(Siêu ngắn) Soạn bài Và tôi vẫn muốn mẹ - Kết nối tri thức

Bài viết soạn bài Và tôi vẫn muốn mẹ trang 41, 42, 43, 44, 45 siêu ngắn gọn sách Ngữ văn 11 Kết nối tri thức giúp học sinh lớp 11 dễ dàng soạn văn 11.

(Siêu ngắn) Soạn bài Và tôi vẫn muốn mẹ - Kết nối tri thức

A/ HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI “VÀ TÔI VẪN MUỐN MẸ...”

* Trước khi đọc

Câu hỏi 1 (trang 41 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Hãy chia sẻ câu chuyện cảm động nói về tình cảm của mẹ con mà bạn từng biết qua các tác phẩm nghệ thuật (văn học, sân khấu, điện ảnh,...).

Trả lời:

Tác phẩm Trong lòng mẹ của nhà văn Nguyên Hồng: Cậu bé Hồng phải sống xa mẹ, chịu nhiều tủi thân vì những lời nói cay nghiệt của họ hàng. Nhưng trong sâu thẳm, em luôn yêu thương và tin tưởng mẹ. Khoảnh khắc được nằm trong lòng mẹ, Hồng cảm nhận trọn vẹn hơi ấm và hạnh phúc giản dị của tình mẫu tử. Câu chuyện cho thấy tình mẹ con thiêng liêng có sức xoa dịu mọi đau khổ, là điểm tựa tinh thần lớn lao cho con trẻ.

Câu hỏi 2 (trang 41 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Qua thực tế cuộc sống xung quanh, bạn biết được gì về những hậu quả mà chiến tranh gây ra đối với đời sống con người?

Trả lời:

Hậu quả của chiến tranh:

- Mất mát người thân, gia đình ly tán.

- Nhiều người mang thương tật, sang chấn tâm lí kéo dài.

- Nhà cửa, cơ sở vật chất bị tàn phá, kinh tế suy sụp.

- Trẻ em mất tuổi thơ, thiếu cơ hội học tập.

- Hậu quả dai dẳng ngay cả khi chiến tranh kết thúc → cần trân trọng hòa bình.

* Đọc văn bản 

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:  

1. Thời điểm và những sự kiện ban đầu xảy ra được lưu giữ trong kí ức của nhân vật.

Trả lời:

- Thời điểm: năm 1941

- Sự kiện: nhân vật học xong lớp một vào tháng Năm năm 41 và được bố mẹ đưa đến trại hè đội viên Gô-rô-đi-sa (Gorodisha) gần Min-xcơ (Minsk)”

2. Những hình ảnh mà nhân vật chứng kiến trên đường đi trại hè đội viên.

Trả lời:

Hình ảnh: chiếc máy bay, bom nổ, cảnh tượng chết chóc.

3. Hoàn cảnh của chuyến đi có gì khác thường?

Trả lời:

Bị quân đội Đức chiêm mất thành phố và mọi người phải đến Mô-đô-vi-a.

4. Ấn tượng về nạn đói và chuyện ăn uống của con người trong đói khát.

Trả lời:

- Vì mọi thứ đều chuyển ra tiền tuyến nên tất cả đều đói khát.

- Có con ngựa Mai-ca và hai con mèo đói đều bị giết.

- Phải ăn cả cỏ cây, chồi mầm.

5. Trạng thái tinh thần của những đứa trẻ khi thiếu vắng mẹ.

Trả lời:

Những đứa trẻ òa khóc, gào khóc không nguôi.

6. Kết quả chờ đợi ba mẹ và niềm khát khao cháy bỏng của nhân vật.

Trả lời:

Ba mẹ đã mất tích đâu đó trong một trận bom. Khi nhân vật đã 51 tuổi và vẫn muốn khao khát muốn gặp lại mẹ trong hình hài một đứa trẻ.

* Sau khi đọc 

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:  

Câu 1 (trang 44 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Hãy tóm lược nội dung được kể lại trong văn bản và cho biết những điểm nhấn quan trọng của câu chuyện.

Trả lời:

- Tóm lược nội dung: Năm 1941, khi mới tám tuổi, “tôi” phải rời gia đình vì bom đạn, theo đoàn trẻ sơ tán về hậu phương và sống trong cảnh đói khát, thiếu thốn. Dù được người khác cưu mang, “tôi” luôn day dứt nhớ mẹ, khao khát được tìm mẹ, và đến khi trưởng thành vẫn không nguôi mong ước được có mẹ.

- Điểm nhấn quan trọng của câu chuyện là các sự kiện liên quan đến mẹ – điều đã được khái quát ở nhan đề của văn bản.

