Soạn bài Đời muối - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Đời muối trang 75, 76, 77, 78 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 12 dễ dàng hơn.

Soạn bài Đời muối - Kết nối tri thức

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Ngoài cách tiếp cận lịch sử thông thường qua các cuộc chiến tranh, qua sự biến đổi và tiếp nối của các triều đại các cuộc cách mạng..... người ta còn có thể tiếp cận lịch sử bằng những cách nào khác?

Trả lời

Ngoài cách tiếp cận lịch sử truyền thống qua chiến tranh, triều đại, cách mạng, chúng ta có thể nhìn lịch sử qua lăng kính văn hóa-xã hội (đời sống người dân, tín ngưỡng), kinh tế (sản xuất, thương mại, thuế), tác động của thiên nhiên, lịch sử tư tưởng, lịch sử các phát minh, phát triển khoa học, và cách thức các sự kiện nhỏ, đời thường có thể tạo nên thay đổi lớn, hoặc qua lăng kính văn học nghệ thuật để cảm nhận giá trị con người trong lịch sử.

2. Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Chú ý đến các mốc thời gian và sự kiện chính.

- Mốc thời gian: khoảng 11.000 trước công nguyên; vào khoảng 8000 trước Công nguyên; từ năm 9750 trước Công nguyên; năm 1970

- Các sự kiện

+ Sói A-xi-a- tích một loài thú săn mồi hung dữ tuy kích thước nhỏ bé nhưng sẵn sàng ăn thịt cả con người nếu có cơ hội, dần bị con người kiểm soát do được cho ăn và huấn luyện từ khi còn là con non

+ Khi các dòng sông băng tan chảy, những cánh đồng ngũ cốc hoang dã rông lớn dần xuất hiện.

+ Phụ nữ vùng Cận Đông bắt đầu gieo trồng hạt ngũ cốc hoang trên những cánh đồng đã được khai khẩn.

+ Một đoàn thám hiểm đã tìm thấy những dấu tích để lại của rau trồng, bao gồm đậu, củ mã thầy và dưa chuột.

2. Tìm ra mối liên hệ giữa các sự kiện, dấu mốc lịch sử với số phận của muối.

Trả lời:

Mối liên hệ giữa các sự kiện, dấu mốc lịch sử với số phận của muối:

- Thuần hoá gia súc (lợn, bò) → con người tiêu thụ nhiều thịt hơn → nhu cầu muối tăng mạnh (để nuôi gia súc, bảo quản và chế biến thực phẩm).

- Hình thành nông nghiệp và chăn nuôi ổn định → muối trở thành nhu yếu phẩm không thể thiếu trong đời sống.

- Nhu cầu muối ngày càng lớn → xuất hiện buôn bán muối, muối trở thành hàng hoá thương mại quốc tế sớm.

- Giá trị kinh tế cao của muối → sản xuất muối trở thành ngành công nghiệp sớm, đồng thời là ngành độc quyền của nhà nước.

3. Tìm câu chủ đề của đoạn văn.

- Câu chủ đề của đoạn văn: “Công cuộc tìm kiếm muối đã tạo ra đề bài hóc búa thách thức các kĩ sư trong nhiều thiên niên kỉ, để rồi chế tạo ra những cỗ máy kì quặc nhất, cũng như những cỗ máy tinh xảo và khéo léo nhất.”

4. Chú ý giọng điệu, thái độ của tác giả

- Giọng điệu khách quan, giàu tính suy ngẫm, pha chút mỉa mai nhẹ.

- Thái độ vừa đánh giá cao vai trò to lớn của muối đối với sự phát triển khoa học, kinh tế, xã hội, vừa bộc lộ sự ngạc nhiên, chua xót trước việc con người từng tranh giành, xung đột dữ dội chỉ vì một vật chất hết sức phổ biến.

5. Tìm các từ khoá và câu chủ đề của đoạn văn.

- Câu chủ đề của đoạn văn có thể được xác định là: “Muối, một yếu tố không thể thiếu trên Trái Đất, đã có một lịch sử phức tạp và quan trọng đối với loài người, từ việc săn lùng, mua bán, đến việc sử dụng làm tiền tệ và biểu tượng của sự giàu có.”

- Các từ khóa trong đoạn văn này bao gồm:

+ Muối

+ Lịch sử loài người

+ Săn lùng, mua bán, tranh giành

+ Biểu tượng của sự giàu có

+ Đánh thuế muối

+ Đơn vị tiền tệ.

6. Chú ý những chi tiết thể hiện lập trường, quan điểm của tác giả.

Trả lời:

Những chi tiết thể hiện lập trường, quan điểm của tác giả:

- Cách đánh giá mang tính phê phán, mỉa mai: coi sự tranh giành, tích trữ muối trong lịch sử là “xa vời và có phần ngớ ngẩn”.

- So sánh quá khứ – hiện tại (muối ↔ dầu mỏ) để cho thấy tính tương đối, nhất thời của các giá trị vật chất.

- Khái quát thành nhận định triết lí: con người thường tuyệt đối hoá những thứ mình cho là có giá trị.

- Đề cao giá trị tinh thần (tình yêu), đồng thời phê phán sự ám ảnh chạy theo tiền tài, vật chất như một ảo ảnh.

* Sau khi đọc

* Nội dung chính của đoạn trích: Đoạn trích giới thiệu cho người đọc lịch sử phát triển của nhân loại, đặc biệt là vai trò của muối trong quá trình phát triển này.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Tiến trình lịch sử nhân loại đã được tác giả tóm lược như thế nào? Trong tiến trình lịch sử đó, theo tác giả, muối đóng vai trò gì?

