Soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca - ngắn nhất Kết nối tri thức

Soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca trang 48, 49, 50 ngắn nhất mà vẫn đủ ý được biên soạn bám sát sách Ngữ văn lớp 12 Kết nối tri thức giúp học sinh soạn văn 12 dễ dàng hơn.

Soạn bài Đàn ghi ta của Lor-ca - Kết nối tri thức

Soạn bài: Đàn ghi ta của Lor-ca - Cô Nguyễn Hoa (Giáo viên VietJack)

* Trước khi đọc:

Câu 1 (trang 48 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Theo bạn, sứ mệnh cao cả của người nghệ sĩ là gì? Hãy dẫn ra một câu thơ, câu văn hoặc một câu danh ngôn nói về điều này.

Trả lời

- Sứ mệnh cao cả của người nghệ sĩ là phát huy được tài năng của mình để truyền tải những thông điệp ý nghĩa đến người hâm mộ.

- Nhận định nói về điều này:

+ “Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người… ”.

+ “Một người nghệ sĩ chân chính phải là nhà nhân đạo từ trong cốt tủy”.

+ “Một trong những sứ mệnh của người nghệ sĩ là phát hiện cho được cái âm thanh kì diệu của cuộc sống vốn dĩ rất đỗi bình thường”.

Câu 2 (trang 48 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Bạn đã biết gì về đất nước Tây Ban Nha? Nêu những nét văn hóa đặc trưng của đất nước này.

Trả lời

- Tây Ban Nha là một quốc gia nằm ở Tây Nam châu Âu, trên bán đảo Iberia, giáp Pháp và Bồ Đào Nha. Thủ đô là Madrid. Đây là đất nước có lịch sử lâu đời, chịu ảnh hưởng đậm nét của La Mã, Thiên chúa giáo và văn hóa Ả Rập.

- Một số nét văn hóa đặc trưng của Tây Ban Nha: Vũ điệu Flamenco; lễ hội đấu bò tót và các lễ hội dân gian lớn như La Tomatina, San Fermín; ẩm thực đặc sắc với paella (cơm hải sản), tapas, dầu ô-liu; Kiến trúc Antoni Gaudí (Sagrada Família) độc đáo;...

* Trong khi đọc:

1. Lời đề từ gợi điều gì về người nghệ sĩ Lor - ca?

- Sau khi chết, Lor-ca muốn được chôn cùng với cây đàn, điều đó cho thấy tình yêu nghệ thuật của ông, tình yêu của người nghệ sĩ với xứ sở Tây Ban Nha.

2. Chú ý nhạc tính của dòng thơ miêu tả tiếng đàn.

Li-la li-la li-la: nhịp điệu 2/2/2, tạo cảm giác lặp lại, du dương như tiếng đàn vang lên trong không gian dữ dội của đất nước.

3. Hình ảnh áo choàng được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai thể hiện điều gì?

Hình ảnh áo choàng được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai: Thể hiện cái chết của Lor-ca, cái chết bi thảm, tàn bạo và kinh hoàng.

4. Những hình ảnh biểu tượng gợi cảm nhận thế nào về tiếng đàn?

- Những hình ảnh biểu tượng:

+ tiếng ghi ta nâu: màu của đất, màu cây đàn, màu làn da,... gợi sự trầm tư, suy nghĩ.

+ tiếng ghi ta lá xanh: màu của sự sống, cây cỏ gợi thiết tha, hi vọng.

+ tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan: bàng hoàng, tức tưởi.

+ tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy: gợi sự đau đớn, nghẹn ngào.

5. Hình dung về cái chết và sự bất tử của Lor-ca.

- Hình dung về cái chết của Lor-ca:

+ Bỗng kinh hoàng/ áo choàng bê bết đỏ: Cái chết bất ngờ, dữ dội và đầy bi thương.

+ Máu chảy đêm qua/ trên đường trắng ngà: Hình ảnh ẩn dụ cho sự hy sinh của Lorca.

+ Đường chỉ tay đứt: Biểu tượng cho sự kết thúc của cuộc đời Lorca.

- Sự bất tử của Lor-ca:

+ Tiếng đàn ròng ròng máu chảy: Tiếng đàn của Lorca vẫn tiếp tục ngân nga, bất chấp cái chết.

+ Tiếng đàn không ai chôn cất: Tiếng đàn tượng trưng cho nghệ thuật của Lorca, sẽ sống mãi trong lòng người.

+ Cây đàn ghi ta/ lá hoa rụng đầy: Hình ảnh ẩn dụ cho sự bất tử của nghệ thuật Lorca.

* Sau khi đọc:

Nội dung chính: Bài thơ thể hiện nỗi đau và sự xúc động sâu sắc trước cái chết bi thảm của người nghệ sĩ Lor-ca, một nghệ sĩ khao khát tự so, dân chủ, luôn mong muốn sự cách tân nghệ thuật.

Câu 1 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Xác định mạch cảm xúc trong bài thơ.

Trả lời:

Mạch cảm xúc trong bài: niềm xót thương và những suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca. 