Câu 2 (trang 44 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Chỉ ra những yếu tố tạo nên tính xác thực của các sự kiện được nhân vật kể lại cũng như trạng thái tâm lí của nhân vật trước các sự kiện đó.

Trả lời:

- Những yếu tố tạo nên tính xác thực của các sự kiện được nhân vật kể lại:

+ Người kể chuyện có tên tuổi, nghề nghiệp cụ thể. Đó là Din-na Cô-si-ắc – một thợ làm tóc.

+ Câu chuyện gắn với tuổi thơ của người kể. Vào thời điểm kể lại câu chuyện cho tác giả nghe, người kể đã năm mốt tuổi.

- Câu chuyện được kể bởi người kể chuyện ngôi thứ nhất. Người kể cũng không giấu nổi thái độ, tâm trạng của mình trước các sự kiện.

Câu 3 (trang 44 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Phân tích một số chi tiết, hình ảnh tạo nên bức tranh cuộc sống đặc biệt được tái hiện trong văn bản. Chi tiết, hình ảnh nào đã thực sự gây ấn tượng mạnh với bạn? Vì sao?

Trả lời:

- Bức tranh cuộc sống: Những ngày đau thương, đói khát, hãi hùng và thiếu thốn tình mẹ của bao đứa trẻ trong chiến tranh khốc liệt.

+ Máy bay đánh bom, “tất cả màu sắc đều biến mất”. Lần đầu tiên, đứa bé biết đến từ “chết chóc”.

+ Trên tàu, những đứa bé chứng kiến cảnh nhiều người lính bị thương, rên la vì đau đớn.

+ Trên miền trong đói khát, người ta giết thịt cả con ngựa già thân thiết duy nhất, rồi phải ăn cây cỏ để sống qua ngày.

+ Trong trại trẻ mồ côi, hàng chục đứa bé khóc rén gọi ba mẹ. Hễ mỗi lần từ “mẹ” được ai tình nhắc tới, tất cả lại gào khóc không nguôi.

+ Đứa bé lớp Ba trốn trại đi tìm mẹ, đói lả đến kiệt sức, may được ông già đem về nuôi.

+ Sau hàng chục năm trôi qua, cái cảm giác đói và thiếu mẹ vẫn luôn bám riết dai dẳng nhân vật “tôi”.

- Chi tiết gây ấn tượng nhất: Trong trại trẻ mồ côi, hàng chục đứa bé khóc rén gọi ba mẹ; chỉ cần ai nhắc tới từ “mẹ” là tất cả lại gào khóc không nguôi. Vì chi tiết khóc cho thấy nỗi đau tinh thần sâu sắc của trẻ em trong chiến tranh, đồng thời làm nổi bật khát khao tình mẫu tử và sự tàn khốc của chiến tranh.

Câu 4 (trang 45 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Toàn bộ câu chuyện được kể bởi một người vì chiến tranh mà đã phải nếm trải những ngày tháng đau thương ở tuổi ấu thơ, tác giả chỉ là người ghi lại. Vậy trong việc tạo lập văn bản này, tác giả đóng vai trò gì? Phân tích thái độ của tác giả khi ghi lại các sự kiện mà nhân chứng kể lại.

Trả lời:

- Truyện kí dựa trên tư liệu sống của người thợ làm tóc Din-na Cô-si-ắc.

- Tác giả giữ vai trò quan trọng: chọn ngôn từ, giọng kể, sắp xếp sự việc, sáng tạo chi tiết.

- Lời kể ngôi “tôi” đã được nghệ thuật hóa, không còn là lời nguyên bản.

- Qua đó thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau, mất mát của nhân vật (đói khát, khát khao gặp mẹ).

Câu 5 (trang 45 sgk Ngữ văn 11 Tập 2) Theo bạn, những yếu tố nào có khả năng tạo nên sức lay động của văn bản đối với người đọc? Thông điệp mà bạn nhận được từ văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...” là gì?

Trả lời:

- Sức lay động của văn bản đối với người đọc thường đến từ sự chân thực trong cảm xúc, cốt truyện giàu tính nhân văn, ngôn ngữ truyền cảm và các tình huống khắc họa nội tâm nhân vật sâu sắc.

- Văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...” mang đến thông điệp về tình yêu thương, khát khao hơi ấm gia đình và niềm tin vượt qua nỗi đau mất mát, sự thiếu vắng người thân của những đứa trẻ.

* Kết nối đọc – viết

Bài tập (trang 45 sgk Ngữ văn 11 Tập 2): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích ý nghĩa hai câu cuối trong văn bản: “Tôi đã năm mươi mốt tuổi, tôi có hai con. Và tôi vẫn còn muốn mẹ”.

* Hướng dẫn:  

- Hình thức: Viết một đoạn khoảng 150 chữ. 