Trả lời:

Tiến trình lịch sử nhân loại và vai trò của muối:

- Tiến trình lịch sử: Tác giả tóm lược tiến trình lịch sử nhân loại qua các giai đoạn:

+ Thời kỳ đồ đá: Con người sống lang thang, hái lượm, săn bắt.

+ Thời kỳ đồ đồng, đồ sắt: Con người biết trồng trọt, chăn nuôi, hình thành nhà nước, luật pháp.

+ Thời kỳ hiện đại: Con người phát triển khoa học kỹ thuật, công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

- Vai trò của muối:

+ Muối đóng vai trò quan trọng trong đời sống con người từ thời kỳ xa xưa.

+ Muối được sử dụng để bảo quản thực phẩm, nêm nếm thức ăn, làm gia vị.

+ Muối còn được sử dụng để trao đổi, mua bán, trở thành một loại tiền tệ.

+ Muối góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội loài người.

Câu 2 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Dữ liệu được tác giả sử dụng là dữ liệu sơ cấp hay thứ cấp? Bạn cảm nhận như thế nào về mức độ chính xác, đáng tin cậy của dữ liệu?

Trả lời:

- Dữ liệu: Tác giả sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các nguồn như sách báo, tài liệu lịch sử.

- Mức độ tin cậy:

+ Dữ liệu được sử dụng có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy.

+ Tuy nhiên, tác giả cũng sử dụng một số dữ liệu truyền miệng, huyền thoại, cần được kiểm chứng.

Câu 3 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Phân tích và đánh giá cách trình bày dữ liệu của tác giả trong văn bản.

Trả lời:

- Cách trình bày:

+ Tác giả trình bày dữ liệu theo trình tự thời gian, logic, dễ hiểu.

+ Sử dụng nhiều hình ảnh, ví dụ sinh động, hấp dẫn.

+ Kết hợp nhiều phương pháp trình bày như miêu tả, biểu cảm, nghị luận.

- Đánh giá:

+ Cách trình bày dữ liệu của tác giả khoa học, logic, dễ hiểu.

+ Giúp người đọc hình dung rõ ràng về tiến trình lịch sử và vai trò của muối.

Câu 4 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Góc nhìn và quan điểm của tác giả về lịch sử có gì độc đáo?

Trả lời:

- Góc nhìn: Tác giả nhìn nhận lịch sử từ góc độ văn hóa, xã hội.

- Quan điểm:

+ Tác giả đề cao giá trị của muối trong đời sống con người.

+ Nhấn mạnh vai trò của muối trong quá trình phát triển của xã hội.

+ Thể hiện sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa truyền thống.

Câu 5 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Theo bạn, tác giả muốn gửi thông điệp gì qua văn bản?

Trả lời:

- Thông điệp của tác giả:

+ Muối là một vật phẩm thiết yếu và đóng vai trò quan trọng trong lịch sử nhân loại.

+ Cần trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống.

+ Con người cần biết ơn những thế hệ đi trước đã tạo dựng nên cuộc sống tốt đẹp cho chúng ta.

Câu 6 (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Nếu cần một nhan đề khác cho văn bản, bạn sẽ đặt nhan đề gì?

Trả lời:

- Nhan đề khác cho văn bản:

+ Hành trình của muối

+ Muối - Gia vị của lịch sử

+ Di sản của muối

+ Muối - Nét văn hóa độc đáo

+ Bí ẩn về muối

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 78 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Thời nay, nhân loại không còn xung đột với nhau vì tranh giành muối, nhưng vẫn còn rất nhiều cuộc chiến tranh và xung đột xảy ra nhằm tranh giành kim cương, dầu mỏ, đất hiếm, nguồn nước,... Bạn nghĩ gì về vấn đề này? Hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bạn.

Trả lời:

Đoạn văn tham khảo

Mặc dù nhân loại đã vượt qua giai đoạn tranh giành muối, ngày nay, chúng ta vẫn chứng kiến vô số cuộc chiến tranh và xung đột bùng nổ do sự cạnh tranh gay gắt về các nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá như kim cương, dầu mỏ, đất hiếm, nguồn nước... Điều này cho thấy bản chất tham lam và ích kỷ của con người vẫn tồn tại dai dẳng. Thay vì hợp tác và chia sẻ nguồn tài nguyên chung một cách bền vững, con người lại vướng vào vòng xoáy tranh giành, dẫn đến những hậu quả tàn khốc về môi trường, kinh tế và xã hội. Việc khai thác tài nguyên quá mức đang đẩy Trái Đất đến bờ vực suy thoái. Ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên, biến đổi khí hậu là những thách thức to lớn mà nhân loại phải đối mặt. Hơn nữa, xung đột tranh giành tài nguyên còn gieo rắc đau thương và mất mát cho con người. Chiến tranh, bạo lực, di dời, đói kém... là những hệ quả bi thảm của lòng tham vô đáy. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự chung tay góp sức của tất cả mọi người. Cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên một cách tiết kiệm và hợp lý. Đồng thời, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế để quản lý và khai thác tài nguyên một cách bền vững, đảm bảo lợi ích chung cho toàn nhân loại. Chỉ khi con người thay đổi tư duy và hành động, hướng đến sự phát triển bền vững, chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai hòa bình và thịnh vượng cho thế hệ mai sau.

Bài giảng: Đời muối - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 78
• Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm
• Tranh biện về một vấn đề đời sống
• Củng cố, mở rộng trang 87
• Thực hành đọc: Sách thay đổi lịch sử loài người

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---