Câu 2 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Nhạc tính của bài thơ được tạo nên bởi những yếu tố nào? Nhận xét về âm hưởng, giọng điệu của thi phẩm này.

Trả lời:

- Nhạc tính của bài thơ Đàn ghi-ta của Lor-ca được tạo nên bởi:

+ Điệp âm, điệp từ: “li-la li-la li-la” gợi âm thanh tiếng đàn ngân vang, da diết.

+ Hình ảnh gắn với âm thanh: “tiếng ghi-ta nâu”, “tiếng ghi-ta ròng ròng máu chảy” tạo cảm giác âm nhạc hóa hình ảnh.

+ Nhịp thơ tự do, câu ngắn dài linh hoạt, tạo dòng chảy cảm xúc như một bản nhạc.

+ Sự phối hợp thanh bằng – trắc tinh tế, góp phần tạo âm hưởng trầm buồn.

- Âm hưởng, giọng điệu của bài thơ:

+ Âm hưởng trầm lắng, da diết, bi thương mà sâu sắc.

+ Giọng điệu xót thương, ngợi ca, mang tính bi tráng, thể hiện niềm cảm phục trước cái chết và sự bất tử của Lor-ca.

Câu 3 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Hình tượng Lor-ca được thể hiện như thế nào trong hai đoạn thơ đầu? Những chi tiết nào trong hai đoạn thơ cho thấy mối quan hệ giữa người nghệ sĩ với đất nước Tây Ban Nha?

Trả lời:

- Hình tượng Lor-ca trong hai đoạn thơ đầu:

+ Người nghệ sĩ tài hoa, lãng du, khao khát tự do nhưng cô độc (“đi lang thang về miền đơn độc”).

+ Đối diện cái chết bình thản, siêu thoát, không hoảng loạn (“đi như người mộng du”).

- Chi tiết thể hiện mối quan hệ với Tây Ban Nha:

+ Hình ảnh văn hóa đặc trưng: “áo choàng đỏ gắt / bê bết đỏ” (đấu bò tót, bạo lực).

+ Tiếng hát, tiếng đàn gắn với đời sống tinh thần Tây Ban Nha.

+ Lor-ca vừa là niềm tự hào, vừa là nạn nhân của hiện thực đau thương của đất nước mình.

Câu 4 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Đọc hai đoạn thơ 3, 4 và thực hiện các yêu cầu sau:

a. Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng khi miêu tả tiếng đàn.

b. Nêu ý nghĩa của những hình ảnh mang tính biểu tượng trong hai đoạn thơ.

Trả lời:

a.

Biện pháp tu từ	Biểu hiện	Tác dụng
Ẩn dụ	Tiếng ghi ta nâu/ xanh lá/ tròn bọt nước vỡ tan/...	Làm cho âm thanh trở nên cụ thể, giàu sức gợi; tiếng đàn mang vẻ đẹp, khát vọng sống nhưng cũng thấm đẫm bi kịch và số phận bi thương của Lor-ca.
So sánh	Tiếng đàn như cỏ mọc hoang	Khẳng định sức sống bền bỉ, tự nhiên của nghệ thuật; dù Lor-ca đã chết, tiếng đàn và nghệ thuật của ông vẫn tồn tại, lan tỏa, không thể bị hủy diệt.
Nhân hóa	Giọt nước mắt vầng trăng	Gợi nỗi xót thương của thiên nhiên trước cái chết của người nghệ sĩ, tăng chiều sâu cảm xúc và âm hưởng bi tráng cho đoạn thơ.
Điệp từ	Tiếng ghi ta	Tạo nhạc tính ám ảnh, nhấn mạnh vai trò trung tâm của tiếng đàn – biểu tượng cho nghệ thuật và linh hồn Lor-ca, làm nổi bật âm hưởng bi tráng của đoạn thơ.

b. Ý nghĩa của những hình ảnh mang tính biểu tượng:

- Tiếng ghi-ta: biểu tượng cho nghệ thuật và tâm hồn Lor-ca; tiếng đàn gắn với khát vọng tự do, sáng tạo và số phận bi kịch của người nghệ sĩ.

- Màu sắc (nâu, lá xanh): gợi sự sống, tuổi trẻ, tình yêu và vẻ đẹp trong sáng, thể hiện những giá trị nhân văn mà Lor-ca theo đuổi.

- “Bọt nước vỡ tan”, “máu chảy”: biểu tượng cho cái chết bi thương, sự hủy diệt thân xác nhưng không thể hủy diệt tinh thần nghệ thuật.

- “Tiếng đàn như cỏ mọc hoang”: biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, bền bỉ của nghệ thuật, tồn tại tự nhiên, vượt lên mọi bạo lực.

- “Giọt nước mắt vầng trăng”: biểu tượng cho niềm xót thương của thiên nhiên và nhân loại, đồng thời khẳng định vẻ đẹp bất tử của Lor-ca trong lòng người đọc.

Câu 5 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Phân tích những hình ảnh đan xen giữa thực và ảo thể hiện cái chết và sự bất tử của Lor-ca trong hai đoạn thơ cuối. Dòng thơ kết có thể đem lại ấn tượng và cảm xúc gì cho người đọc?

