắng
F1 giao phối ngẫu nhiên	F2: ?

Biết không có đột biến xảy ra, các cá thể sinh ra có sức sống như nhau. Theo lí thuyết, nếu đời F2 thu được 720 cá thể thì số ruồi mắt trắng ở F2 là bao nhiêu?

PHẦN IV. TỰ LUẬN (5,0 điểm)

Câu 1 (1,5 điểm):

a. (0,75 điểm)Tảo đơn bào Chlorella được dùng để nghiên cứu sự có mặt của ¹⁴C trong hai hợp chất hữu cơ X và Y thuộc chu trình Calvin bằng cách bổ sung ¹⁴CO₂ vào môi trường nuôi và đo tín hiệu phóng xạ trong hai thí nghiệm sau:

- Thí nghiệm 1: Tảo được nuôi trong điều kiện chiếu sáng và được cung cấp một lượng CO₂ (không đánh dấu phóng xạ) nhất định. Ngay khi CO₂ bị tiêu thụ hết, nguồn sáng bị tắt và ¹⁴CO₂ được bổ sung vào môi trường nuôi tảo (thời điểm thể hiện bằng đường nét đứt ở Hình 1.1).

- Thí nghiệm 2: Tảo được nuôi trong điều kiện chiếu sáng liên tục và được cung cấp một lượng ¹⁴CO₂ nhất định. Khi ¹⁴CO₂ bị tiêu thụ hết (thời điểm thể hiện bằng nét đứt trên Hình 1.2), không bổ sung thêm bất kỳ nguồn CO₂ nào.

Dựa vào kết quả thí nghiệm, hãy cho biết: mỗi chất X và Y là chất gì? Giải thích.

b. (0,75 điểm) Quan sát hình và trả lời câu hỏi sau:

- Những số liệu trên máy đo tương ứng với những trị số nào ở người?

- So với người bình thường, huyết áp của người này thay đổi như thế nào? Giải thích nguyên nhân của sự thay đổi đó.

- Tính thời gian một chu kì tim của thanh niên này và so sánh với người bình thường. Biết thời gian một chu kì tim của người bình thường là 0,8s.

Câu 2 (1,5 điểm):

Hình 2 biểu thị cấu trúc của gene A mã hóa cho ba loại protein khác nhau. Cấu trúc của gene A gồm một bộ ba mở đầu dịch mã thuộc exon 1; một bộ ba kết thúc thuộc exon 4 và một vị trí cắt đầu 3’ nằm sau exon 4. Hình 2 biểu thị các vị trí nucleotide đầu tiên và vị trí nucleotide cuối cùng của mỗi exon. Sự phiên mã bắt đầu tại vị trí nucleotide số 1. Quá trình biến đổi tiền mRNA tạo mRNA trưởng thành gồm các bước: cắt intron, nối các exon, ghép mũ đầu 5’P, cắt mRNA tại vị trí đầu 3’ và gắn đuôi poli A. Tiền mRNA của gene A khi biến đổi tạo ra 3 loại mRNA trưởng thành gồm mRNA₁ có 2400 nucleotide, mRNA₂ có 1899 nucleotide, mRNA₃ có 2157 nucleotide và cả 3 loại mRNA trưởng thành đều có phần đuôi poliA giống nhau.

a. Gene A là gene của sinh vật nhân thực hay nhân sơ? Giải thích.

b. Giải thích sự hình thành mỗi loại mRNA trưởng thành (mRNA₁, mRNA₂, mRNA₃) từ tiền mRNA của gene A.

c. Gene A bị đột biến thay thế một cặp nucleotide tại vị trí nucleotide 4200 không ảnh hưởng đến quá trình phiên mã và dịch mã của gene. Trình tự amino acid của các loại chuỗi polipeptide do gene đột biến mã hóa có thể thay đổi như thế nào so với gene A chưa bị đột biến? Giải thích.

Câu 3 (2,0 điểm):

a) Hình bên mô tả 2 giai đoạn trong quá trình phân bào của một tế bào ở một loài sinh sản hữu tính.

- Xác định số lượng bộ NST lưỡng bội của cá thể mang tế bào trên?

- Trước khi phân bào, xét 2 gen trên một cặp NST trong tế bào có kí hiệu kiểu gen $\frac{Ab}{ab}$. Hãy viết kiểu gen của các tế bào con có thể được tạo ra sau quá trình phân bào nói trên. Biết rằng cấu trúc NST không thay đổi.

b) Khi cho giao phấn giữa 2 cây thân cao, hoa đỏ có kiểu gen khác nhau (P) thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 0,56 cây thân cao, hoa đỏ : 0,19 cây thân cao, hoa vàng : 0,19 cây thân thấp, hoa đỏ : 0,06 cây thân thấp, hoa vàng. Biết rằng mỗi tính trạng do 1 gen quy định, gen nằm trên NST thường. Theo lí thuyết, xác định quy luật di truyền chi phối các tính trạng và xác định kiểu gen của P.

----------------------- HẾT -----------------------

Xem thử

Xem thêm đề thi học sinh giỏi Sinh học lớp 12 hay khác:

• Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Sầm Sơn (Thanh Hoá) năm 2025-2026

• Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Lê Quý Đôn (Ninh Bình) năm 2025-2026

• Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Quốc Tuấn (Hải Phòng) năm 2025-2026

• Đề thi học sinh giỏi Sinh học 12 trường THPT Bắc Đông Quan (Hưng Yên) năm 2025-2026

---