(Siêu ngắn) Soạn bài Viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật trang 112, 113, 114, 115, 116, 117 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật - Kết nối tri thức

* Yêu cầu

- Nêu được những thông tin khái quát về tác phẩm nghệ thuật sẽ bàn tới trong bài viết (tác giả, tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, đánh giá của công chúng…)

- Xác định rõ nội dung và hệ thống luận điểm sẽ triển khai, miêu tả chung về tác phẩm bằng ngôn ngữ phù hợp với loại hình nghệ thuật của nó; phân tích tác phẩm trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật; đánh giá tổng quát; gợi ý về cách tiếp cận phù hợp với tác phẩm;...

- Phối hợp linh hoạt giữa việc trình bày lí lẽ và nêu bằng chứng cụ thể.

- Thể hiện được sự rung động trước tác phẩm và sự đồng cảm đối với tác giả.

* Phân tích bài viết tham khảo:

Văn bản: Về bức tranh Mưa thu. Pu-skin của họa sĩ V.E.Páp-cốp (V.E. Popkov)

- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm.

- Nêu một số thông tin cần thiết về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

- Triển khai phân tích, bình luận về những điểm đặc sắc của tác phẩm.

- Miêu tả đặc điểm tác phẩm kèm theo những phân tích, đánh giá.

- Gợi ý về một cách “đọc” đối với nét độc đáo của tác phẩm.

- Bày tỏ sự đồng cảm đối với tác giả, tác phẩm.

- Kết luận và gợi mở những suy nghĩ mới về nghệ thuật.

Gợi ý trả lời câu hỏi:

Câu 1 (trang 115 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Những đặc điểm nào cho thấy bài viết là một văn bản nghị luận chứ không phải văn bản thông tin về một tác phẩm nghệ thuật.

Trả lời:

Đặc điểm: bài viết có luận đề, luận điểm, bằng chứng, lí lẽ.

Câu 2 (trang 115 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Nêu tính đặc thù của những bằng chứng được sử dụng trong bài viết.

Trả lời:

Tính đặc thù đó gắn với sự “miêu tả” của người viết về các phương diện khách quan của tác phẩm (bố cục, màu sắc, hình khối, đường nét,...) khác với việc trích dẫn các câu văn, câu thơ khi ta viết một bài nghị luận văn học.

Câu 3 (trang 115 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Để viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, người viết phải đảm bảo được những điều kiện gì?

Trả lời:

Để viết văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật, người viết phải đảm bảo được:

- Có hiểu biết cơ bản về loại hình nghệ thuật mà tác phẩm đó thuộc về.

- Có hứng thú với tác phẩm trên cơ sở từng xem, nghe, thưởng lãm theo điều kiện thực tế cho phép.

- Có một quan điểm đánh giá rõ ràng về tác phẩm với việc triển khai những lí lẽ xác đáng.

* Thực hành viết

1. Chuẩn bị viết

- Chọn một tác phẩm thuộc các loại hình sáng tác như: điện ảnh, âm nhạc, điêu khắc, hội họa, nhiếp ảnh, nghệ thuật,...

- Một số tác phẩm có thể được lựa chọn làm đề tài viết:

+ Các bộ phim được giải Oscar, giải Bông sen vàng, giải Cánh diều vàng...

+ Tác phẩm âm nhạc, ca khúc, video clip được yêu chuộng của giới trẻ.

+ Tác phẩm nghệ thuật tạo hình: một số tượng đài hay pa-no-ra-ma được đặt, thực hiện ở các khu di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng,...

2. Tìm ý, lập dàn ý

a) Tìm ý

Khi tìm ý cần đặc biệt quan tâm tới các vấn đề sau:

- Tác phẩm của ai, tên là gì, được hoàn thành trong bối cảnh và thời điểm nào?

- Tác phẩm đã được giới chuyên môn và công chúng nghệ thuật đánh giá, đón nhận như thế nào?

- Nội dung tác phẩm đề cập vấn đề gì?

