(Siêu ngắn) Soạn bài Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên trang 80, 81, 82, 83, 84, 85 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên - Kết nối tri thức

* Yêu cầu:

- Nêu rõ sự vật, hiện tượng trong tự nhiên được thuyết minh và cung cấp một số thông tin cơ bản, nổi bật về sự vật, hiện tượng đó.

- Làm sáng tỏ sự vật, hiện tượng trong tự nhiên theo trình tự phù hợp với đặc điểm của đối tượng được thuyết minh.

- Nêu được ý nghĩa của việc nhận thức đúng về sự vật, hiện tượng được thuyết minh.

- Sử dụng kết hợp trong văn bản thuyết minh một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận.

* Phân tích bài viết tham khảo:

Những dãy đảo xa nằm nghe biển hát

- Giới thiệu thông tin khái quát về biển đảo của Việt Nam.

- Nêu đặc điểm những hòn đảo ở vùng biển phía Bắc.

- Xen yếu tố miêu tả và biểu cảm (kết hợp với việc trích dẫn thơ).

- Khái quát đặc điểm vùng đảo miền Trung.

- Điểm xuyết yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Nhận diện nét riêng của các đảo vùng duyên hải Nam Bộ.

- Lồng ghép yếu tố miêu tả, biểu cảm.

- Khẳng định giá trị của biển đảo Việt Nam.

Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1 (trang 84 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Văn bản đã đề cập đến sự vật, hiện tượng gì? Những thông tin cơ bản nào được trình bày trong văn bản?

Trả lời:

Văn bản đã đề cập đến biển đảo Việt Nam 

Những thông tin được trình bày như sau:

- Biển đảo miền Bắc 

- Biển đảo miền Trung 

- Biển đảo miền Nam

Câu 2. (trang 84 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Xác định hệ thống ý của văn bản. Tác giả đã cung cấp thông tin theo trình tự như thế nào?

Trả lời:

- Giới thiệu khái quát về biển đảo Việt Nam 

- Giới thiệu về những hòn đảo ở miền Bắc 

- Giới thiệu về những hòn đảo ở miền Trung 

- Giới thiệu về những hòn đảo ở miền Nam 

- Khẳng định lại giá trị của biển đảo Việt Nam 

Câu 3 (trang 84 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Tác giả đã lồng ghép yếu tố nào trong số các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận để chuyền tải các thông tin đến người đọc? Nêu tác dụng của yếu tố đó trong văn bản.

Trả lời:

Trong văn bản thuyết minh, tác giả đã lồng ghép yếu tố miêu tả và biểu cảm ở nhiều đoạn. Chẳng hạn, yếu tố biểu cảm thể hiện ngay tên các tiêu mục (chỗ nước trời lẫn sắc miền Bắc; đầu sóng ngọn gió miền Trung; những đảo ngọc miền Nam), ở sự liên tưởng tới câu thơ của Chế Lan Viên, ở những từ ngữ thể hiện tình cảm, thái độ của du khách khi đến những vùng đảo,... yếu tố miêu tả thể hiện ở những đoạn giới thiệu vị trí địa lí của những hòn đảo trải dài từ Bắc vào Nam. Bên cạnh đó, yếu tố tự sự cũng được sử dụng khi giới thiệu về sự xuất hiện của cư dân đảo. Việc lồng ghép yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự giúp cho thông tin được chuyển tải đến người đọc một cách sinh động, hấp dẫn, thể hiện tình yêu và niềm tự hào của tác giả về biển đảo Việt Nam.

1. Chuẩn bị viết

- Chọn đề tài thuyết minh.

- Tìm hiểu, quan sát, ghi chép, tập hợp những thông tin về đối tượng thuyết minh.

2. Tìm ý, lập dàn ý

a) Tìm ý

Khi tìm ý, cần quan tâm tới các vấn đề sau:

- Sự vật, hiện tượng được đề cập đến là gì?

- Có thể cung cấp những thông tin về sự vật, hiện tượng được thuyết minh theo trình tự nào?

- Việc nhận thức đầy đủ về sự vật, hiện tượng được thuyết minh có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi chúng ta?

b) Lập dàn ý

- Mở bài:

+ Giới thiệu sự vật, hiện tượng trong tự nhiên được thuyết minh.

+ Nêu thông tin khái quát về sự vật, hiện tượng đó.

- Thân bài:

+ Chọn lọc, sắp xếp và triển khai các ý đã tìm được theo một trình tự hợp lí, tùy thuộc vào định hướng cung cấp thông tin của người viết.

+ Cần xác định yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận nào có thể đưa vào vị trí thích hợp để làm tăng hiệu quả biểu đạt và sức hấp dẫn của bài viết.

+ Cần dự kiến cả những phương tiện phi ngôn ngữ có thể  được sử dụng trong văn bản. (hình ảnh, số liệu, sơ đồ,...) giúp cho các nội dung thuyết minh được sinh động, hấp dẫn.

- Kết bài: Khái quát ý nghĩa của sự vật, hiện tượng được đề cập, gợi mở những ý tưởng có thể tiếp nối.

* Dàn ý cho đề bài thuyết minh về một hiện tượng tự nhiên mà em quan tâm (hiện tượng nhật thực).

a) Mở bài

- Giới thiệu hiện tượng nhật thực – một hiện tượng thiên nhiên kì thú.

b) Thân bài

- Khái niệm: Nhật thực là hiện tượng Mặt Trăng che khuất Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

- Nguyên nhân hình thành: Do Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời.