- Nội dung:  

+ Phân tích ý nghĩa hai câu cuối: làm rõ nỗi khao khát tình mẹ dai dẳng của nhân vật “tôi”.

+ Chỉ ra tác động của chiến tranh đối với đời sống tinh thần con người.

+ Nêu cảm nhận cá nhân.

Đoạn văn tham khảo

Hai câu cuối “Tôi đã năm mươi mốt tuổi, tôi có hai con. Và tôi vẫn còn muốn mẹ” khép lại văn bản bằng một dư âm sâu lắng và ám ảnh. Ở tuổi đã trưởng thành, thậm chí đã làm cha, nhân vật “tôi” vẫn khao khát được có mẹ, điều đó cho thấy tình mẫu tử là nhu cầu tinh thần thiêng liêng, không bao giờ mất đi theo thời gian. Đồng thời, chi tiết ấy còn tố cáo hậu quả nặng nề của chiến tranh: nó không chỉ cướp đi sinh mạng con người mà còn để lại những khoảng trống tình cảm không thể bù đắp trong tâm hồn những đứa trẻ năm xưa. Câu văn ngắn, giản dị nhưng chứa đựng nỗi đau kéo dài suốt đời, khiến người đọc thấm thía hơn giá trị của tình mẹ và càng thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay.

B/ HỌC TỐT VĂN BẢN “VÀ TÔI VẪN MUỐN MẸ...”

1. Nội dung chính văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...”

Tác phẩm “Và tôi vẫn muốn mẹ…” của A-lếch-xi-ê-vích khắc họa một bức tranh chiến tranh khốc liệt, nhưng ở đó vẫn có những đứa trẻ như nhân tôi hồn nhiên, ngây thơ nhưng mang những tình cảm thiêng liêng và tình cảm đầy sâu nặng của người mẹ. Từ đó giúp con người biết trân trọng cuộc sống hòa bình và càng yêu thương gia đình hơn.

2. Bố cục văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...”

3 phần:

- Phần 1 (Lớp một...không có chiến tranh): Chuyến di tản khỏi chiến tranh của nhân vật tôi.

- Phần 2 (Họ chở chúng tôi...hái tầm ma mà): Cuộc sống khó khăn, gian khổ trong chiến tranh.

- Phần 3 (Còn lại): Mong ước của nhân vật tôi.

3. Tóm tắt văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...”

Năm 1941, “tôi” – lúc ấy còn là một đứa bé tám tuổi – sau khi từ biệt bố mẹ đi dự trại hè đội viên, gặp một trận bom của phát xít Đức, chứng kiến sự đổ máu, chết chóc → “Tôi” cùng như bao đứa trẻ khác phải rời trại hè, mang theo lương thực, thực phẩm về một vùng hậu phương xa xôi, nơi không có đạn bom → Ở vùng đất mới, những đứa trẻ biết thế nào là thiếu thốn, đói khát, chẳng có gì để ăn, đến nỗi phải giết cả con ngựa già chuyên chở đồ đạc, thậm chí ăn cả chổi mầm, vỏ cây → Trên tất cả là nỗi nhớ mẹ, nhớ đến mức gào khóc không nguôi → Đến lớp Ba, “tôi” trốn trại, được một gia đình ông già cưu mang → Trong lòng “tôi” chỉ có một nỗi ước ao được tìm mẹ → Cứ thế, mãi sau này, khi đã năm mươi mốt tuổi, “tôi” vẫn muốn có mẹ.

4. Nội dung, nghệ thuật văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...”

- Nội dung:

+ Khắc họa một bức tranh chiến tranh khốc liệt, nhưng ở đó vẫn có những đứa trẻ hồn nhiên.

+ Giúp con người biết trân trọng cuộc sống hòa bình và càng yêu thương gia đình hơn.

- Nghệ thuật:

+ Kết hợp tư liệu sống với sáng tạo nghệ thuật.

+ Lời kể ngôi thứ nhất (“tôi”) chân thực, giàu cảm xúc.

+ Chi tiết chọn lọc, giàu sức gợi (đói khát, nhớ mẹ…).

+ Giọng điệu trầm lắng, thấm đẫm sự đồng cảm.

Bài giảng: “Và tôi vẫn muốn mẹ...” - Cô Trang Thủy (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 11 Kết nối tri thức siêu ngắn, hay khác:

• Ai đã đặt tên cho dòng sông?

• Cà Mau quê xứ

• Thực hành tiếng Việt trang 51

• Viết văn bản thuyết minh về một sự vật, hiện tượng trong đời sống xã hội

• Thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời sống

• Củng cố, mở rộng trang 59

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 11 hay khác:

• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 11 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 11 Kết nối tri thức
• Giải lớp 11 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 11 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 11 Cánh diều (các môn học)

---