(Siêu ngắn) Soạn bài Cộng đồng và cá thể - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Cộng đồng và cá thể trang 107, 108, 109, 110 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Cộng đồng và cá thể - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN VĂN BẢN CỘNG ĐỒNG VÀ CÁ THỂ

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 107 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Nêu những ấn tượng nảy sinh khi bạn nghĩ về khái niệm “cộng đồng”.

Trả lời:

- Cộng đồng là một nhóm xã hội của các cá thể sống chung trong cùng một môi trường thường là có cùng các mối quan tâm chung.

Câu hỏi 2 (trang 106 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Hãy chia sẻ những suy nghĩ chân thật về bản chất và niềm mong muốn về một môi trường sống có thể giúp bạn phát huy được năng lực của mình.

Trả lời:

Tôi mong muốn được sống và học tập trong một môi trường tích cực, nơi con người tôn trọng nhau, biết lắng nghe và khích lệ sự cố gắng. Đó là môi trường công bằng, tạo điều kiện để mỗi cá nhân được bộc lộ điểm mạnh, dám thử nghiệm và không sợ sai.

* Đọc văn bản 

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:

1. Theo dõi cách tác giả tập hợp bằng chứng nhằm làm sáng tỏ luận điểm khởi đầu của văn bản.

Trả lời:

Tác giả đã lập luận những vấn đề liên quan đến đời sống cộng đồng. 

2. Dự đoán luận điểm này sẽ dẫn mạch lập luận trong văn bản đi theo hướng nào.

Trả lời:

Luận điểm này sẽ dẫn mạch lập luận trong văn bản đi theo hướng quy nạp.

3. Chú ý cách lật đi lật lại vấn đề của tác giả. 

Trả lời:

Tác giả đã đưa ra lập luận cá thể đơn lẻ sẽ tạo những điều mới cho xã hội còn cá thể sáng tạo thì sự phát triển lên cao là một điều khó tưởng tượng.

4. Hình dung về những bằng chứng có thể được đưa ra để làm sáng tỏ nhận định này.

Trả lời:

Những bằng chứng đã thể hiện được quan điểm của một cộng đồng lành mạnh khi tác giả đã liệt kê những nền văn hóa cổ đại - đều là những nền văn hóa đạt đến sự văn minh của nhân loại và để lại cho nhân loại những thành tựu văn hóa đạt đến sự đỉnh cao của nhân loại. 

5. Bạn hiểu như thế nào về nhận định này?

Trả lời:

Hội họa và âm nhạc đang dần càng mất vị thế trong cuộc sống bởi dư luận cuộc sống, về chế độ dân chủ nghị trường, chế độ vốn,....

6. Bạn có hoàn toàn đồng tình với những điều được tác giả phân tích ở đây hay không?

Trả lời:

Em đồng tình với những điều mà tác giả đã phân tích ở đây. 

7. Tư duy tích cực của tác giả được biểu hiện như thế nào qua những "biện giải" này?

Trả lời:

Tư duy tích cực của tác giả được biểu hiện qua sự phát triển kinh tế và kĩ thuật. 

* Sau khi đọc 

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:  

Câu 1 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Xác định nội dung trọng tâm của văn bản và nêu các căn cứ cho phép bạn xác định như vậy.

Trả lời:

- Nội dung trọng tâm của văn bản là bàn về mối quan hệ giữa cộng đồng và cá thể; nhận diện những biến động tiêu cực của mối quan hệ đó trong xã hội hiện đại; chỉ ra một số tố tích cực đảm bảo cho sự phát triển hài hòa của mối quan hệ giữa cộng đồng và cá thể trong tương lai.

Câu 2 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Tóm tắt những luận điểm cơ bản được triển khai trong văn bản.

Trả lời:

- Các luận điểm:

+ Căn cước và ý nghĩa tồn tại của mỗi cá thể trước hết do cộng đồng quy định.

+ Cái làm nên giá trị của một cá thể phụ thuộc trước hết vào việc cá thể đó giúp ích được bao nhiêu cho sự tồn tại của người khác.

