Soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục trang 69 → trang 75 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 12 dễ dàng hơn.

Soạn bài Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - Kết nối tri thức

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 69 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Chia sẻ những hiểu biết của bạn về giáo dục khai phóng.

Trả lời

Giáo dục khai phóng xuất phát từ phương pháp giáo dục của các trường đại học danh tiếng thế giới như các trường Ivy League ở Mỹ, nơi coi trọng sự tự do trong lựa chọn môn học, khuyến khích nghiên cứu độc lập và phát triển toàn diện con người. Song hành với sự phát triển của nền giáo dục, mô hình này đã dần mở rộng ra nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thế kỷ 21.

2. Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Đọc lướt phần nhan đề, sa-pô đề mục, chữ in nghiêng, in đậm để nắm bắt được chủ đề, cấu trúc, các nội dung chính của văn bản.

* Chủ đề: Giáo dục khai phóng và vai trò tiên phong của Đông Kinh Nghĩa Thục trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng tại Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.

* Cấu trúc:

- Phần mở: Giới thiệu bối cảnh lịch sử, xã hội Việt Nam đầu thế kỷ 20 và vai trò của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Phần thân: Phân tích các khía cạnh của giáo dục khai phóng được thể hiện tại Đông Kinh Nghĩa Thục. Bao gồm: Mục đích và tôn chỉ giáo dục; nội dung giáo dụcl phương pháp giáo dục; hoạt động giáo dục.

- Phần kết: Khẳng định giá trị và ảnh hưởng của Đông Kinh Nghĩa Thục đối với sự phát triển của giáo dục khai phóng tại Việt Nam.

+ Nội dung chính: Đông Kinh Nghĩa Thục: Trường học tư thục đầu tiên tại Việt Nam do Phan Bội Châu và các đồng chí sáng lập vào năm 1907, là trung tâm của phong trào Duy Tân và đóng vai trò tiên phong trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng.

2. Quan sát hình ảnh và đọc kĩ phần chú thích.

- Từ phải qua trái: Căn nhà số 4 (nhà riêng của cụ Lương Văn Can) và nhà số 10 (màu trắng, có ba cửa vòm) ở phố Hàng Đào, Hà Nội, từng là cơ sở dạy học của Đông Kinh Nghĩa Thục

3. Tìm các từ ngữ, chi tiết thể hiện sự nhận xét, đánh giá của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục.

Các từ ngữ, chi tiết thể hiện nhận xét, đánh giá tích cực của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục: “đánh dấu một bước phát triển mới”; “truyền thống giáo dục khai phóng”; “sự kết hợp những thành tựu của các cách giáo dục Đông – Tây”; “đáp ứng những yêu cầu cấp thiết của thời đại”; “canh tân đất nước”; “mưu cầu tiến bộ, bình đẳng, hợp tác và độc lập dân tộc”.

4. Tìm các từ khóa và câu chủ đề trong mục này.

- Từ khóa:

+ Biến động chính trị, kinh tế, xã hội, quân sự

+ Khu vực Đông Á

+ Cuối thế kỉ XIX- đầu thế XX

+ Việt Nam bị phân chia thành ba kỳ

+ Hệ thống chính trị bảo hộ thuộc địa của Pháp

+ Thất bại của Mậu Tuất Duy Tân

+ Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu lưu vong

+ Nhật Bản

+ Tư tưởng chính trị, triết học phương Tây

+ Tân thư

- Câu chủ đề: “Những biến động chính trị, kinh tế, xã hội và quân sự ở khu vực Đông Á cuối thế kỉ XIX đầu thế là XX đã có tác động mạnh mẽ đến một nước Việt Nam bị phân rất thành ba kì (Bắc, Trung, Nam), nằm trong vòng kiểm soát của những hệ thống chính trị bảo hộ thuộc địa của Pháp”.

5. Tóm tắt những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục:

- Bối cảnh lịch sử: Việt Nam đầu thế kỉ XX dưới ách Pháp, Nho học lạc hậu, nhu cầu tri thức mới tăng cao.

- Ảnh hưởng của phong trào Duy Tân: Tư tưởng Duy Tân từ Trung Quốc lan vào Việt Nam, thúc đẩy canh tân đất nước.

- Nhu cầu canh tân giáo dục: Cần đổi mới giáo dục, đào tạo nhân tài, đề cao tinh thần dân tộc và khoa học phương Tây.

- Vai trò của các nhà nho yêu nước:  Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Lương Văn Can, Nguyễn Quyền... là những người tiên phong trong việc thành lập Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Sự ủng hộ của nhân dân: Nhân dân, nhất là thanh niên, tích cực ủng hộ và tham gia học tập.

6. Chú ý nhận định của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục

Nhận định của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục: Đông Kinh Nghĩa Thục là một trong những cải cách quan trọng nhất trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

7. Tìm các bằng chứng được tác giả sử dụng để làm nổi bật nhận định của mình.

Bằng chứng:

- Đông Kinh Nghĩa Thục bị chính quyền thực dân Pháp đóng cửa sớm và sau đó bị gán nhãn “hội kín”.