Trả lời:

- Hình ảnh thực: “đường chỉ tay đã đứt”, “dòng sông rộng vô cùng” → ranh giới sinh – tử, cái chết không tránh khỏi.

- Hình ảnh ảo:

+ “Lor-ca bơi sang ngang / trên chiếc ghi-ta màu bạc” → cái chết nhẹ nhàng, siêu thoát, nghệ thuật nâng đỡ con người.

+ “ném lá bùa”, “ném trái tim mình” → từ bỏ ràng buộc cá nhân, dâng hiến trọn vẹn cho nghệ thuật và tự do.

=> Thể hiện cái chết bi thương nhưng sự bất tử của Lor-ca trong nghệ thuật.

- Dòng thơ kết li-la li-la li-la... gợi dư âm tiếng đàn ngân vang mãi, tạo cảm xúc sâu lắng, ám ảnh, khẳng định Lor-ca sống mãi trong lòng người đọc.

Câu 6 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Xác định yếu tố tượng trưng, yếu tố siêu thực trong bài thơ và nhận xét về tác dụng của chúng.

Trả lời:

-  Yếu tố tượng trưng:

+ Tiếng đàn ghi ta

+ Bầu trời cô gái ấy

+ Máu chảy

+ Cỏ mọc hoang

+ Giọt nước mắt vầng trăng

+ Long lanh đáy giếng

- Yếu tố siêu thực:

+ Hình ảnh bầu trời cô gái ấy: u ám, ảm đạm.

+ Hình ảnh máu chảy, nhuộm đỏ áo choàng.

+ Hình ảnh giọt nước mắt vầng trăng long lanh đáy giếng

- Tác dụng của yếu tố tượng trưng và siêu thực:

+ Thể hiện sự tiếc thương trước sự hy sinh của Lor-ca, là niềm tin vào sức sống mãnh liệt của nghệ thuật và là lời tố cáo chế độ độc tài Franco tàn bạo.

+ Thể hiện phong cách nghệ thuật của tác giả: Thanh Thảo là một nhà thơ có phong cách nghệ thuật độc đáo, với khả năng sáng tạo hình ảnh và sử dụng ngôn ngữ giàu sức gợi cảm.

Câu 7 (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Bài thơ gợi cho bạn suy nghĩ gì về sức mạnh của nghệ thuật trong đời sống?

Trả lời:

Bài thơ gợi suy nghĩ về sức mạnh của nghệ thuật trong đời sống:

- Nghệ thuật có sức sống bền bỉ, không thể bị hủy diệt bởi bạo lực.

- Nghệ thuật vượt lên cái chết, giúp con người trở nên bất tử.

- Nghệ thuật lưu giữ và lan tỏa giá trị nhân văn, tự do, cái đẹp.

- Nghệ thuật kết nối con người, vượt thời gian và không gian.

* Kết nối đọc – viết:

Bài tập (trang 50 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận của bạn về một nét đặc sắc trong hình thức biểu đạt của bài thơ.

Trả lời:

Đàn ghi ta của Lor-ca là tiếng lòng đầy ngưỡng mộ cũng như cảm thương cho số phận bất hạnh của người nghệ sĩ thiên tài Lor-ca. Bên cạnh việc tái hiện thành công hình tượng Lor-ca, Thanh Thảo còn thể hiện ẩn ý thông qua lời đề từ. Lời đề từ của bài thơ cũng là di chúc của Lor-ca khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn. Đây là câu nói nổi tiếng của Lor-ca trước khi từ biệt cõi đời. Thanh Thảo mở đầu bài thơ bằng chính di nguyện của Lor-ca. Đây là một di nguyện vừa thiêng liêng vừa cao thượng. Anh không muốn suốt đời là cái bóng ngăn cản sự phát triển của những tài năng trẻ của đất nước mình. Đây chính là cái tâm của người nghệ sĩ lớn suốt đời hi sinh cho nghệ thuật và đấu tranh chống phát xít bạo tàn. Về một ý nghĩa khác, đàn ghi ta đã gắn với giây phút cuối cùng của cuộc đời Lor-ca. Cái chết của người nghệ sĩ ấy và những phẩm chất tài năng của anh đã bắt gặp hồn thơ Thanh Thảo làm nên thi phẩm tuyệt bút này.

Bài giảng: Đàn ghi ta của Lor-ca - Cô Phương Thảo (Giáo viên VietJack)

Xem thêm các bài Soạn văn lớp 12 Kết nối tri thức ngắn nhất, hay khác:

• Thực hành tiếng Việt trang 51
• Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Trình bày kết quả so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
• Củng cố, mở rộng trang 59
• Thực hành đọc: Bài thơ số 28

Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 12 hay khác:

• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (hay nhất)
• Soạn văn 12 Kết nối tri thức (ngắn nhất)
• Soạn Chuyên đề Văn 12 Kết nối tri thức
• Giải lớp 12 Kết nối tri thức (các môn học)
• Giải lớp 12 Chân trời sáng tạo (các môn học)
• Giải lớp 12 Cánh diều (các môn học)

---