+ Một cá thể đơn lẻ không thể thiếu “mảnh đất dinh dưỡng” của cộng đồng, nhưng ngược lại, cộng đồng sẽ không phát triển nếu thiếu hoạt động của những cá thể sáng tạo.

+ Cộng đồng lành mạnh là cộng đồng khuyến khích tính độc lập của những cá thể đồng thời đảm bảo sự liên kết bền vững giữa các cá thể để làm nên xã hội.

+ Trong thời đại ngày nay, cộng đồng đang bị yếu đi vì vai trò sáng tạo, dẫn dắt của các cá thể phần nào bị lu mờ, trong khi đó, các chế độ độc tài “xuất hiện và được dung dưỡng”.

+ Cộng đồng sẽ khỏe mạnh trở lại với việc “phân công lao động có kế hoạch”, tạo điều kiện cho sự phát triển của các cá thể, cũng là tạo điều kiện cho cộng đồng có được bước phát triển mới.

Câu 3 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Sự phụ thuộc của một cá thể vào cộng đồng đã được tác giả ghi nhận qua những bằng chứng nào? Trước những bằng chứng đó, tác giả đã thể hiện cách tư duy khác biệt về vấn đề ra sao?

Trả lời:

- Các bằng chứng:

+ Vâng, một cộng đồng lành mạnh... một cách tương đối giữa cá nhân với cộng đồng.

+ Đặc biệt nhạy cảm... một cách ngắn gọn.

- Tư duy khác biệt của tác giả về vấn đề:

+ Trong một bối cảnh mà người ta thường nói nhiều về tự do cá nhân, quyền của con người cá nhân...

+ Tác giả là người có những đóng góp lớn cho sự phát triển của khoa học trên thế giới nhưng lại nghĩ đến sự “mang ơn vì được sống trong cộng đồng loài người”.

+ An-be Anh-xtanh thường nghĩ đến vấn đề “tính cảm suy nghĩ và hành động của anh ta giúp ích được bao nhiêu cho sự tồn tại của người khác”.

Câu 4 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Tác giả đã sử dụng lí lẽ gì để khẳng định vai trò của những cá thể sáng tạo đối với sự phát triển của xã hội?

Trả lời:

Tác giả đã sử dụng lí lẽ:

- “tất cả tài sản vật chất, tinh thần và đạo đức mà chúng ta nhận được từ cộng đồng đã được tạo dựng bởi những cá thể sáng tạo đơn lẻ [...]”

- “Chỉ cá thể đơn lẻ mới có tư duy và qua đó tạo ra những giá trị mới cho xã hội [...].”

- “một cộng đồng lành mạnh là một cộng đồng gắn liền với tính độc lập của những cá thể cũng như với sự liên kết bên trong của xã hội.”

Câu 5 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Toát lên từ mạch ngầm văn bản là những đòi hỏi đối với mỗi cá nhân và đối với cả cộng đồng. Hãy làm rõ những đòi hỏi đó và nếu suy nghĩ của bạn.

Trả lời:

- Phía cá thể: Mỗi người cần ý thức mình là thành viên của cộng đồng, luôn tự hỏi việc làm của mình giúp ích được gì cho người khác; không ngừng sáng tạo, suy nghĩ độc lập, phát huy cá tính và trách nhiệm với bản thân.

- Phía cộng đồng: Cộng đồng phải coi trọng và giải phóng sức sáng tạo cá nhân, tổ chức phân công lao động hợp lí, tạo điều kiện cho từng người phát triển, từ đó thúc đẩy sự tiến bộ chung.

Câu 6 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Mặc dù chưa thoả mãn với những điều còn tồn tại trong thời đại này, tác giả vẫn tin vào tương lai tốt đẹp của nền văn minh nhân loại. Cơ sở để xác lập niềm tin ấy là gi?

Trả lời:

Cơ sở để xác lập niềm tin: “phân công lao động có kế hoạch” mang lại sự đảm bảo cơ sở vật chất cho từng cá thể, tạo lợi thế cho phát triển nhân cách à cộng đồng sẽ khỏe mạnh trở lại.