- Gần 30 năm sau khi trường bị đình chỉ mới xuất hiện các công trình nghiên cứu về Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Sách Đông Kinh Nghĩa Thục của Đào Trinh Nhất (1937) in số lượng lớn nhưng nhanh chóng bị cấm lưu hành trên toàn cõi An Nam (từ 17/3/1938).

- Các tư liệu, khảo cứu về Đông Kinh Nghĩa Thục của Hoa Bằng Hoàng Thúc Trâm phải công bố rải rác trên báo; bản thảo sách năm 1945 bị thất lạc, các bản thảo sau đó không được ấn hành trong thời gian dài.

8. Theo tác giả, đâu là điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục trong lịch sử giáo dục Việt Nam?.

Điểm nhấn then chốt: Đông Kinh Nghĩa Thục là cuộc cải cách giáo dục khai phóng từ dưới lên, tồn tại ngắn ngủi nhưng tác động sâu rộng, lâu dài, góp phần canh tân dân trí và khơi dậy tinh thần độc lập dân tộc.

Câu 9 (trang 73 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): 9. Chỉ ra các bằng chứng được tác giả sử dụng.

Các bằng chứng được tác giả sử dụng:

- Giảng dạy ba thứ chữ: Pháp – Hán – Việt, trong đó chú trọng quốc ngữ để truyền bá tri thức và tư tưởng mới.

- Tổ chức ba bậc học (Tiểu – Trung – Đại), thu nhận cả nam và nữ, có giáo viên nữ, học để làm người dân, không theo lối khoa cử từ chương.

- Dạy học miễn phí, cấp sách vở, giấy bút cho người học.

- Giảng dạy khoa học và công nghệ thường thức, gắn với đời sống và mưu sinh.

- Tổ chức diễn thuyết công khai hằng tuần về giáo dục, khoa học, mở rộng ra nhiều địa phương.

- Hoạt động như mô hình thực nghiệm, hướng tới mở rộng trên phạm vi cả nước.

10. Khái quát những đặc điểm chính của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Những đặc điểm chính của Đông Kinh Nghĩa Thục:

- Đề cao tri thức gắn với đời sống, chống lối học từ chương, giáo điều.

- Học theo mô hình châu Âu, tôn vinh và bảo hộ người có phát minh, sáng kiến.

- Cho phép bàn bạc, tranh luận, đối đáp cởi mở, không ràng buộc hình thức.

- Hướng tới cải cách xã hội và canh tân đất nước thông qua giáo dục.

11. Chú ý các từ ngữ, cách diễn đạt thể hiện thái độ, quan điểm của tác giả.

- Từ ngữ thể hiện sự trân trọng, ngưỡng mộ: "tiên phong", "độc đáo", "tiêu biểu", "tiến bộ", "hiện đại", "phương pháp tiên tiến", "hoạt động đa dạng, phong phú", "mốc son chói lọi", "nguồn cảm hứng", "bài học quý giá",...

- Cách diễn đạt nhấn mạnh tinh thần tiến bộ: “từ bỏ lối học từ chương, giáo điều hàng nghìn năm”, “kìm hãm tâm trí người dân”.

* Sau khi đọc

* Nội dung chính của đoạn trích: Văn bản giới thiệu cho người đọc về Giáo dục khai phóng và vai trò tiên phong của Đông Kinh Nghĩa Thục trong việc đề xướng và thực hiện giáo dục khai phóng tại Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời trong bối cảnh lịch sử nào?

Trả lời:

- Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời vào đầu thế kỷ XX, khi Việt Nam đang chịu ách đô hộ của thực dân Pháp. Nền giáo dục phong kiến lạc hậu, không đáp ứng được nhu cầu phát triển của đất nước. Phong trào Duy Tân đang phát triển mạnh mẽ, kêu gọi canh tân đất nước, trong đó giáo dục là một lĩnh vực quan trọng.

Câu 2 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Theo tác giả, điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục là gì? Tác giả đã sử dụng những dữ liệu nào để làm rõ điều này?

Trả lời:

- Theo tác giả, điểm nhấn then chốt của Đông Kinh Nghĩa Thục là mô hình giáo dục khai phóng. Tác giả đã sử dụng nhiều dữ liệu để làm rõ điều này, bao gồm:

+ Mục tiêu giáo dục: "khai trí" cho dân, "chấn dân khí", "hậu dân sinh".

+ Nội dung giáo dục: chú trọng khoa học thực dụng, đạo đức, thể dục, quốc ngữ,...

+ Phương pháp giáo dục: đổi mới, khuyến khích tư duy sáng tạo, tự do.

Câu 3 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Giáo dục khai phóng có những đặc điểm gì? Vì sao tác giả lại cho rằng Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng?

Trả lời:

- Đặc điểm của giáo dục khai phóng:

+ Cung cấp nền tảng tri thức rộng mở và giúp người học phát triển tư duy phản biện, kĩ năng lập luận, phân tích và biểu đạt.

+ Hướng tới thực học, cho phép tự do học thuật, bàn bạc, đối đáp cởi mở.