- Tác phẩm được sáng tác theo phong cách hoặc trường phái nào, bằng chất liệu gì?

- Có thể nói đến thành công và hạn chế nào của tác phẩm về các mặt nội dung và nghệ thuật thể hiện?

- Tác phẩm ghi được dấu ấn gì trong đời sống văn hoá – tinh thần của cộng đồng?

b) Lập dàn ý

- Mở bài: Nêu được các thông tin cơ bản về tác phẩm.

- Thân bài:

+ Nhìn nhận khái quát về tác phẩm.

+ Phân tích từng khía cạnh nổi bật của tác phẩm với lí lẽ, bằng chứng rõ ràng, đầy đủ.

+ Nêu những điều mà người xem, người nghe cần chuẩn bị để có thể thưởng thức trọn vẹn, nhiều hứng thú đối với tác phẩm.

- Kết bài: Đánh giá chung về tác phẩm.

* Lập dàn ý cho đề bài: Viết bài văn nghị luận về bài hát Nối vòng tay lớn (Trịnh Công Sơn).

a) Mở bài

- Giới thiệu nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và bài hát Nối vòng tay lớn.

- Khái quát giá trị nổi bật của ca khúc: tinh thần đoàn kết dân tộc, khát vọng hoà bình.

b) Thân bài

- Hoàn cảnh ra đời – sự đón nhận

+ Sáng tác trong bối cảnh đất nước chia cắt.

+ Được đông đảo công chúng yêu mến, vang lên trong nhiều sự kiện lớn.

- Nội dung tư tưởng

+ Ca ngợi tình đoàn kết Bắc – Trung – Nam.

+ Thể hiện ước mơ hoà bình, thống nhất, gắn bó con người Việt Nam.

+ Gửi gắm thông điệp nhân văn: con người cần xích lại gần nhau.

- Nghệ thuật biểu hiện

+ Lời ca giản dị, giàu hình ảnh, cảm xúc chân thành.

+ Giai điệu khoẻ khoắn, tha thiết, dễ lan toả.

+ Điệp từ, điệp khúc tạo không khí cộng hưởng mạnh mẽ.

- Giá trị và ý nghĩa

+ Góp phần nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, cộng đồng.

+ Để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hoá Việt Nam.

c) Kết bài

- Khẳng định giá trị bền vững của ca khúc.

- Nêu cảm nhận cá nhân: bài hát giúp mỗi người thêm trân trọng tình người và trách nhiệm với đất nước.

3. Viết

Dựa vào dàn ý đã lập để viết. Cần triển khai các luận điểm thành các đoạn văn đảm bảo được yêu cầu về mạch lạc và liên kết. Chú ý dùng giọng văn có tính biểu cảm, thể hiện được niềm hứng thú và xúc động của người viết đối với tác phẩm.

Bài viết tham khảo:

Trong dòng chảy của đời sống tinh thần, âm nhạc luôn giữ một vị trí đặc biệt bởi khả năng kết nối con người bằng cảm xúc và niềm tin. Có những bài hát không chỉ đơn thuần để thưởng thức mà còn trở thành tiếng nói của thời đại, gửi gắm khát vọng sống đẹp và tình người sâu sắc. Nối vòng tay lớn của Trịnh Công Sơn là một ca khúc như thế - một lời kêu gọi tha thiết về sự đoàn kết, yêu thương, để từ đó hun đúc niềm tin vào tương lai của dân tộc.

Bài hát Nối vòng tay lớn của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là một trong những ca khúc tiêu biểu mang đậm tinh thần nhân văn và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam. Ra đời trong bối cảnh đất nước còn chia cắt, tác phẩm không chỉ là tiếng hát của thời đại mà còn là lời kêu gọi tha thiết về tình đoàn kết, gắn bó giữa con người với con người, giữa các vùng miền trên dải đất hình chữ S.