- Các dạng nhật thực: toàn phần, một phần, hình khuyên.

- Đặc điểm: Bầu trời tối dần, nhiệt độ giảm nhẹ, có thể quan sát bóng Mặt Trăng.

- Tác động/ý nghĩa: Giúp con người nghiên cứu vũ trụ; mang giá trị khoa học và giáo dục.

- Lưu ý khi quan sát: Không nhìn trực tiếp Mặt Trời, cần kính bảo vệ chuyên dụng.

c) Kết bài

- Nêu cảm nghĩ, khẳng định vẻ đẹp kì diệu của thiên nhiên.

3. Viết

- Triển khai dàn ý thành các đoạn văn, sắp xếp các đoạn văn theo trình tự hợp lí tương ứng với kiểu cấu trúc bài văn thuyết minh mà bạn đã lựa chọn và liên kết các đoạn thành bài văn hoàn chỉnh.

- Kết hợp yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận một cách phù hợp.

- Chú ý sử dụng kết hợp một số bảng biểu, tranh ảnh,… phù hợp với nội dung thông tin.

- Sử dụng ngôn ngữ diễn đạt mạch lạc, sáng rõ; tùy vào cách tổ chức thông tin để có cách dùng các từ ngữ liên kết phù hợp.

Bài viết tham khảo

Thiên nhiên luôn ẩn chứa nhiều điều kì diệu khiến con người không ngừng tò mò và khám phá. Trong số những hiện tượng đặc biệt ấy, nhật thực là một hiện tượng thiên văn hiếm gặp, mang vẻ đẹp huyền bí và có giá trị khoa học to lớn.

Nhật thực là hiện tượng Mặt Trăng di chuyển vào vị trí nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời, che khuất toàn bộ hoặc một phần Mặt Trời khi quan sát từ Trái Đất. Hiện tượng này chỉ xảy ra vào thời điểm trăng non và khi ba thiên thể gần như nằm trên cùng một đường thẳng. Tùy theo vị trí quan sát, nhật thực có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau như nhật thực toàn phần, nhật thực một phần và nhật thực hình khuyên. Ở nhật thực toàn phần, Mặt Trời bị che kín hoàn toàn trong một khoảng thời gian ngắn; ở nhật thực một phần, chỉ một phần Mặt Trời bị che khuất; còn nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng không che kín Mặt Trời, tạo thành một vành sáng rực rỡ xung quanh.

Khi nhật thực diễn ra, bầu trời đang sáng bỗng tối dần, ánh nắng yếu đi, nhiệt độ môi trường có thể giảm nhẹ. Một số loài động vật trở nên hoang mang, còn con người thì háo hức quan sát. Khoảnh khắc Mặt Trời bị che khuất tạo nên khung cảnh vừa kì ảo vừa trang nghiêm, khiến nhiều người không khỏi ngỡ ngàng trước sự vận động chính xác của vũ trụ.

Không chỉ mang giá trị thẩm mĩ, nhật thực còn có ý nghĩa khoa học quan trọng. Thông qua việc quan sát nhật thực, các nhà khoa học có thể nghiên cứu cấu trúc khí quyển của Mặt Trời, chuyển động của Mặt Trăng và Trái Đất, từ đó hiểu rõ hơn về hệ Mặt Trời. Trong lịch sử, nhật thực từng giúp con người kiểm chứng nhiều giả thuyết vật lí và thiên văn học. Ngày nay, hiện tượng này còn góp phần khơi dậy niềm yêu thích khoa học, giúp con người nhận thức sâu sắc hơn về vị trí nhỏ bé của mình trong vũ trụ bao la.

Tuy nhiên, khi quan sát nhật thực, con người cần tuân thủ các biện pháp an toàn. Việc nhìn trực tiếp vào Mặt Trời có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho mắt. Vì vậy, cần sử dụng kính chuyên dụng hoặc các thiết bị lọc ánh sáng phù hợp để bảo vệ thị lực.

Nhật thực không chỉ là một hiện tượng tự nhiên kì thú mà còn là cầu nối giữa con người và vũ trụ. Qua hiện tượng này, ta càng thêm trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên, đồng thời ý thức rõ hơn về vai trò của khoa học trong việc khám phá thế giới. Đối với em, mỗi lần tìm hiểu về nhật thực là một lần cảm nhận sâu sắc sự kì diệu của tạo hóa và khơi dậy niềm say mê tìm hiểu những điều mới mẻ xung quanh.

4. Chỉnh sửa, hoàn thiện

- Đọc lại bài viết, đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để đảm bảo các ý được triển khai đầy đủ và theo trình tự phù hợp.

- Xem lại những đoạn, nội dung có yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận trong bài viết để đảm bảo việc sử dụng các yếu tố đó là phù hợp, có hiệu quả trong việc thể hiện nội dung thông tin của bài viết.

- Rà soát để đảm bảo không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu, cách tổ chức văn bản.

Bài giảng: Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong tự nhiên - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 78

• Tranh biện về một vấn đề trong đời sống

• Củng cố, mở rộng trang 88

• Thực hành đọc: Ca nhạc ở Miệt Vườn

• Tri thức ngữ văn trang 93

• Bài ca ngất ngưởng

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---