+ Chuẩn bị năng lực xử lí những vấn đề phức tạp và ứng phó với các biến đổi của tương lai.

- Tác giả lại cho rằng Đông Kinh Nghĩa Thục là một mô hình giáo dục khai phóng vì:

+ Dạy ba thứ chữ Pháp – Hán – Việt, chú trọng quốc ngữ để truyền bá tư tưởng và tri thức mới.

+ Từ bỏ lối học từ chương, giáo điều, dạy khoa học và công nghệ thường thức gắn với đời sống.

+ Khuyến khích tự do học thuật, cho phép học trò bàn bạc, tranh luận, phản biện.

+ Hướng tới đào tạo con người có tư duy khoa học, cởi mở, ý thức công dân và tinh thần độc lập dân tộc.

Câu 4 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Các thông tin trong văn bản được chọn lọc, sắp xếp theo trình tự nào? Cách sắp xếp đó có thuyết phục không? Vì sao?

Trả lời:

- Trình tự sắp xếp thông tin:

+ Giới thiệu bối cảnh lịch sử.

+ Nêu mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục của Đông Kinh Nghĩa Thục.

+ Phân tích đặc điểm và lý do Đông Kinh Nghĩa Thục là mô hình giáo dục khai phóng.

+ Đánh giá tác động của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Cách sắp xếp này logic, thuyết phục, giúp người đọc hiểu rõ quá trình phát triển và ý nghĩa của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Câu 5 (trang 74 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Phân tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.

Trả lời:

- Tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ:

+ Hình ảnh: minh họa cho nội dung bài viết, giúp người đọc hình dung rõ hơn về Đông Kinh Nghĩa Thục.

+ Bảng biểu: so sánh các mô hình giáo dục, giúp người đọc dễ dàng phân biệt.

+ Sơ đồ: thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố, giúp người đọc hiểu rõ cấu trúc của Đông Kinh Nghĩa Thục.

- Việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ giúp bài viết sinh động, dễ hiểu và tăng tính thuyết phục.

Câu 6 (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Tác giả nhận xét, đánh giá thế nào về Đông Kinh Nghĩa Thục? Có gì thiên kiến trong cách nhận xét, đánh giá đó không? Hãy lí giải về điều này.

Trả lời:

- Đánh giá của tác giả: Tác giả đánh giá rất cao Đông Kinh Nghĩa Thục, coi đây là mốc quan trọng của giáo dục khai phóng Việt Nam, một cuộc cải cách tiến bộ, đề cao thực học, tự do học thuật và tinh thần dân tộc.

- Thiên kiến: Có thiên hướng ngợi ca, ít nêu hạn chế.

- Lí giải: Do tác giả đứng trên lập trường trân trọng giá trị lịch sử và ý nghĩa canh tân của Đông Kinh Nghĩa Thục trong bối cảnh xã hội thuộc địa đầu thế kỉ XX.

Câu 7 (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Từ những thông tin được cung cấp trong văn bản, bạn suy nghĩ như thế nào về giá trị của giáo dục nói chung và giáo dục khai phóng nói riêng?

Trả lời:

- Về giá trị của giáo dục, từ Đông Kinh Nghĩa Thục, ta có thể thấy giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là phương tiện để giải phóng tư duy, khuyến khích sự sáng tạo và phản biện. Giáo dục khai phóng, với tinh thần cởi mở và phản tư, giúp con người phát triển toàn diện, nhận thức đầy đủ hơn về thế giới và bản thân.

* Viết kết nối với đọc

Bài tập (trang 75 sgk Ngữ văn 12 Tập 2): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ về một dữ liệu gây ấn tượng mạnh mẽ với bạn trong văn bản Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục.

Trả lời:

Đoạn văn tham khảo

Một dữ liệu gây ấn tượng mạnh mẽ với tôi trong văn bản "Giáo dục khai phóng Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục" là tỷ lệ học sinh nữ theo học tại Đông Kinh Nghĩa Thục. Theo ghi chép, trong số 120 học sinh ban đầu, có tới 30 học sinh nữ, chiếm 25% tổng số học sinh. Dữ liệu này cũng phản ánh tinh thần khai phóng của Đông Kinh Nghĩa Thục, nơi học sinh được khuyến khích tư duy độc lập, sáng tạo và phá vỡ những rào cản truyền thống. Việc mở cửa cho học sinh nữ theo học là một hành động táo bạo và góp phần đặt nền móng cho sự thay đổi trong quan niệm về giáo dục và vai trò của phụ nữ trong xã hội Việt Nam. Tỷ lệ học sinh nữ cao tại Đông Kinh Nghĩa Thục là một minh chứng cho sức mạnh của giáo dục trong việc thúc đẩy bình đẳng giới và tạo ra những thay đổi xã hội tích cực. Dữ liệu này tiếp tục truyền cảm hứng cho chúng ta trong việc đấu tranh cho một xã hội công bằng và bình đẳng hơn cho tất cả mọi người.

Bài giảng: Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Đời muối
• Thực hành tiếng Việt trang 78
• Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm
• Tranh biện về một vấn đề đời sống
• Củng cố, mở rộng trang 87

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---