Trịnh Công Sơn được xem là người nghệ sĩ của hòa bình và tình yêu thương. Âm nhạc của ông luôn hướng đến con người, hướng đến sự cảm thông và sẻ chia. Nối vòng tay lớn ra đời khi chiến tranh vẫn còn để lại nhiều mất mát, đau thương. Trong hoàn cảnh ấy, ca khúc vang lên như một niềm tin mạnh mẽ vào ngày thống nhất, vào sự sum họp của dân tộc. Chính vì vậy, bài hát nhanh chóng được công chúng đón nhận và trở thành giai điệu quen thuộc trong nhiều sự kiện quan trọng của đất nước.

Ca khúc trước hết thể hiện khát vọng đoàn kết Bắc – Trung – Nam, mong muốn mọi người Việt Nam cùng “nối vòng tay lớn” để vượt qua chia rẽ, hận thù. Những câu hát giản dị mà tha thiết đã vẽ nên hình ảnh cả dân tộc chung một nhịp tim, cùng hướng về tương lai. Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa lịch sử, bài hát còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình người: con người chỉ thật sự hạnh phúc khi biết sống vì nhau, biết gắn bó và đồng hành. Qua đó, Trịnh Công Sơn khẳng định sức mạnh của cộng đồng, của lòng nhân ái trong việc hàn gắn những vết thương chiến tranh và xây dựng cuộc sống mới.

Bên cạnh nội dung giàu ý nghĩa, Nối vòng tay lớn còn gây ấn tượng bởi nghệ thuật biểu hiện đặc sắc. Lời ca mộc mạc, gần gũi, sử dụng nhiều hình ảnh quen thuộc, dễ đi vào lòng người. Điệp từ và điệp khúc được vận dụng linh hoạt, tạo nên không khí sôi nổi, thôi thúc người nghe hòa mình vào dòng cảm xúc chung. Giai điệu vừa tha thiết vừa mạnh mẽ, như nâng đỡ từng câu hát, giúp thông điệp của tác giả lan tỏa rộng rãi. Chính sự kết hợp hài hòa giữa ca từ và âm nhạc đã làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm.

Trải qua nhiều năm tháng, Nối vòng tay lớn vẫn giữ nguyên giá trị. Bài hát không chỉ là ký ức của một thời lịch sử mà còn là lời nhắc nhở cho hôm nay và mai sau về trách nhiệm giữ gìn sự đoàn kết dân tộc. Trong cuộc sống hiện đại, khi con người dễ bị cuốn vào nhịp sống gấp gáp và những khoảng cách vô hình, ca khúc càng trở nên ý nghĩa, giúp mỗi người biết trân trọng tình người và sức mạnh của cộng đồng.

Nối vòng tay lớn là một tác phẩm nghệ thuật giàu giá trị tư tưởng và thẩm mỹ. Qua bài hát, Trịnh Công Sơn đã gửi gắm niềm tin vào con người, vào tương lai của đất nước. Với riêng tôi, ca khúc không chỉ mang lại xúc cảm sâu lắng mà còn khơi dậy ý thức sống gắn bó, sẻ chia, nhắc nhở mỗi người hãy góp phần nhỏ bé của mình để cùng xây dựng một xã hội nhân ái và bền vững.

4. Chỉnh sửa, hoàn thiện

- Gạch bỏ những từ, những câu văn trùng lặp, thiếu thông tin hoặc thông tin chung chung.

- Kiểm tra sự liền mạch giữa các ý, các đoạn. Bổ sung các phương tiện liên kết hợp lí nếu thấy cần thiết.

- Đính chính các thông tin chưa chính xác (nếu có) về tác phẩm sau khi đối chiếu cẩn thận với các nguồn tài liệu đáng tin cậy.

- Sửa lại các lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu (nếu có).

Bài giảng: Viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm nghệ thuật - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 110

• Giới thiệu về một tác phẩm nghệ thuật (tiếp theo)

• Củng cố, mở rộng trang 119

• Thực hành đọc: “Làm việc” cũng là “làm người”

• I. Hệ thống hóa kiến thức đã học

• II. Luyện tập và vận dụng

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---