Câu 7 (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Những nhận định khái quát của tác giả về “thời đại mà chúng ta đang sống" được phát biểu từ khoảng giữa thế kỉ XX. Hiện nay, những nhận định đó có còn phù hợp với thực tế nữa không? Vì sao?

Trả lời:

Có thể thấy, nhiều nhận định khái quát của tác giả đến bây giờ vẫn còn đúng, nhất là nhận định về sự tồn tại của các chế độ độc tài, về sự suy giảm ý thức về lẽ phải ở một bộ phận của cộng đồng.

* Viết kết nối với đọc  

Bài tập (trang 110 sgk Ngữ văn 11 Tập 2: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu những điều bạn thấy cần nghĩ tiếp cùng An-be Anh-xtanh về vấn đề “cộng đồng và cá thể”.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết một đoạn văn khoảng 150 chữ, diễn đạt mạch lạc, rõ ý.

- Nội dung: Trình bày suy nghĩ về mối quan hệ cộng đồng – cá thể theo gợi mở của An-be Anh-xtanh; nêu quan điểm cá nhân, có thể liên hệ thực tế; nhấn mạnh trách nhiệm của cá nhân và vai trò của cộng đồng trong việc phát huy giá trị con người.

Đoạn văn tham khảo

Con người không thể tồn tại tách rời cộng đồng, nhưng cộng đồng cũng chỉ thực sự phát triển khi mỗi cá thể được tôn trọng và phát huy năng lực riêng. Cùng An-be Anh-xtanh, tôi nghĩ tiếp rằng giá trị của một con người không chỉ nằm ở những gì họ nhận được mà còn ở những đóng góp cho người khác. Tuy nhiên, để cá thể cống hiến hiệu quả, cộng đồng cần tạo môi trường công bằng, khuyến khích sáng tạo và bảo vệ quyền được khác biệt. Một xã hội khỏe mạnh là xã hội biết kết nối sức mạnh tập thể với trí tuệ cá nhân, tránh áp đặt, đồng thời không dung dưỡng sự ích kỉ. Trong đời sống hôm nay, mỗi người cần ý thức rõ trách nhiệm của mình, sống nhân ái, chủ động học hỏi và hành động vì lợi ích chung. Khi cá thể trưởng thành trong cộng đồng tích cực, cả xã hội cũng sẽ tiến bộ bền vững.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN CỘNG ĐỒNG VÀ CÁ THỂ

1. Nội dung chính văn bản Cộng đồng và cá thể

Văn bản là một bài tiểu luận nêu lên quan điểm về mối quan hệ giữa con người và cộng động. Qua những lập luận, dẫn chứng cụ thể, tác giả khiến người đọc phải ngẫm nghĩ về giá trị của một con người trong cộng đồng, về những gì bản thân đã làm được cho xã hội và làm thế nào để xã hội có thể phát triển hơn.

2. Bố cục văn bản Cộng đồng và cá thể

Bố cục 3 phần:

- Phần 1: Sự chi phối và phụ thuộc của cá thể đối với cộng đồng.

- Phần 2: Giá trị thực sự của một cá nhân được xác định bởi những gì họ cống hiến cho cộng đồng, không phải những gì họ nhận lại.

- Phần 3: Niềm tin vào tương lai.

3. Tóm tắt văn bản Cộng đồng và cá thể

Văn bản Cộng đồng và cá thể (Trích Thế giới như tối thấy) là một bài tiểu luận viết về mối quan hệ giữa con người và cộng động.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản Cộng đồng và cá thể

- Nội dung: nêu lên quan điểm về mối quan hệ giữa con người và cộng động.

- Nghệ thuật: bố cục chặt chẽ, phân chia nội dung rõ ràng giúp người đọc người nghe hiểu hơn vấn đề đang bàn luận.

Bài giảng: Cộng đồng và cá thể - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

• Thực hành tiếng Việt trang 110

• Viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật

• Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật (tiếp theo)

• Củng cố, mở rộng trang 119

• Thực hành đọc: “Làm việc” cũng là “làm người”

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---